ЖЕТПІС ЖЫЛ БОЙЫ ХАБАРСЫЗБЫН

Міне, әлемнің адал көңілді адамзаты Ұлы Жеңістің 65 жыл­дық мерекесін атап өткелі отыр. Екінші дүниежүзілік соғыс адам баласын тарихта тең­десі жоқ шығынға ұшырат­ты. Ол миллиондардың тағ­­дырына дақ түсіріп, жүрек­терге жазы­лмас жара салды. Сол мил­лион­дардың бірі – мен. Бұл соғыс менің де жүрегіме міне, жетпіс жылға жуық уа­қыт­тан бері жазылмай келе жат­қан қасірет табын салып кетті. 1942 жыл­дың қаңтар айында Абыралы жерінен әкем Теміржан Асқайұлы соғысқа аттан­ғанда, мен әлі қырқы­нан да шықпа­ған бесіктегі бала екенмін. Теміржан Асқайұлы көзі ашық, оқыған, өнерлі, елінің аяулы аза­маты болған екен. Әкем сол кез­дегі Абыралы өңіріндегі алғашқы білім ордасының бірінен санала­тын, Ханқожа қыстауындағы мек­тепте Ғабдолла Сүйірғалиев деген татар мұғалімінен білім алыпты. Бұл мек­тептен кезінде профессор Ахме­ди Ысқақов, академик Жаба­ғы Тәкі­баев, генерал- лейтенант Шырақ­бек Қабылбаев сынды еліміздің айтулы тұлғалары дәріс алған екен. Содан кейін әкем Семей қала­сындағы мұға­лімдер се­ми­нария­сын тәмамдап, бастап­қыда ұстаз, кейін­нен колхоз бас­қар­масы­ның төрағасы, ауылдық кеңестің төрағасы қыз­мет­терін ат­қарады. Көзі көрген­дердің ай­туын­ша, ол кісі домбыра­ның құлағында ойнайтын күйші, жез таңдай әнші болыпты. Өз қолы­мен домбыра жасайтын, ағаштан ер шабатын шеберлігімен де кеңінен танылған екен. Өлең шығаратын ақындығы да болған: Қош, құлыным, сен бесікте қаласың, Қан майданға қарсы туған баласың... – деген өлең жолдарын марқұм анам­ның аузынан талай естіген едім. Абыралыдан 1942 жылдың қаң­тарында майданға аттанған әкем сол жыл­дың 26 қыркүйегінде Мәс­кеу қала­сының ма­ңын­дағы Вели­кие Луки қала­сын жаудан азат ету жолын­дағы ұрыста, 93-ші ат­қыш­тар дивизия­сының құрамында ерлік­­пен шай­қасыпты. Сол ұрыста, сол күні хабар­сыз кетіпті (мұ­ра­ғат деректері бойынша.) Міне, содан бергі өткен 68 жылдан ас­там уақыт­та, “хабарсыз кет­ті” де­ген екі ауыз сөзден бас­қа ешбір дерек біле алмай анам да өтті өмірден. “Хабарсыз кет­ті” деген сөз менің де ұзақ уақыт бойы миыма жетпей, тірі кеткен адам қалайша хабар-ошар­сыз болмақ, белгісіз бір жерде жер­ленген болар деп, іздеу салмаған әс­кери бөлі­мім, іздеу сал­ма­ған мұра­ғатым қалма­ды. Тым бол­маса, қазіргі жер жер­лер­дегі ізшілдер отрядтары бір дерек тауып, мүрдесі қалған жерді табам ба деген үміт­пен әлі де күдерімді үзбей келемін. Ұлы Жеңістің 65-ші арайлы бейбіт таңы да атты. Бүгін Абыралы жерінде соғыста шейіт болғандар­дың есімі жазылған тақта ашылып, мәрмәр ескерткіш аш­пақпыз. Оты­зында опат болған қайран әкеме де­ген сағыныш сар­қы­лар емес. Жетпіс жыл бойы хабарсызбын. Қабіріңнің басына туған жердің бір уыс топы­рағын тастай алмай, жыл­дар керуені жылыстап барады. Өзек­тегі өкініш осы. Жан әке, жалғызың сені ешқашан жадынан шығарған жоқ! Бибігүл ТЕМІРЖАНҚЫЗЫ. АЛМАТЫ.