Пікір • 03 Қыркүйек, 2020

Моноқалалардың «екінші тынысы»

33 рет көрсетілді

Моноқалалар мәселесі мемлекеттің назарынан кенде емес. Бұл бағытта мемлекеттік бағдарлама да қабылданды. Мемлекет басшысы Қ.Тоқаев Жолдауда моноқалалардың «екінші тынысы» ашылуы керектігін, қаланың күретамырына қан жүгіртетін кәсіпорындарсыз бұл міндетті жүзеге асыру мүмкін еместігіне тоқталды.

Мен пікірімді статистикамен дәйектеп көрейін. 2018 жылы 7 моноқалада 15 «зәкірлік» жоба жүзеге асып, 2,4 мың тұрақты жұмыс орны ашылды. Бұл жоспарланған 37 жобаның жартысы ғана. Бір жыл бұрынғы есеп бойынша 64 жоба жүзеге асып, 26 мың жұмыс орны ашылған болатын. 2019 жыл бойынша бағдарламаның жүзеге асу есебі ашық дереккөзде жоқ.

Қазақстанның моноқа­ла­ларында тұратын халық саны – 1,5 млн. Үкімет соң­ғы рет бұл мәселеге 2018 жы­лы тоқталды, ұмытылып кет­кен бағдарлама қайта еске алын­ды. 2019 жылға моно және ш­ағын қалаларда жобаларды жүзеге асыруға 10 млрд теңге бөлінді.

Қазақстанның моноқала­ларында тұратын халық саны 1,5 млн адам екенін ескерсек, олардың экономикасын әрта­раптандыру үшін жүздеген мың жұмыс орны ашылуы тиіс. Демек, Мемлекет басшысының бұл мәселеге қайыра соғуының астары терең.

Қазақстандық кәсіпкерлер моноқалалардағы шағын және орта бизнеске мемлекет тарапынан көрсетілетін қол­дауға ықылас танытпай келді деп бизнес билікке өкпелей алмайды. Жоғарыда айтып өткенімдей, мемлекеттік бағдарлама қабыл­данды, қаржы бөлінді. Бірақ олардың бірде-бірі шағын қала­лардың бәрінің бірдей «екінші тынысын» аша алмады. Себебі бұл мәселеге әлеуметтік екпін беру үшін жұмыс орындарын ашып, жұртты жұмыспен қамта­масыз ету керектігі түсінікті. Сол кезде ғана тоз-тозы шыққан шағын қалалардың тамырына қан жүгіріп, халық тұрақтайды.

Бұған дейін шағын қалалар­ды көтеру мәселесі тек Үкімет деңгейінде қаралды, айты­л­ған мәселелер ауылға жет­педі. Ең басты­сы, жер­гілік­ті әкімдіктер бағдар­лама­ның өзекті жеріне мән берме­ді. Қазір шағын және ірі қалалар­дағы кәсіпорындардың басым көпшілігі жекешеленіп кетті. Президент қала түзеуші кәсіп­орындар дегенде бұрыннан жұмыс істеп келе жатқан сол өндіріс орындарын айтып отыр. Біз жоқ жерден ештеңені қайта құра алмаймыз. Меніңше, сол кәсіпорындардың жанынан ШОБ нысандарын көптеп ашуға болады. Бұл фактор моно­­қалаларға ел қондырады. 

Бұған дейін әкімдер «инже­нерлік жүйелерді реттеп, жолдар мен желілерді жөндеп қой­сақ болды» дегеннен басқа еш­теңе айта алмады. Бағдар­лама­ның бас­ты бағыты ШОБ-ты дамы­туға, экономиканы әр­­та­рап­­та­н­дыруға, сол арқылы халықт­ы ең­бекпен қам­тамасыз етіп, моноқа­лалар­дың әлеу­­мет­тік деңгейін көтеруге арнал­­ғанын түсінгендер аз болды.

Моноқалаларды дамыту үшін жаппай инженерлік жүйе­лерді ауыстырып, тозған ғима­рат­­тарды бұзып тастаудан да ма­ңыз­­дырақ болып тұрғаны – ша­ғын және орта бизнесті дамытып, тұрғындарды еңбекпен қам­тамасыз ету. Оны Мемлекет бас­шысы Қасым-Жомарт Тоқаев ашық айтып отыр. Енді мем­­лекет­тік деңгейде сақал­ды бағ­­дарлама атанып кеткен м­әсе­л­еге басқа қырынан қарайтын кез келді.

 

Бейсенбек ЗИЯБЕКОВ,

экономика ғылымдарының докторы

 

АЛМАТЫ

Соңғы жаңалықтар

Үлгі болар игі іс

Қоғам • Бүгін, 15:00

Доллар бағамы арзандады

Экономика • Бүгін, 12:30

Қыран қанатында қалықтаған жыр

Руханият • Бүгін, 08:43

Сөз сойыл №105

Руханият • Бүгін, 08:39

Құнды қазына орталығы

Руханият • Бүгін, 08:15

Инвестиция тартуға күш салуда

Аймақтар • Бүгін, 08:12

Талапты қыз Тәліпова

Спорт • Бүгін, 08:10

Ұқсас жаңалықтар