Елім менің – бақыт бесігі!

Сейсенбі, 29 қаңтар 2013 7:27

Дәулеті 46,5 млрд. долларды құрайтын әлемдегі бай адамдардың бірі Уоррен Эдвард Баффет: «Менің өмірдегі жолымның болғаны Америка Құрама Штатында және өз уақытында (1930) туғанымнан» депті. Осыдан кейін Economist Intelligence Unit/Зияткерлік экономист блогы «2013 жылы қай елде туған баланың болашағы жарқын?» деген сауал төңірегінде зерттеулер жүргізіп, 2030 жылға дейінгі экономикалық болжамын жасады. Осы зерттеулердің нәтижелеріне келсек, 2013 жылы Швейцарияда дүниеге келген баланың өмірде жолы болмақ. Екінші орында – Австралия, келесі орындарды – Норвегия, Швеция және Дания бөліскен.

Сейсенбі, 29 қаңтар 2013 7:27

Дәулеті 46,5 млрд. долларды құрайтын әлемдегі бай адамдардың бірі Уоррен Эдвард Баффет: «Менің өмірдегі жолымның болғаны Америка Құрама Штатында және өз уақытында (1930) туғанымнан» депті. Осыдан кейін Economist Intelligence Unit/Зияткерлік экономист блогы «2013 жылы қай елде туған баланың болашағы жарқын?» деген сауал төңірегінде зерттеулер жүргізіп, 2030 жылға дейінгі экономикалық болжамын жасады. Осы зерттеулердің нәтижелеріне келсек, 2013 жылы Швейцарияда дүниеге келген баланың өмірде жолы болмақ. Екінші орында – Австралия, келесі орындарды – Норвегия, Швеция және Дания бөліскен. Алтыншы орынды – Сингапур, жетінші ор­ынды – Жаңа Зеландия деген сияқты шұ­бырып кете береді. Біраз ел қамтылыпты, Ресей де бар, 72-орынға табан тірепті. Маған Қазақстан қайда деген ой келді. Жоқ. Сосын, зерттеулер барысында қандай мәселелер назарға салынғанын анықтамаққа ұмтылдым.

«The Economist» журналында жа­рия­­ланған Economist Intelligence Unitтің болжа­мы мемлекеттердің географиялық жағ­да­йы­на, демографиясына, әлеуметтік деңгейі мен мәдени ерекшеліктеріне, саясаты мен әлемдік экономикада алатын орнына негізделген.

Енді ойланып көрейік. Бұл орайдағы біз­­­­дің елдің мүмкіндіктері қандай? Географиялық жағдайын алсақ, Қа­­­зақстан – асқар шыңды тау­лардың, көк­орай жасыл шалғындардың, көкжиекпен астасқан жазықтардың, ертегідей сұлу ор­­­­мандардың, жусанды шексіз дала мен құм­дардың, көптеген өзендердің, көлдер мен те­ңіздердің елі. Жер көлемі бойынша ірі мем­­­­­­­­­­лекеттердің алғашқы ондығына кіретін және Еуропа мен Азияның түйіскен жерінде орналасқан мемлекеттің мүмкіндіктері ұшан-теңіз.

Еліміз кен байлықтарының қоры мен әр алуандығы жағынан Жер шарындағы бай мемлекеттердің қатарында. Ерекше табиғатымен минералдық қазбалардың орасан мол қорына иелік етеді. Қазақстанның жер қойнауында Менделеев кестесіндегі 105 элементтің 99-ы бар, бүгінде оның 70-і барланып, 60-тан астамы игерілді. Мұнай қоры жөнінен әлемдегі алғашқы ондықта, ашылған уран кен орындарының әлемдік қоры бойынша екінші, алтын қоры бойынша алтыншы орынды иеленеді. Сарапшылардың есебіне жүгінсек, Қазақстанның барланған жер қойнауы шамамен 10 триллион АҚШ долларына бағаланады.

Бүкіл әлем мойындап отырғанындай, Қазақстан экономикасы қарқынды дамып келеді. Мәселен, елдегі ІЖӨ 2011 жылы 180 млрд. долларға дейін, яғни жан басына шақ­қанда 15,7 есеге өсті. Елбасымыздың мә­лімдегеніндей, «әлемдегі ешбір мемле­кет тәуелсіз 20 жылдың ішінде мұндай же­тістікке жеткен емес». Салыстырмалы түрде алсақ, Малайзияда мұндай көрсеткіш 2 есеге, Оңтүстік Кореяда – 3 есеге, Сингапур мен Польшада – 4 есеге, Венгрияда 5 есеге өскен. Қазақстан Республикасының сыртқы сауда айналымы 2010 жылы 90,7 млн. АҚШ долларын құраса, 2011 жылы бұл көрсеткіш 115 млн.-ға жетті. Зерттеушілердің пікірінше, Қазақстанның экспорттан алатын үлесі – 40 пайыз, әлемдік деңгейде алғанда – 26 пайыз, ал АҚШ – 7, Япония – 10, Австралия – 13, Канада мен Қытай – 21, Германия – 35, Ресей – 38 пайыз иемденеді.

