Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақ Ұлттық өнер университетінің профессоры Әшірбек Сығай қазіргі таңда қазақ театры саласындағы көрнекті тұлғалардың бірі. Белгілі сыншы осы кезге дейін тек театр төңірегінде тұшымды толғам айтатын 15 кітап жазып, жарыққа шығарып үлгеріпті. Біздің онымен жүргізген сұхбатымыз театр және өнердің өзге де салалары төңірегінде ой қозғайды.
– Әшірбек Төребайұлы, бүгінде зиялы қауым өкілдерінің басын біріктіру қиын, бірі олай тартса, бірі бұлай тартады деген пікірлер жиі айтылып қалады. Бұған не себеп? Ел үлкен сенім артып, үміт күтіп жүрген ұлт қаймақтарының мұндай оғаш әрекеттеріне қандай баға бересіз?
– Меніңше, бұл – әркімнің жеке басының шаруасы. «Әр кәллада – бір қиял» дейді өзбек ағайындар.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақ Ұлттық өнер университетінің профессоры Әшірбек Сығай қазіргі таңда қазақ театры саласындағы көрнекті тұлғалардың бірі. Белгілі сыншы осы кезге дейін тек театр төңірегінде тұшымды толғам айтатын 15 кітап жазып, жарыққа шығарып үлгеріпті. Біздің онымен жүргізген сұхбатымыз театр және өнердің өзге де салалары төңірегінде ой қозғайды.
– Әшірбек Төребайұлы, бүгінде зиялы қауым өкілдерінің басын біріктіру қиын, бірі олай тартса, бірі бұлай тартады деген пікірлер жиі айтылып қалады. Бұған не себеп? Ел үлкен сенім артып, үміт күтіп жүрген ұлт қаймақтарының мұндай оғаш әрекеттеріне қандай баға бересіз?
– Меніңше, бұл – әркімнің жеке басының шаруасы. «Әр кәллада – бір қиял» дейді өзбек ағайындар.Әр адамның рухани деңгейіне байланысты өз мүддесі, мұраты, сезімі, санасы, сезігі болады. Егер біреу оғаш сөйлеп, ел-жұртқа жайсыз, қоғамға қолайсыз сөздер айтып, жеке басының мәдениетін көрсететін тірліктер жасап жатса, оны өзінің ұяты білсін деймін. Ал ұлт үшін жанын салып, оның тілі мен діліне, салт-дәстүрлеріне қатысты ойлар айтып, мазасызданып жүрсе, ондайларды тыныштықты бұздыға жатқызбауымыз керек. Адам ішіндегісін ашық айтуға, өзін мазалап жүрген сауалын қоюға толық құқылы. Ақыры біз демократиялық қоғамда, құқықтық мемлекетте өмір сүреді екенбіз, неге өз ойымызды ашық айтпасқа?! Осы ретте жалпы ұлт қаймақтары дегеніміз кімдер? Ұлт қаймақтары деп ғылым докторы деген атағы барларды, әлде лауазымды қызметте жүргендерді айтамыз ба? Ұлт қаймақтары ауылда болуы да мүмкін ғой. Алыстағы оқшау ауылдарда отырып-ақ керемет ой айтатын, қаладағы шенеуніктерден кем түспейтін азаматтар толып жатыр. Кезінде арбакеш не бригадир болып жұмыс істесе, ол кінәлі емес қой. Бірақ оның ұлтқа деген ниеті адал, ар-ұжданы таза болса ше?! Ендеше, ұлт қаймақтарын тек Алматы мен Астанадан іздеу әділдікке жатпайды деп ойлаймын. Ұлт қаймағы болу үшін төрт университет не екі академия бітірудің де қажеті жоқ. Шын мәнінде, ұлт тағдыры, ел-жұрттың жайы деген басқа нәрсе. Бірнеше жоғары оқу орындарын бітіргенімен, өзінің отбасына билік жүргізу қолынан келмейтін, екі сөздің басын құрап сөйлей алмайтын зиялылар жетіп артылады. Сондықтан мен өзінің ұлты үшін басын тауға да, тасқа да ұрып, олардың көкейкесті проблемаларын көтеріп жүретін азаматтарды ғана ұлт қаймағы деп атаған болар едім. Ал орынтағы мен кабинетіне көңілі риза, бала-шағасының алдында өзінің тоқ жүргеніне мәз тоғышарларды ұлт қаймағына жатқыза алмаймын.
Шамасы, зиялы қауымның басы бірікпейді дегенде, әңгіме осындай оқшау ойлы азаматтарға қалғандарының түгел қосыла кетпейтінінен шықса керек. Мен мұның өзін жөн санамаймын. Жұрттың бәрі қосылып, гүрілдесіп жүруі шарт емес. Тегінде бәрі ретімен, орын-орнымен айтылып, жасалып жатса, одан ешкім зиян шекпейді. Ал жұрттың бәрінің бірдей ойлауынан қоғамға келетін пайда аз. Сол себепті интеллигенцияның басы қосылмайды дегенге келіспеймін. Олардың озық ойлы өкілдерінің ұлт тағдыры, халық болашағы таразы басына түскен шақта бастары қосылатынына сенемін.
– Әңгіменің арқауын енді ұлттық намыс төңірегіне ойыстырсақ. Осы тұрғыда бүгінгі қазақты қандай мәселелер мазалауға тиіс?
– Бұл да жоғарыдағы әңгіменің жалғасы іспеттес қой. Бұдан бірқатар уақыт бұрын бір газеттен оқып едім, Түркияның бір актрисасы Голливудқа барған көрінеді. Ерекше жаратылған, айрықша көркем болса керек. Ол америкалық студи
