Бизнес • 01 Тамыз, 2021

Әйел кәсіпкерлерді кім қолдайды?

36 рет көрсетілді

Қазақстанда кәсіпкерлікпен айналысатын әйел азаматтар саны көбейіп келеді. Биыл бірінші жарты жылдықта әйелдер басшылық ететін кәсіпорын саны 29,8 пайызды құраған. Әрине бұл – мақтанарлық көрсеткіш емес. Халықаралық сауда орталығының баяндамасында да былтыр пандемиядан әйелдер жетекшілік жасайтын бизнес ұйымдардың көбірек зардап шеккені айтылады.

Ranking дерегінше, елімізде әйел кәсіпкерлерге микроқаржы ұйымдары несие беріп отыр. Микро­қаржылық ұйымдар қа­уым­­дастығы 2020 жылы әйел­дер­ге берілген микронесие үлесі 52 пайыз болған (ерлерге берілген несие үлесі – 48 пайыз) деген ақпарат жариялады.

«Микроқаржы ұйымдарының ішінде, әсіресе KMF әйелдерге ерекше назар аударып отыр. 2020 жылы гендерлік және эко­но­ми­ка­лық интеграция саласында жобаларды сәтті жүзеге асырғаны үшін компания Еуразиялық қайта құрылымдау және даму банкінен марапат алды. «Әйел­дер бизнест­е» жобасынан бө­лек, KMF әйел кәсіпкерлерді, оның ішінде ауыл азаматтарын қол­дау­ға бағыт­тал­ған басқа да жо­ба­­ларды қолға алған» делінген жоба хабарламасында.

Иә, әйелдердің бизнестегі үлесі төмен, ұлттық компания тіз­­гінін ұстап отырғандардың ба­сым көпшілігі – ерлер. Экс-депу­тат Меруерт Қазбекованың айтуынша, есесіне әйел азаматтар өз­дерін шағын және орта бизнесте аса жайлы сезінеді.

«ШОБ-тағы компаниялардың тең жартысынан астамын әйел­дер басқарып отыр. Олар үл­кен несиелер алмайды және ауқымды жобалармен айналыс­пай­ды. Себебі үлкен несиенің па­йызы да үлкен. Қандай да бір ірі бизнесте, мәселен, мұнай-газ са­ла­сында жетекші рөлге ие болып отырған әйелді табу қиын. Ал орта бизнесте еңбек ететін әйелдер баршылық. Меніңше, олар орта және шағын бизнесте өздерін жайлы сезінетін сияқты. Яғни мейрамхана бизнесі, сән салоны, балабақша, сауда деген сияқты. Сондай-ақ қызмет көрсету саласында да әйелдер бар. Көбі үйде істей алатын қабі­лет­тері арқылы ақша тауып жүр», дейді М.Қазбекова.

Ресми дерек бойынша әйел­дер ел тұрғындарының 51 және экономикалық белсенді ха­лық­­тың 48 пайызын құрайды екен. Ішкі жалпы өнімді қалып­тас­ты­ру­дағы үлесі – шамамен 40 па­йыз деңгейінде. Қазір елімізде жобамен 1 миллионнан сәл асатын жеке кәсіпкер (ЖК) жұ­мыс істесе, соның 47 пайызы – әйелдер. Олар негізінен мына салаларда шаруасын дөң­ге­летеді: әлеуметтік және ден­сау­лық сақтау қызметін көр­сету; жыл­жы­майтын мүлік опера­ция­ла­рымен айналысу; үй шаруа­шылығы; білім беру; тамақ өнім­дерін дайындау; көтерме және бөлшек сауда.

Ал дәл пандемия кезінде не­лік­тен әйелдер бизнесі ерлер биз­несіне қарағанда, көбірек залал шекті (64%-52%)? БҰҰ мен Дүниежүзілік банктің пайымда­уынша, олар бала тәрбиесіне мән береді, үйде зорлық-зомбылыққа жиі тап болады және бизнестің онлайнға ауысу процесін ауыр өткереді. Міне, осы себептер олардың бизнестегі позиция­сын да әлсіретті. Сондай-ақ жал­пыға ортақ проблемалар – қар­жы тап­шы­­лығы, ақпарат пен білім­ге деген қолжетімділіктің бол­ма­уы, қатаң шектеу салдарынан жұ­­мыстың біраз уақытқа дейін тоқ­тауы сияқты түйткілдер әйел­дер бизнесін де айналып өткен жоқ.

Әйелдер бизнесіне орай арнайы зерттеу жүргізген Visa ком­­­паниясының сауалдамасына қатысқан кәсіпкерлер бизнес ашуына себеп болған факторлар­ды атайды. Бірқатары жеке іс бастау арқылы қаржылық тәуел­­сіздікке ие боламын десе, енді біразы көп ақша табу үшін биз­­неске келгенін айтыпты. Де­ген­мен қай-қайсы да жеке кәсіп бас­тауды ерлікке балайды. Бизнес жасаймын деген әйелдер үшін ең бірінші кезекте өзіне деген сенімділік, стреске қарсы тұру­шы­лық, бастамашылдық және жұмысқа деген қабілеттілік керек дейді. Сонымен қатар әйел­дер­­дің кәсіп жүргізуіне кедергі кел­тіріп отырған себептер де тіз­­беленген: Олар – жақсы ко­ман­да қалыптастыру, бизнес пен үй шаруашылығын қатар алып жүру және бизнесті бастап кету үшін ақша табу. Тиісінше, біраз әйелдер – шешімталдық қасиеттің болмауы, жұмсақтық, сенім арту және эмоционалды болуы кәсіптің адымын аштырмай­ды деп санайды.

Әйелдер бизнесі әлемде өріс­теп келеді. Қазір жер-жаһан­да жеке кәсіппен айналысатын әйел азаматтар саны 252 мил­лионға таяпты. Десе де олар әлі күнге жеке кәсібіне кедергі болатын гендерлік және мәдени кем­сі­ту­шіл­ікке ұшырап келе жатыр.

Соңғы жаңалықтар

Қош бол, Америка!

Әдебиет • Кеше

Смартфонға сыйған сауда

Технология • Кеше

Қарымды қаламгер

Руханият • Кеше

Халықаралық кездесулер

Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар