Руханият • 18 Сәуір, 2021

Нар тұлға

134 рет көрсетілді

Адам мәңгі жасамайды. Мәңгі жасайтын – оның артында қалдырған өнегелі ісі мен өшпестей ізі болса керек. Осындай өлшемге сәйкес келетін халқымыздың адал ұлдарының бірі, белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, көзі тірісінде аз сөйлеп, көп іс тындырып кеткен нар тұлға Мұстахим Ықсанов десек қателесе қоймаспыз. Оның арғы тегі қазақ  жыраулық поэзиясының ізашары Шалкиіз Тіленшіұлынан тамыр тартса, берісі қазақ өлеңін жаңаша түр, өзгеше өрнекпен байыта білген Алаштың ойшыл ақыны Ғұмар Қарашпен түйіседі.

М.Ықсанов қырқыншы жылдардың алғашқы кезеңінде Алматы темір жол техникумын, кейін Қазақ ауыл ша­руа­шы­­лығы институын бітіріп, жас маман ретінде Оңтүстік Қазақстан облы­сын­дағы адам ізі аз түскен Бетпақ­да­ланы игеруге қатысып, осы жерде қыз­мет ба­бында ілгерілеп, аса жауапты сыннан өтіп, шыңдалып шығады. Мұс­тахим­ның адамдар­мен ортақ тіл табыса біле­тін бітім-болмысы, қайсарлық пен табан­дылық секілді о бастан бойына біт­кен қасиеттері дәл осы жылдары толыса бастаған екен. Тіршілік нәрі – су. Сусыз өмір жоқ. Гидроинженер маман­дығын алған М.Ықсановтың Бетпақ­да­ланы сулан­дыру ісіне қосқан үлкен үлесі әлі күнге дейін ұмытыла қойған жоқ.

Мұстахим Біләлұлына тән басты қасиеттер – әділдік пен шыншылдық, өзіне жүктелген іске деген үлкен жауапкершілік және қолға алған ісін аяғына дейін жеткізбей тынбайтын мақсаткерлік дер едік. Қызылорда, Жамбыл, Орал облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Төрағасының орынбасары және Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің Өнеркәсіп мәселелері жөніндегі хатшысы секілді жоғары лауазымды қызметтерді атқарған кезінде де осы дағдысынан айнымады. 1975 жылы Орал обкомының бірінші хатшысы болып тағайындалған кезде ол басқару тәжірибесі жан-жақты жетілген, әбден ысылған, стратегиялық жобаларды терең түсіне білетін, есімі республика жұртшылығына кеңінен танылған басшы азамат еді. Өзі туып-өскен өңірін он бір жылға жуық басқарған кезінде ауыз толтырып айтарлықтай іс атқарып кеткеніне ел-жұрт куә.

Аталған уақыт аралығында М.Ық­санов сөзден гөрі нақты іске және оның тиянақты орындалуына басымдық бере білді. Соның ішінде бұған дейін «үлкен деревня» деңгейінде қалып қой­ған Орал қаласында күрделі құ­ры­лыс кеңінен қанат жайды. Әрі барлық аудан орталығында Мәдениет үйлері бой көтерді. Бұған қоса, өңірде республикалық маңызы бар құрылыстар мен гидроинженерлік нысандар іске қосылды. Соның нәтижесінде, тарлан ақын Хамит Ерғалиевтің сөзімен айтқанда, «Мәңгі ұйқыда жатқан көне Теке қаласы (жергілікті қазақтар Орал қаласын бұрын осылай атаған) ұйқы­сынан оянып», республикадағы сәулетті қалалардың біріне айналды.

Мұсекеңді алды ауыр, түсі суық, ешкімді бетіне қаратпайтын қатал бас­­шы болды деп есептейтіндер де та­­былады. Меніңше, бұл – ол кісіні жете білмейтіндердің сөзі. Дәлірек айт­қанда, М.Ықсанов ойлау жүйесі терең, кадр­ларға тиісті талап қоя білетін іскер де талғам таразысы биік басшы болды десек, шындыққа бір табан жақын­дай түсеміз. Қай кезде де тәртіп пен жи­нақы­лықты қол­дап, сылбырлықты ұнат­пайтын бірінші хат­шы өз төңірегіне де қолынан іс келетін, қа­рым-қабілеті мол бас­шы кадрларды топ­тас­тырды. Сөйтіп ортақ іске деген өмір­шең көзқарас қа­лыптастырылып, Орал өңі­­рі дамудың даң­ғыл жолына түсіп жүре берді.

Сол бір тұста М.Ықсанов тұтастай өңір жұртшылығының бас тәрбиешісі, тә­­лім­­­гері және бағыт-бағдар беру­шісі рө­лін атқарғандай көрінеді. Батысқа­зақ­стандықтар оның жүріс-тұрысы мен тұжы­рымды сөзін, тау қопарғандай өнім­ді ісін өзгелерге үлгі тұта білгені хақ. Таны­мал тұлғаның мектебінен өткен бүгін­гі аға ұр­пақ өкілдері оның сені­мін ақтау­ға ұм­тылып, алғырлық пен алымды­лық та­ныт­ты.

Мұсекеңнің тағы бір ерекше қасиеті – адамдарды тез тани білетін. Егер бел­гілі бір кадр өзіне жүктелген міндетті атқара алмаса немесе алып жүре алмаса, оған қолынан келетін өзге жеңілдеу қызмет ұсынатын. Осы он бір жылда М.Ық­санов мені орынсыз қуғындады деп еш­кім де айта алмас еді.

Облыс басшысы өңірдегі белгілі бір нысандар мен аудандарға баратын болса, мұны ешкімге алдын ала хабарлап айтпайтын. Ешкімді күттірмейтін. Күндіз-түн демей егіс басына, мал қыстақтары мен шаруашылықтарға кенеттен келіп, ауыл еңбеккерлерімен әзір тамақты бірге ішіп жүре беретініне өзіміз талай рет куә болғанбыз. «Ұлық болсаң, кішік бол!» деген халқымыздың нақыл сөзі осындайда айтылса керек.

М.Ықсанов осыдан отыз жыл бұрын 1991 жылдың 18 қарашасы күні 66 жасқа қараған шағында Алматы қаласында дүние­ден озды. Дана халқымыз ежелден асылдарын ардақтап, ұлыларын ұлықтай білген ғой. Осы орайда: «Сүйер ұлың болса, сен сүй, сүйінерге жарар ол» деген дана Абайдың сөзі еске түседі. Атал­ған салт-дәстүрге сай Акжайық елі өз пер­зенті, арлы да ардақты азамат Мұс­тахим Біләлұлының есімін ұмытпай еске алу рәсімдерін тұрақты түрде өткізіп келеді.

Оның есімін ел-жұрттың санасында қайтадан жаңғыртып, халық үшін атқарған қыруар еңбегі мен төккен терін бүгінгі ұрпақ өкілдеріне үлгі ету үшін 2005 жылдың наурыз айын­да облыста М.Ықсанов атындағы қоғам­дық қор құрылды. Оның алдын ала түсірілген іс-жоспары мен бағдарламасына сәйкес, ел-жұрттың көкейінде жүрген бірқатар ауқымды іс-шаралар атқарылып келеді. Атап айтқанда, 2005 жылдың 10 тамызында Орал қаласы әкімдігі мен мәслихатының бірлескен шешімі бо­йынша облыс орталығындағы орталық көшелердің біріне Мұстахим Ықсановтың есімі берілді.

 

Асқар АТАЕВ,

М.Ықсанов атындағы қоғамдық қордың төрағасы

 

Батыс Қазақстан облысы

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар