Кино • 06 Сәуір, 2021

Кинотеатрлар коронавирус құрбанына айналды

125 рет көрсетілді

Былтыр елімізде 368 кинозалы бар 102 кинотеатр қызмет көрсеткен еді. Биыл іске қосылған 89 кинотеатрдың жұмысы енді жандана бастады ма дегенімізде, карантин шектеулері қайта килікті. Кинокөрсетілім нарығының ең ірі сегменті саналатын Алматы мен Нұр-Сұлтан қалаларындағы 31 кинотеатр жұмысын тоқтатты. Осы ретте Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы басқармасы төрағасының кеңесшісі Бауыржан Шүкенов Қазақстандағы кинотеатрлардың қазіргі жағдайынан хабардар ететін бірқатар деректі атап көрсетті. Оның айтуынша, кинотеатрлар – коронавирустың құрбанына айналды, бірақ оны құтқаруға ешкім құлықты емес.

– Кинотеатрлар үшін каран­тин­ шек­теулері қанша­лық­ты қиын­ соғуда?

– Егер салыстырмалы талдау жасайтын болсақ, нарық көлемі 50 па­йыздан астам мөлшерге азайды. 2020 жылдың бірінші тоқсанын осы жылмен салыстырсақ, яғни біз жаңа жылдан емес, сәл ертерек, қараша-желтоқсан айларынан бастап жұмыс істей бастағанымызға қарамастан, кинотеатрлар ашылғаннан кейінгі бес ай ішінде былтырғы табыстың тіпті жартысына да жете алмадық. Өте ауыр жағдай. Бұл дегеніміз, ки­но­­театрлардың ең алдымен­ банк­­­тердің, коммуналдық қызмет­тер­дің, жалға берушілердің алдын­дағы міндеттемелерін және өз қыз­мет­керлеріне еңбекақы төлеу бойын­ша шарт­тарды орындай алмай отыр­ға­нын көрсетеді.

– Кинотеатрлардың банктер­ ал­дында үлкен сомада қарызы бо­ла­тыны рас па ?

– Иә. Бізде барлық ірі кинотеатр­ желілері кредиттелген. Банк­тегі қарыз барлығында бар жә­не бұл бір немесе екі миллиард­ шамасында емес. Яғни жыл бойы біз кредиттерімізді жаба алмай отыр­мыз. Біреулерге акционерлер кө­мектесіп жатқан немесе банк­тер жеңілдік жасайтын бірлі-жа­рым жағдай кездеседі, бірақ бұл да ұзаққа созылуы мүмкін емес. Жағдай өте алаңдатарлық. Желілік ірі кинотеатрлар соққыға төтеп бере алатын болар, бірақ көптеген өңірлердегі бір немесе екі залды кинотеатрлар міндеттемелерін орындай алмайды. Қазіргі жағдайда өз қызметкерлеріне еңбекақыны толық көлемде төлеп отырған кішігірім кинотеатрлар жоқ та шығар. Мұндай жағдай мамандардың бұл саладан кетуіне әкеп соғады. Екіншісі – біз көрермендерге жақсы деңгейде қызмет көрсете алмаймыз. Ал ең қиыны – дистрибьюторлар, кон­тенттің құқылы иелері кинотеатр экрандарына қандай фильмдерді шығару керектігін толықтай жос­парлай алмайтындығында. Ең алдымен, бұл біздің қазақстандық киноөндірушілерімізге, түсірілімі аяқталған, көрермен өткен жылы асыға күткен, бірақ биыл экранға шықпай қалған фильмдерге қа­тысты. Қазақстандық контенттің азаюы ресейлік және шетелдік кон­тенттің көбеюіне алып келе жатыр. Ұлттық прокатта ұлттық кино үле­сінің азаюы қиын жағдай.

– Демек, отандық кино көрер­менсіз қалып отыр ғой.

– Әрине. Халықты отандық фильм­­дерді тамашалауға, тұсау­кесер­лерін асыға күтуге үйрету үшін онсыз да біраз күш пен уақыт кетті, түсінесіз бе? Және қалыпты деңгейге қашан оралатынымызды болжау қиын. Қазір екінші локдаун басталды – Нұр-Сұлтан мен Алматыдағы кинотеатрлар тағы да жабылды. Мұның бәрі кино индус­триясына ауыр соққы болып тиді. Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы өткізген екі питчингтің жобалары әлдеқашан прокатқа шығуы керек, бірақ оны көрсететін жер жоқ. Кинотеатрлар қиын жағдайда, бұл киноны қалай, қай жерде көрсетеміз? Барлығы нарық ауқымының азаюына әкеп соғады. Салдары ауыр – кинотеатрлардың, залдардың саны азайып жатыр. Меніңше, Үкімет пен салалық министрлік кино индус­триясының негізі болатын кино­театрлық бизнеске бір реттік қолдау көрсету мәселесіне назар аударғаны жөн. Кино – қоғамға әсер етудің ең мықты идеологиялық құралы екенін білеміз, егер біз нарықтың осы маңызды сегментін, ең ірі мәдениет пен идеология құралын жоғалтып алар болсақ, кері қайтару қиынға түспек. Бұл бизнестің дамуындағы кез келген кідіріс кинотеатрлық технологиялардың нарықты бір­неше жылға кейінге шегеруіне әке­леді. Бұған көрермендердің кинотеатр сияқты маңызды демалыс түрінен бас тартып, интернеттен фильм көруі қосылады.

– Кинотеатр прокатының күн сайын құлдырап бара жатқаны қынжылтады. Екінші жағынан, дендеп бара жатқан пандемия статистикасы да өршіп барады. Мұның дұрыс шешімі қандай болмақ?

– Залдарды 30 пайызға дейін ғана толтыру туралы бұған дейінгі шешімді қабылдау жеңіл болған жоқ. Дегенмен жағдайдан шығудың бір амалы осы болды. Мұндай сценариймен көрермендерді қалай да ұстап қалуға болар еді. Адамдар кинотеатр қауіпсіз орын екенін көруі және түсінуі керек. Қазіргі бос уақытты өткізу түрлерінің ең қауіпсізі – кинотеатрлар, онда арнайы оқыған қызметкерлер жұмыс істейді. Бақылау мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша алгоритм­дер, технологиялық жабдықтар, біз орындайтын санитарлық-эпидемиялық қызметтердің ере­желері бар. Кино­театрларды жа­бу­дың мағынасы жоқ. Мұны ше­шім қабылдап отырған тұлғалар түсінулері қажет. Бірақ жұ­мыс іс­теуге рұқсат бермесе, онда бұл­ ұйым­дарға кемінде белгілі бір жеңілдіктер немесе көмек қарас­тыруы тиіс. Бізде жұмыс істеуге тыйым салғанымен, не ки­но­театр­ларға, не жұмыссыз қал­ған қыз­меткерлерге көмек көр­сетіл­мейді.

– Өзге елдер, мәселен, Ресей бұл тығырықтан қалай шығуда?

– Еуропада қатаң локдаун болды. Бірақ Германия, менің білуімше кинотеатрларды жапқан жоқ, ол жерде залдарды толтыру санын азайтты, бірінші 30%, сосын 20%, кейін 50% болды. Яғни олар кинотеатрларды жаппауға тырысты. Ресей бұл мәселеде өте тиянақты келе жатыр – кинотеатрларды аш­қаннан кейін, олар бірден залды толтыру мөлшерін 50% деп бекітті. Сол межені ұстап тұр. Ресей нарығы іс жүзінде пандемияға дейінгі деңгейді қамтыды, оларда тұсаукесерлер, дәлірек айтқанда, ресейлік фильмдердің таныстырылымдары өтіп те жатыр. Онда да қатаң бақылаумен, әрине. Ки­нотеатрлар қауымдастығы, сол бизнесте жұмыс істейтін адамдар өз істеріне өте жауапты. Әрине, бұл кинотеатрлардың санитарлық қызметтердің ережелерін бұл­жытпай орындағанына байланысты емес. Бұл Covid-19-бен күресуге деген жалпы мемлекеттік көзқарас. Мұнда жалпылама вакциналау да, ауруларды бақылау да бар. Кә­сіп­орынның қызметін толық тоқ­тату мәселенің шешімі еместігін түсініп отыр. Ол істі қайта қалпына келтірмейді. Оңтайлы амалын табу керек. Барлық Еуропа елдерінде киноны қолдау орталықтары кинотеатрларға көмек көрсетуде. Ресейде де нақты қаржылық қолдау көрсетіліп, резервтік қордан 2 миллиард рубльден астам қаражат бөлінді. Бұған дейін шамамен дәл осындай сома продюсерлік компанияларға берілген болатын. Бұл – мемлекет басшылығының кинотеатр дейтін нарық сегментіне қаншалықты үлкен мән беретінін көрсетеді.

Ұлттық киноны қолдау мем­лекет­тік орталығының Басқарма төрағасы Есетжан Қосыбаев жуыр­да арнайы жиын өткізіп, қолдау жұмыстарына 2 млрд теңгеден астам қаражат қажет екенін айтты. Кинотеатр бизнесінің қалпына келуі мемлекет қандай көмек көр­сете алатындығына және оның ниетіне байланысты. Мен бар күш-жігерімізді салуымыз керек деген пікірдемін. Механизм бар. Ұлт­тық киноны қолдау мемлекеттік орталығы, бірыңғай оператор бар. Қолдауға керемет көп қаражат кеті­ретіндей кинотеатр желілері саны көп деп ойламаймын. Бірақ аз болса да кинотеатр бизнеске қатысты жасал­ған оң ықпалдар осы салада жұмыс істейтін барлық адамдарға үлкен қолдау болмақ.

 

– Әңгімеңізге рахмет.

 

Әңгімелескен

Ая ӨМІРТАЙ,

«Egemen Qazaqstan»

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар