Аймақтар • 15 Қыркүйек, 2020

Ара бағуға ден қойған ақын

33 рет көрсетілді

Табиғаты тамылжыған Бұланды өңірінде ерінбеген адамға несібе көп. Макинка қаласының маңындағы күре жолдың бойында саңырауқұлақ, бал арасы, тосап, картоп сатып отырғандар жетерлік. Ен байлықты еңсеріп, нәпақа тауып отырғандардың арасынан жергілікті ұлт өкілдерін көре алмайсыз.

Макинка қаласының тұрғыны, талантты жас ақын Жайнарбек Зандыбай биыл бірінші рет омартамен айналысты. Көкірегіне түй­ген тәлімді ойын, кәсіп бас­та­­ғандағы әңгімесі араның ба­лын­дай тәтті. Бұл бір құпия әлем, тереңдеп үңілген сайын қат­­пар-қатпар сыры бар дүние көрі­неді. Әуелі ұясын сайлапты, кейін бал араларын сатып ал­ған. Сырт қараған адам сырына бой­ламаған соң біле бермейді ғой, әйтпесе, оның өзі бірнеше топқа бөлінеді екен. Қарамы мол, қауқары айта қаларлықтай жұмысшы аралар тобы. Олардың міндеті – шырыны мелдектеп тұрған гүлден тірнектеп бал жинау. Таң сәріден көз байланғанға дейін бір тынбай жұмыс істейтін жұмысшы аралардың қимыл-қарекетіне қарап, адамзат баласы да дәл осын­дай нәтижеге құштарлықпен жұ­мыс істесе ғой деп қиялдайты­ны бар. Ең­бекке деген ынтызарлық­ты төл табиғаттың төсінен, әсіресе ең­бек­қор аралардың бейнетті шаруасынан ұғуға болады екен.

Егер жәшік тесік болып, жан-жағынан ұры жел ұйытқып тұрса, ара біткеннің терісі тары­лып, кәдімгідей ашуға булығады. Тұр­ған жерлері қолайсыз болса да дәл осындай кейіпте. Егер барлығы өздерінің ойлағанындай жайлы болса, омарташыда шаруасы жоқ, күн ұзақ қыбырлап шырын таси береді. Айтпақшы, ең маңызды топ – барлаушы аралар екен. Жай­нар­бектің айтуына қарағанда, бар­лаушы топ тәулігіне жүздеген ша­қы­рым алқапты ұшып өтіп, гүл іздейді. Олардың міндеті де осы. Жұмысшы аралар тәрізді омар­таға шырын тасымағанымен, ор­тақ істің нәтижелі болуы алдымен барлаушы араларға байланысты.

– Биыл гүл шырыны аз болды. Жаз шыға күн қара қарғаның миы қайнайтындай ыстық болды да, шалғын көтерілмей, гүл қауы­зы бүрісіп, дендеп өспей қал­ды, – дейді омарташы, – бар­лаушы аралардың да әбден сілік­песі шықты. Ағаш қойнауын, алқап­тарды қанша сүзгенімен, шырыны мол гүл өскен жер таба алмай әбігер болды.

Бұл екі арада көрші омарталар­да­ғы гүл таппай, гүл тапса, одан шырын таппай долырып, ашу­лан­ған аралар Жайнарбектің омар­тасына қайта-қайта шабуыл жасапты. Олардың ішінде де жа­тып­ішерлері, өзгенің ырысына көзін алайтатындар болады екен. Біреудің еңбекпен тапқан балын жеп қоймақ, опыра қопарып, тасып әкетпек. Омарташының ай­туына қарағанда, басы жуан, белі жіңішке күзетші аралар бал жиналған жәшікті күзетіп тұра­ды. Олар гүл де іздемейді, шы­рын да жинамайды, міндеті бөг­де аралардан омартаны күзету. Қарақ­шы топқа қауқары жетпесе, өздері ғана түсінетін, ауа арқылы жолданатын ызың дыбыс, ишарамен жұмысшы араларды көмекке шақырмақ.

– Бір таңғалатыным, бал құя­т­ын ұя торлары бейне бір сызғыш­пен сызып, атқан оқтай ғып түсі­ре­тін алты бұрыш болып бөлінеді екен, – дейді Жайнарбек, – бажайлап қа­ра­саңыз, ұя торларының ара­­­сын­да бос орын қалмауы үшін ал­­ты бұ­рышты бөлікке ештеңе жет­­­­пей­ді екен. Қасиетті Құранда «Ара­­­лар» атты сүре барын ескерсек, мұ­­­ның сыры тереңде жатыр-ау.

Осы кәсіпті игерерде ең алдымен тәжірибе жинау қажет болған. Басында білместікпен ұяны орманға орналастырса болды, бал аралары өздері шырын жинай береді деп ойласа керек. Кейін бел буған соң Бұланды төңірегінде осы шаруамен айналысатын кәнігі омарташылардың бригадасына кіріп, жұмыс істемек болған. Бірақ олар ат-тонын ала қашыпты. Бәлкім қызғаныш, әлде басы артық адамды қосымша жүк көрді ме екен. Ағынан жары­лып, жағ­дайын айтайын десе, осы кә­сіп­пен айналысатын жергі­лік­­ті ұлт өкілдері де жоқ болып шық­ты. Әйтеуір дес бергенде, ел «дядя Витя» деп атайтын егде омар­­­та­­шының кезіге кеткені. Сы­­­рын білмейтін кәсіптің ұңғыл-шұң­­ғылын сол үйреткен, өзі де біл­­мекке ұмтылып тұрған соң ұс­­тазы да аянып қалмаса керек. Кү­ні бойы қасынан бір елі қалмай, тә­жі­­рибесі мол тарланның тәлімін ұққан.

Содан түйгені, жәшігің мен араның болуы аздық етеді екен. Ең бастысы, ара жайылымына лайықты жер таңдау. Оның үстіне гүлдердің шырын төгетін уақытын жіберіп алмау керек. Оны білмесең, сырттай құлпырып тұрған гүлге ара жайғанның ешбір пайдасы жоқ.

Биыл тырнақтап тәжірибе жинаған кейіпкеріміз алдағы жылы өз білгенін өзгеге үйретпек. Табиғаттың ен байлығын өзгелер де көрсін дейді. Қазір араларын қыс­тан аман алып шығудың қаре­ке­тінде. Әне-міне дегенше кешегі гүл жайнаған, аумағы ат шапты­рым көкмайсалы алқаптар ақ ма­мық қардың астында қалмақ. Ақын Жайнарбектің көңілін жа­ды­ратар сәт ол кезде де аз бол­май­ды. Тылсым табиғаттың тұң­ғ­иы­ғынан сыр аулаған сырбаз ақын құмай тазылары мен қы­ра­нын баптап, қансонарды тосу­да. Бал арасын баққан анау бар­қыт белдерде бұрынғы бабалар­дай сал-серілік дәуренді бастан кешпек.

 

Ақмола облысы,

Бұланды ауданы

 

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар