«Oxy Textile» ЖШС Шымкент қаласындағы «Оңтүстік» еркін экономикалық аймақтағы тоқыма кластері аясында жүзеге асқан алғашқы табысты жобалардың бірі. Жоғары сапалы мақта өнімдерін шығаратын кешенді автоматтандырылған жіп иіру фабрикасы қазақстандық шикізатты өңдеуге бағытталған. Мәселен, мақта жібін алу үшін шикізат 2 рет өңдеуден өту арқылы құны 4 есеге дейін өсе түседі. Сонымен қатар, кәсіпорын шығаратын өнім Еуропа елдеріне экспортқа шығарылады».
«Oxy Textile» ЖШС Шымкент қаласындағы «Оңтүстік» еркін экономикалық аймақтағы тоқыма кластері аясында жүзеге асқан алғашқы табысты жобалардың бірі. Жоғары сапалы мақта өнімдерін шығаратын кешенді автоматтандырылған жіп иіру фабрикасы қазақстандық шикізатты өңдеуге бағытталған. Мәселен, мақта жібін алу үшін шикізат 2 рет өңдеуден өту арқылы құны 4 есеге дейін өсе түседі. Сонымен қатар, кәсіпорын шығаратын өнім Еуропа елдеріне экспортқа шығарылады».
Міне, 2010 жылдың қазан айында іске қосылып, Елбасы Н.Назарбаевтың өзі жұмысына сәттілік тілеген «Oxy Textile» ЖШС туралы ақпарат құралдары сол кезде осылай деп жарыса жазыпты. Әрине, журналист ағайындарда не жазық бар, жергілікті билік дайындап берген ақпаратты өңдеп, елден сүйінші сұрап, бұқараға тезірек жеткізгені болмаса... Алайда, жарты әлемге жар салған кәсіпорын жарытып жұмыс істемеді. Мақтадан жіп иіретін фабриканың жобасын қаржыландыруға 5,5 миллиард теңге жұмсалған.
Жылына 6 мың тонна жіп иіретін фабрикада 260 адам жұмыс істеуі тиіс еді. Сол жылы-ақ «Ең үздік кәсіпорын» номинациясында «Алтын сапа» сыйлығын алып үлгерді. Бірақ, бірнеше айдан кейін кәсіпорын тоқтап қалды. Айтылған желеу – шикізаттың жоқтығы. Күні кеше тұсауын кескен кәсіпорын ғимаратының қазіргі таңда тозығы жете бастады.
Тоқыма өнеркәсібін кеңейту арқылы Оңтүстік аймақтың экономикасын дамытуға септігін тигізбек болған ең қымбат жоба – «Ютекс.кз» кәсіпорнына миллиардтаған қаражат жұмсалды. Мамандардың айтуынша, жобаның құны 19,3 миллион долларды құраған.
Жобада шитті мақтаны ақырына дейін өңдеу көзделген. Алайда, бұл кәсіпорынның тіпті, ғимараты да салынып үлгермеді. «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында тек қаңқасы тұрғызылып, контейнерлер орнатылған. «Шымкент Кашемир» зауытының да тағдыры осыған ұқсас. Кезінде үлкен үміт артылған бұл жобаға 560 миллион теңге жұмсалды. Бүгінде мұнда 230 адам жұмыспен қамтылып, шығарылған тауар алыс және жақын шетелге жөнелтілуі тиіс болатын. Алайда, осында жеткізілген шетелдік қондырғылар сол күйі іске қосылмады.
Жақында ғана Елбасы Н.Назарбаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында «Мақта шикізатының жеткізілмеуі салдарынан Оңтүстік Қазақстан облысындағы тоқыма фабрикасының жұмысы отандық мақта экспортқа шығарылып жатқанда тоқтап тұр», деп Оңтүстіктің тоқыма өнеркәсібін қатты сынға алған болатын. Президент сынынан кейін Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Сапарбек Тұяқбаев «Oxy Textile» кәсіпорнына қатысты өзінің ой-пікірін білдірді. Тұяқбаевтың сөзінен түсінгеніміз, бұл кәсіпорын бүгін-ертең қайта аяғынан тұра қоятынға ұқсамайды. Басты себеп – сол баяғы шикізат мәселесінің шешілмеуі. Бұдан бөлек, кәсіпорынның қаржы айналымы да аз көрінеді.
Міне, осылайша Оңтүстіктің тоқыма өнеркәсібі тоқырап тұр. Жақында «Азаттық радиосы» уақтысында Елбасының қатысуымен ашылған, бірақ, кейіннен тоқтап қалған Қазақстандағы он «ғаламат жобаның» тізімін жария еткен-ді. Қарап отырсақ, соның екеуі Оңтүстік Қазақстан облысының еншісінде екен. Бірі – жоғарыда айтылған «Ютекс кз» кәсіпорны, екіншісі – кезінде 35 миллион АҚШ доллары жұмсалған «АзияКерамик» зауыты. Осының бәрі алдын ала дұрыс бағдарламаудан, асығыс-үсігіс жоспарлағаннан болғаны белгілі. Неге екенін қайдам, облыс әкімі Асқар Мырзахметовтің қазіргі «командасы» сападан гөрі санға құмар, тезірек лента қиып, «Ойбай, теңдесі жоқ кәсіпорын» деп алаулатып-жалаулатып ақпараттық жарнама жасауға құмар. Әйтпесе, шикізат мәселесін шешпей тұрып, қандай кәсіпорын салуға болады? Бұл дегеніміз нағыз көзбояушылық емес пе? Бұдан бөлек, тағы да бірқатар кәсіпорындар осындай асығыстықтың «құрбаны» болып, жұмысы тоқтап тұр. Ол туралы тағы айтыла жатар. Тағы да бұл кемшілікті Елбасы Н.Назарбаев көзге шұқып көрсетпегенде облыс әкімінің орынбасары С.Тұяқбаев қашанға дейін үндемей жүре берер еді? Шымкент кезінде «Восход», «Эластик» секілді фабрикаларымен танымал болатын. Өкінішке қарай, бұл кәсіпорындар жекешеленіп, аты бар да заты жоқ, бүгінде олардың ғимараттарында басқа мекемелер отыр.
Әрине, Оңтүстік Қазақстанда барлық жоба осылайша құрдымға кетіп жатыр деп айтуға болмайды. Биыл ҮИИД бағдарламасы аясында инвестиция көлемі 447 млрд. теңгені құрайтын 150 жоба бекітілген. Онда 19 мың жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Бұған қосымша, құны 600 млрд. теңгеден астам 104 жаңа жоба ұсынылып отыр.
Әйтсе де, жарнамасы жер жарып, бүкіл оңтүстікқазақстандықтарды жұмыспен жарылқап тастайтын болған осындай «жарымжан» жобалардың тек қағаз жүзінде қалуына кім кінәлі? «Ақпараттық жарнамаға» құмар облыс басшылығы саннан гөрі сапаға жұмыс істеуді саналарына мықтап түйіп алса, дұрыс болар еді? Ақырын жүріп, анық басқан адамның абыройы да асқақ қой.
Оралхан ДӘУІТ,
«Егемен Қазақстан».
Оңтүстік Қазақстан облысы.
