Қоғам • 27 Қыркүйек, 2021

Құрылыс материалдары нарығы: Есеңгіреткен бағалар

58 рет көрсетілді

Жуықта өткен Үкімет отырысында биылғы сегіз айда еліміздің құрылыс саласында орындалған жұмыстар көлемі өткен жылдың осы мерзімінен 11,4 пайызға өскені айтылды. Өсім еліміздің барлық өңірінде байқалған.

Әрине, тұрғын үй құрылы­сы­­ның қарқынды дамуының не­гіз­гі себебі осы мәселе бой­ын­ша қа­былданған мемле­кет­­тік бағ­дар­ламалардың іске қосылуы мен Пре­зи­дент Қасым-Жомарт Тоқаев­тың шешімімен зейнетақы қорын­дағы артық ақшаны іске жаратуға рұқсат берілуі екені түсінікті.

Дегенмен, қазіргі таңда елді алаң­­датып тұрған үлкен мәселе – құ­ры­лыс секторының дамуымен қа­тар тұрғын үй бағасы мен оны жөн­деу жұмыстарына пайдаланы­латын құрылыс материалдары ба­ға­сының шарықтауы. Мәселен, атал­ған Үкімет отырысында сөз ал­ған Бәсекелестікті қорғау және да­мы­ту агенттігінің төрағасы Серік Жұ­ман­ғарин жыл басынан бері отандық құрылыс материалдары бағасының өсуі 25%-ды құрағанын жеткізді. Оның айтуынша, құрылыс материалдары баға­сының негізгі өсуі сыртқы нарық­тағы баға жағдайы­на байланыс­ты. Яғ­ни арматура, кабель, профлист, шы­­­­ны секілді сырттан келетін зат­­­­тар­ ба­­­ға­­с­ы­ның өсуі салынып жат­­қан тұр­­ғын үйлер құнының көтері­луіне негізгі әсер етуші фактор болған.

Сондай-ақ бағаның өсуіне электр энергиясына тарифтердің орташа 12%-ға, жанар-жағармайдың 15%-ға, энер­ге­тикалық көмірдің 10%-ға, темір­жол та­сы­малдарының 18%-ға өсуі сияқты жағ­дайлар да әжептеуір ықпал еткен. Отандық өндірістегі құрылыс материал­дары бағасының өсуіне осындай ішкі фак­торлардың әсері мол болған. Өйткені құ­­рылыс материалдарының өзіндік құ­нын­­дағы осы шығындардың үлесі 15-тен 30%-ға дейін құрайды екен.

Сонымен қатар бағаның көтерілуіне құрылыс ұйымдарының және құрылыс ма­териалдарын шығаратын өндіріс ие­­лерінің жасырын келісімге келіп, өзара сөз байласу жағдайлары да әсер етуі мүм­кін. Осындай жағдай орын ала қалса, әри­не, оны ашу керек. Агенттік осы мақ­сат­та құрылыс материалдарының 25 түрі (кір­піш, бетон, арматура, цемент және т.б.) бойынша құрылыс материалдары нарығындағы бәсекелестіктің жай-кү­йі­не талдау жүргізуде. Анықталған бір­сы­пыра фактілер бойынша еркін на­рық қағидатын бұзу белгілерін жою және бағаны төмендету қажеттілігі туралы 75 хабарлама жолданыпты. Агент­тік бас­шы­сы­ның айтуы бойынша, бүгінгі таң­да хабарлама жолданған ком­па­ния­лардың 42-сі талаптарды орын­да­ған, оның ішінде 35 компания бағаны төмендеткен. Мәселен, арматура бағасы – 25%, цемент – 10%, бетон – 10%, полиэтиленді құбырлар – 6%, кабель – 5%-дан 14%-ға дейін, кірпіш құ­ны 3%-ға төмендетілген.

 С.Жұманғариннің айтуынша, цемент, кірпіш, қиыршық тас, бетон және темір­ бетон бұйымдарын өндірушілермен және жеткізушілермен 10 монополияға қар­сы комплаенс жасалыпты. «Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары, жа­нар-жағармай, құрылыс материалдары және басқа да әлеуметтік маңызы бар тауар нарықтары бойынша тексеру іс-шараларының жаңа кешенін бастадық. Тө­лем ұйымдары қызметтерінің баға­ла­рын, әсіресе, коммуналдық қыз­мет­­терге, мемлекеттік монополиялар қыз­мет­теріне, мемлекеттік және жеке опера­торлардың қызметіне ақша аудару ке­зінде төмендету бойынша шаралар қабылданады», деді С.Жұманғарин.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің төрағасы тұрғын үй құ­ры­лысы нарығындағы ағымдағы жұ­мыс жайлы айтып берді. Бүгінгі таңда бастапқы тұрғын үйге бағалар 3%-дан 0,4%-ға дейін, сондай-ақ қайталама тұрғын үйге 5%-дан 1,1%-ға дейін төмендегені байқалды. Хабарламаны орындау шең­бе­рінде «РАМС-Қазақстан» компания­лар тобы бағаны Алматы қаласында бірқатар тұрғын үй кешенінен шаршы метр үшін 15%-ға немесе 90 мың теңгеге дейін, BAZIS-A компаниясы Алматы қаласында тұрғын үй кешендеріне шаршы метр үшін 20 мың теңгеге дейін, BI Group Нұр-Сұлтан қаласының 51 тұрғын үйінде бастапқы тұрғын үйге орта есеппен 8%-ға, Алматы қаласында 11%-ға, Шымкентте - 3%-ға, Атырау қаласында 4%-ға төмендетті. Басқа құ­ры­лыс салу­шылар да хабарламаларды орындап, бағаларды орта есеппен 15-20%-ға төмендеткен. Бағалардың төмендеу па­йызы орта есеппен 9% құрайды.

