![Жаңа жағдайдағы жаңғыру](/media/2020/10/16/6.jpg)
Елімізде өнеркәсіптік әлеуетімізді толық пайдалануға мүмкіндік бар. Қазақстан өзінің жер қойнауының байлығымен әйгілі. Жолдауда ұлттық экономиканың стратегиялық қуатын арттыру үшін тез арада қайта өңдеу ісінің жаңа салаларын дамыту қажет екені, қара және түсті металлургия, мұнай химиясы, көлік құрастыру және машина жасау, құрылыс материалы мен азық-түлік өндіру және басқа да салаларды қамту керектігі айтылды. Мемлекет басшысы мұнай дәуірі аяқталатындығын, ауыл шаруашылығын дамытпай, бәсекеге қабілетті экономика құру мүмкін емесін де атап өтті.
Бәсекеге қабілеттілік – ұлттық бағдарламаларда берілген түсініктемеде ақпараттық фактордың оң нәтижесіне баса назар аударады және шаруашылық жүйесінің жұмысының әлемдік стандарттарға сәйкес болуын көздейді. Қазіргі экономикалық дағдарыс бұл тиімділік нормативтерінің тиімсіздігін көрсетті, яғни мемлекеттік бағдарламалардың мақсатын анықтауда бағытты өзгерту қажеттігін көрсетеді. Ақпараттық фактордың теріс әсерін барынша азайтатын және елдің ішкі әлеуетіне әсер ететін қазақстандық экономиканың қозғалысының жаңа траекториясын анықтау қажеттілігі туындап отырғаны рас. Бұл міндет бүгінде маңызды және Қазақстанның ары қарай даму модусы мен анықтаушы векторы саналады.
Осыған орай, «тұрақты даму» – «sustainable development» біздің ойымызша, еліміздің дамуына қажетті негізгісі болып табылады. Тұрақты дамудың негізгі қағидалары: адамды ең басты құндылық ретінде және оның табиғатпен үйлесе отырып саламатты өмір сүру құқығын тану; өткен және өскелең ұрпақтың экологиялық, әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып даму, яғни өскелең ұрпақ үшін қалпына келтірілмейтін шектеулі ресурстарды сақтай отырып, халықты қажетті игіліктермен қалыпты қамтамасыз етуге жеткілікті деңгейде даму. Бұл тәсілдің, әсіресе орасан мол ресурстары бар және оны экспорттық әлеует ретінде шығаруға мәжбүр Қазақстан үшін маңызы зор.
Қазіргі күні Қазақстанның ауыл шаруашылығында шағын және орта бизнесті дамыту аса өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Ауыл шаруашылығы саласындағы кәсіпкерлікті тиімді дамыту, нарықтық механизмді игеру, нарықтағы баға, сұраныс пен ұсыныс, бәсеке, мемлекеттік реттеу заңдылықтарын меңгеруге байланысты бизнес нысандары нарықтың талаптары мен оның механизмін игеруге икемділігі жоғары болып есептеледі. Сол себептен де қазіргі жағдайда аграрлық саладағы кәсіпкерлікті дамытудың әлеуметтік-экономикалық тиімділігі нарық механизмін толыққанды игеруге мүмкіндік жасайды.
Жолдауда аграрлық секторға инвестиция тарту, кәсіби мамандардың тапшылығы, сондай-ақ аграрлық ғылымның ойдағыдай дамымауы сияқты саладағы қордаланған мәселелердің шешімін табу керектігін және осы бағытта атқарушы билік тарапынан нақты шаралар қабылдануы керектігі де айтылды. Бұл өз кезегінде елімізде аграрлық сектордың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін негізгі мәселелер.
Аймақтың бәсекеге қабілеттілігі ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілік құрылымындағы маңызды элемент және аумақтың өнім өндіре алу мен ішкі және шетелдік нарықтың талаптарына сай қызметтер көрсете білу қабілетін және өз халқының өмір сүруінің жоғары деңгейін сақтай білу мен тіршілік қауіпсіздігін қамтамасыз ете алу, қолайлы жағдай жасай білу қабілетін білдіреді.
Аграрлық саланың дамуы бүкіл экономикалық әлеуеттің жай-күйін, мемлекеттің азық-түліктік қауіпсіздік деңгейі мен қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық ахуалды шешуші дәрежеде анықтайды. Дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей, өз кезегінде қоғам өркениетінің өсуіне әкелетін агробизнестің дамуы экономиканы тиімділікке бастайды. Кәсіпкерлік адамның қабілеттіліктерін, іскерлік бастамаларын арттыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға, азаматтар табысының тұрақты көзін қамтамасыз етуге ықпалын тигізеді. Осылайша ел тұрғындарының әлеуетін жақсарту мәселелерін шешеді.
Айман РАЙЫМБЕКОВА,
экономика ғылымдарының кандидаты
ҚЫЗЫЛОРДА