Экономика • 24 Қыркүйек, 2019

Мұнай бағасы: пайда мен зиянның арасы

81 реткөрсетілді

«Қара алтын» құнының күрт көтерілгеніне аптаға жуықтап қалды. Сауд Арабиясындағы кен орындарына дронмен шабуыл жасалғаннан кейін мұнай бағасы соңғы 30 жылда болып көрмеген қарқынмен қымбаттағаны белгілі. Бұл Қазақстан экономикасына қалай әсер етуі мүмкін?

Бір тәулікте 20 пайызға қымбат­тап шыға келген Brent маркалы көмір­сутегінің құны барреліне 71 дол­лардан асып түсті. Лондон биржасында WTI маркалы мұнай 15 пайызға көтеріліп, 63 доллардан артық­қа бағаланды. Сарапшылар Парсы шығанағындағы ахуал 3 аптаның ішінде оңалмаса, шикізат нарығындағы сценарий қалай өрби­ті­ніне болжам айта бастады.

«Қара алтын» құнының көтеріл­ге­ніне қатысты қазақстандық сарап­шылардың басым бөлігі оң көз­қараспен қарап отырғаны байқа­ла­ды. Көпшілігі шикізат экспортына иек артқан ел үшін бұл тиімді деп санайды. Кері әсері де болуы мүмкін. Біз танымал экономист Жақсыбек Құлекеевтің пікірін білген едік.

– Мұнай нарығындағы соңғы уақытта қалыптасқан жағдайды Қа­зақ­стан экономикасы үшін жақсы не­месе жаман деп кесіп айту қиын. Алды­мен оң әсері қандай болатынына тоқталайық. Жалпы, экспортқа шығаратын негізгі тауарымыздың дол­ларға шаққандағы құны көте­ріл­гені Қазақстан үшін тиімді деуге болады. Себебі елге көбірек валюта келеді. Елге келетін валюта көбейсе, оның бағасы арзандайды, себебі валютаның өзі – тауар. Сәйкесінше теңге нығайып, девальвация қаупі төмендейді,– деді ол.

Сонымен қатар Жақсыбек Құ­ле­ке­ев шикізат құны қымбат­та­ға­­нының кері әсері болуы мүмкін еке­нін де жоққа шығармады.

– Мұнай – энергетикалық ресурс, қуат көзі. Энергияның негізгі көзі көмірсутегі. Ол қымбаттаған сайын көптеген заттардың өзіндік құны бірге өседі. Яғни, өндірістің өзге салаларындағы өнімдердің қымбаттауына әкеліп соқтырады. Бұл – Қазақстанға ғана емес, дүние жүзіне қатысты. Қазақстан ішкі қажеттілікті көп жағдайда импорт­тың есебінен өтейді, енді оны қым­бат­қа сатып алуға тура келеді. Эко­­номикада бәрі бір-бірімен ты­ғыз байланысты. Тағы бір айта ке­тер­лігі, доллар құнсызданып, теңге нығая бастаса, сырттан тауар әкелу біз үшін тиімді болады. Бұл отан­дық өндірісті құлдыратып жі­бер­уі мүмкін. Яғни, қазіргі мұнай нарығындағы жағдайдың Қазақстан экономикасына оң ықпалы да, теріс әсері де бар. Мәселе мемлекеттің тиімді саясат ұстанып, дұрыс шеші­мін табуына байланысты. Үкімет пен Ұлттық банк жағдайды жан-жақты талдап, әр кезеңде дұрыс шешім қабылдауға тиіс,– деді Жақсыбек Құлекеев.

Танымал экономист Сауд Ара­бия­сы бір-екі айдың ішінде бұ­рын­ғы көрсеткішті қалпына келтіре алмаса, әлемдік нарықтағы шикізат бағасы әлі де шарықтай беруі мүмкін екенін айтты. Оның пайымдауынша, дронмен атқылағаннан кейін кеніштердің басындағы техникалық жағдайы жақын күндері белгілі болуға тиіс. Өндірісті қалпына келтіру жұмысы бірнеше айға созылып кетсе, баррель қазіргі 69 доллардан 90-100 долларға дейін көтеріліп кетуі мүмкін екенін жоққа шығаруға болмайды.

«Қара алтын» құнының көте­ріл­гені ірі шикізат экспорттау­шы елдердің экономикасына кері әсері туралы пікірлер жиі айтыла бастады. Мәселен, JP Morgan & Co сарапшыларының пайымдауынша, баррель 80-85 долларға дейін жетсе, АҚШ-тың қор нарығына қауіп төнуі мүмкін. Сарапшылар то­бы­ның жетекшісі Марко Коланович:

– Баға көтерілген сайын энер­ге­ти­ка­лық компаниялардың табысы ұлғая береді. Алайда АҚШ экономикасында шешуші рөл ойнайтын халықтың шығыны одан зардап шегетіні сөзсіз. Атап айтқанда, капиталы ең көп 500 компанияның жағдайы нашарлайды, – дейді Bloomberg-ке берген сұхбатында.

Соңғы жаңалықтар

Абай дүкені – Бельгияда

Руханият • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Риза Исаева

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Дәурен Дариябек

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Назерке Саниязова

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Ақылбек Шаяхмет

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Еркеғали Бейсенов

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Көгедай Шәмерхан

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Жасұлан Серік

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Ақжол Қалшабек

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Нұрбек Нұржанұлы

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Күлкі керуені № 7

Руханият • Кеше

Жақсы дәстүр жалғасады

Руханият • Кеше

Игілікті еңбек иесі

Қоғам • Кеше

Кедергісіз келешек

Қоғам • Кеше

Ұқсас жаңалықтар