Бұл отандық құрылыс компа­ния­лары мен құрылыс материалдары на­ры­ғында бағаға байланысты жү­ріп жат­­қан жағдайлар. Ал шетелден ке­ле­тін құрылыс материалдарына келетін болсақ, бұл істе бағаның бақылауға алын­ғанын байқай алмадық. Елордадағы «12 ай», «Строй маркет» секілді ірі сау­­­­да дүкендеріндегі тұтынушылардың ай­туына сенсек, шетелдік кафель плиткасы, сантехникалық бұйымдар, есіктер мен ламинат бағалары былтырдан бері 1,5-2 еседей қымбаттап кеткен. Баға­ның қымбаттағаны сырт көзге бірден сезілмейді. Өйткені осы заттар бағасы сапа­сына қарай әркелкі. Мәселен, есіктер бағасы 15-20 мың теңгеден басталып, 200-250 мың теңге мөлшерінде шарықтайды. Яғни қалтаңа қарай қимылдайсың. Құ­рылыс материалдары бағасының қалай шарықтағанын білу үшін құрылыс базар­ла­рының бірінде соны саудалайтын, өзіміз бұрыннан білетін Сағыныш атты азаматпен хабарластық.

«Былтырдан бері тұрғын үйлер­ді жөн­деуге арналған әрлеу материал­да­ры­ның, сантехникалық бұйымдардың бағасы тым шарықтап кетті, – деді ол біз­бен әңгімесінде. – Мәселен, қабырғаны әрлеуге арналған түрлі қоспалар бағасы екі есеге дейін өссе, профильдер бағасы екі жарым, үш есеге дейін өсті деуге болады. Профильді былтыр 400 тең­ге­ден сатсақ, қазір 1 100 теңгеге са­тып жатырмыз. Соған қарап-ақ қал­ға­­нын өзіңіз шамалай беріңіз. Әрине, кей­бір құрылыс материалдарының ба­ға­сы көп өсе қойған жоқ. Сондықтан жиынтық күйінде айтқанда, тұрғын үй­лер­ді жөндеу жұмыстарына арналған әр­леу материалдарының, басқа да сан­тех­никалық бұйымдар, темір-тер­сек­тер бағасы орта есеппен 60-70 пайыз ша­рық­тады деп айтуға болады».

Сағыныш әрлеу материалдары баға­сы шарықтауының өздері секілді ұсақ сатушыларға пайдасы жоқтығын, ке­рі­сін­ше зиян екенін айтады. Ұсақ сатушылар халықпен тікелей байланыста бол­ғандықтан баға жөніндегі халықтың не­гіз­гі ызасы мен шағымы ең бірінші соларға келіп тиеді, екіншіден, оларға халықтың са­тып алу қабілетінің жоғары болғаны жөн. Сонда «құда да тыныш, құдағи да тыныш».

«Негізінде бағаны біз көтермейміз. Бізде ондай мүмкіндік те жоқ. Өйткені мен секілді базарларда құрылыс ма­те­риал­­­­дарын саудалайтын адамдар өте көп. Ұсақ сатушылар нарығы әбден қа­­лып­­тасқан деуге болады. Осы ретте ба­ға­ның жоғары жақтан, яғни бізге тауарлар жеткізетін жерден жиі өзгеріп келуі біздің де мазамызды қашырады. Өйткені бүгін сатып тұрған затыңды ертең қандай баға­мен сататыныңды білмей өзің де әуре­ге түсесің. Оның үстіне үсті-үстіне қым­бат­тап келе беретін заттар біздің жиған-тер­г­енімізді де жұтып қояды» дейді Сағыныш.

Екінші бір базарда молдингтер мен гал­телдер сатып тұрған Әлмира атты ке­лін­шек өз тауарларының бағасы былтырдан бері әрі кетсе 20-25 пайыз өскенін айтты. Сонда негізгі қымбаттап тұрған дүние темір-терсектер, санфаянс жағы секілді.

Қазір тұрғын үйлердегі дайын пәтерлер құнының 20-25 пайызын әрлеу, жөндеу ма­териалдарының шығыны құрайды екен. Мұның өзі несиеге пәтер сатып алып жатқан адамдар үшін үлкен салмақ. Екін­шіден, бұл жағдай бізде құрылыс мате­риалдарының нарығы дамымағанын көр­се­теді. Әрі құрылыс жұмыстарын жүр­гізіп жатқан елге үлкен сын мен болжаусыз шығын. Осыған қарағанда, халықтың «осы уақытқа дейін Үкімет қайда қараған?» деп кіжінетін де жөні бар секілді.

 

Соңғы жаңалықтар

Баға басын имей тұр

Экономика • Кеше

Мейірім шуағы

Өнер • Кеше

Тәуелсіз ел болу – ұлы арман

Тәуелсіздіктің 30 жылдығы • Кеше

Ұқсас жаңалықтар