Бүгінгі таңда елімізде нарық прин­цип­теріне негізделген және «Назарбаев үлгісі» деген атпен танылған заманға сай табысты экономика қалыптасты. Экономикасының даму қарқыны бойынша Қазақстан жер бе­тіндегі ең серпінді дамып келе жатқан мем­лекеттердің үштігіне еніп отыр. Ұлттық еге­мендігіміз бен еліміздің экономикалық қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік беретін үдемелі индус­трияландыру және инновацияларды басым түрде меңгеру үрдісі жолға қойылды.

Республикамызда жаңа саяси жүйе құ­­­­рылды. Табысты даму жолына түскен мықты мемлекет қалыптасты, оның жаңа елордасы – Астана қаласы заманға сай бой түзеп келеді. Барлық қазақстандықтардың әл-ауқаты мен өмір сүру сапасы тұрақты түрде артуда. Еліміз әлеуметтік жаңғырту және ұлт­­­тың адами капиталын дамыту бағытын ұс­танып отыр. Біздің жетістіктерімізді мо­йын­дай отырып, БҰҰ өзінің 2009 жылғы баян­дамасында Қазақстанды адам әлеуетінің жоғары деңгейі бар елдер санатына қосты.

Еліміздегі орнықты әлеуметтік-эконо­ми­калық жағдай ішкі саяси тұрақтылықпен үйлесіп, ел демографиясының өсуіне қо­лайлы жағдай туғызды. Статистикалық мә­­ліметтерге сүйенсек 2012 жылдың 1-қыр­күйегінде халқымыздың саны 16836,7 мың адамды құрады. Жылдың басымен са­лыстырғанда, халқымыздың саны 161,3 мың адамға артқан. Жыл сайын елімізде 300 мың сәби дүниеге келеді. Халық санының тығыздығы республика бойынша тұтастай алғанда бір шаршы шақырымға 5,5 адамды құрайды. Мәселен, Қытайда бұл көрсеткіш бір шаршы метрге 140 адамнан келеді.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік демографиялық саясаты тұжырымдамасы ойдағыдай жүзеге асырылуда. Тұжырым­да­­маның негізгі мақсаты халықтың бала туу деңгейін көтеріп, өлімді азайту мен са­­­ламатты өмір салтын қалыптастыру. Де­­мографиялық саясатқа байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің «Қа­­зақстан-2030» Стра­­­­­­те­­гиясында «қуат­ты демографиялық сая­сат – мемлекет қауіпсіздігінің негізгі ба­сым­дықтарының бірі» делінген.

Қазақстан Республикасының әлемдік аренада да беделі зор. Оны еліміздің демо­кратиялық мұраттар мен адам құқықтарын сақтауды мақсат ететін әлемдегі беделді ұйымдардың бірі –Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына төрағалық етуінен де аңғаруға болады.

Әлемнің күшті мемлекеттері, тіпті, дү­ниежүзілік державалар да экономикалық және мәдени интеграция мәселесіне терең мән беріп отырған бүгінгі таңда Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев күрделі геосаяси және гео­экономикалық халықаралық жағдайда кез келген елдің жалғыз, жеке-дара дами алмайтынын ескеріп, тарихи-мәдени және гео­графиялық-экономикалық тұрғыдан мүд­­­­­­делес елдермен одақ құрып, аймақтық дең­­гейде бірлесу мәселесіне ерекше назар ау­даруда. Еліміз ТМД, Кеден одағы, Еу­ра­зия­лық экономикалық одақ, Орталық Азия ын­тымақтастық ұйымы сияқты әртүрлі ай­мақтық экономикалық интеграциялық жо­баларға белсене қатысуда. 2011 жылы Ал­маты қаласында Президент Н.Ә.На­зар­баевтың ұсынысымен Түркітілдес елдердің ынтымақтастық кеңесі (Түркі кеңесі) құрылды.

Қазақстан 2011 жылы Түркі кеңесі ұйы­мына төрағалық етті. 2012 жылы Астана түр­кі әлемінің астанасы болып жарияланды. 2011 жылы Түркі кеңесі БҰҰ жанында бақылаушы мәртебесіне ие болды. Сондай-ақ, келешекте ғаламдық ауқымдағы іс-шара – ЭКСПО-2017-ні өткізу мәртебесі де бізге бұйырып отыр.

2012 жылдың 14 желтоқсанында Ел­ба­сымыз «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қа­­­лыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» ат­ты Жолдауын жария етті. Президенттің бо­­­лашаққа арналған стратегиялық құжатты жария етуі Қазақстанды жаңа белеске шы­­­­­ға­руға бағытталған. Аталған құжатта же­ті бағыт бойынша нақты міндеттер тұ­жы­рым­далып берілді.

Елімізде Тұңғыш Президентіміздің басшылығымен жүзеге асырылып жатқан осындай өрелі істерді, өркенді өзгерістерді ойлаған сайын менің алдағы күндерде Қа­зақстанда дүниеге келген нәрестенің бо­ла­шағы жарқын болады, елім менің – ба­қыт бесігі деген сенімім нығая түсті.

Назгүл КАДРИМБЕТОВА,

«Назарбаев Орталығының»

ғылыми қызметкері.