Ядролық қауіпсіздікке кезекті қадам

– Гаага қаласындағы бүкіл­әлемдік ядролық қауіпсіздік жө­ніндегі саммит барысын теледидар арқылы тамашаладым. Шынын айтқанда, бұл күнді көргеніме өте қуаныштымын. Гаага саммитінен байқағанымыздай, қазіргі кезде ядролық қарусызданудың қа­зақстандық жолымен күллі әлем мемлекеттері жете танысу үстінде. Бүгінде жер-жаһан жұрты Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев пен Қазақстан халқын ядролық қару­сызданудың көшбасшысы ре­тінде төбелеріне көтеріп, құрмет тұтатынын сезу әсте қиын емес. Біздің еліміз АҚШ, Қытай, Ресей, Ұлыбритания және Франция сынды әлемнің ядролық державалары атқара алмаған жұмысты атқарды. Жойқын қарусыз да өмір сүруге болатынын көрсетті. Адамзаттың дамуына үлкен зауал келтіруі мүмкін үшінші дү­ниежүзілік соғыс қаупінің алдын алды. Және әлем халқына мұндай соғыстың ешқашан жеңімпазы болмайтынын түсіндірді. Мен 1991 жылдан бастап мемлекет басшыларының, ірі қоғам қайраткерлерінің қатысуымен өткен түрлі антиядролық форумдарға қатысуға мүмкіндік алдым. Осы арқылы КСРО-ның тұңғыш пре­зиденті Михаил Горбачевпен, Түр­кияның президенті Сүлеймен Демирелмен, Германияның вице-канцлері Ганс-Дитрих Ген­шермен және тағы басқа көптеген көрнекті мемлекет қайраткерлерімен пікір­лестім. Әңгімелесу барысында бар­лығы да өзге мемлекеттер атқара алмаған істі тәуелсіз Қазақ елінің қолға алғанына ризашылық пейіл білдірген-ді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен 1993 жылы 30 тамызда өткен антиядролық форумда атом сынағына мораторий жария­ланды. Одан кейін Президенттің тікелей ұйытқы болуымен Орталық Азияны ядродан азат аймақ деп жариялау туралы мәселе көтерілді. 1996 жылы қыркүйек айында бұл келісімге Семей қаласында қол қойылды. 2009 жылы маусымда Семейде мыңдаған адамның қатысуымен өткен митингте Нұр­­сұлтан Назарбаев әлемдік қо­ғамдастыққа атом сынағы тоқ­татылған 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні ретінде жария­лау туралы жаңа идея ұсынды. Бұл идея халықаралық деңгейде қолдау тауып, 2009 жылы 2 желтоқсанда өткен БҰҰ Бас Ассамблеясының сессиясында бекітілді. 29 тамыз қазіргі кезде әлем халқы ерекше атап өте­тін бейбітшілік күніне айналды. 2012 жылы 29 тамызда Астанада халықаралық антиядролық конференция өтті. Президентіміз атал­ған форумда «ATOM» жоба­сын ұсынған болатын. Бұл жоба «Сынақты тоқтату – біздің мақ­сатымыз» дегенді білдіреді. Яғни, бейбітшілік пен ядролық қа­ру­сыздану жолындағы күресті аға буынның жас ұрпаққа ла­йық­ты аманаттауын көздейді. Бү­гін­де бұл бағдарламамен бүкіл әлем жұртшылығы танысуда. Дү­ние­жүзінің жастары ғаламтор ар­қылы осы бағдарламаға ерекше қолдау көрсетті. Елбасының саясатын қол­дау бағытында Қазақ­станның 500 мыңнан астам жастары осы бағдарламаға үн қосып, қол қойды. Жиналған дауыс ядролық жойқын қаруы бар жетекші елдердің көш­басшыларына жіберіледі. Гаагадағы антиядролық саммитте ғаламдық ядролық қарусыздану бағытындағы «қазақстандық жол» мен «АТОМ» бағдарламасының қызу талқыланғанына қуаныш­тымын. ХХІ ғасыр – ядролық қарусыздану ғасыры болады деп үміттенеміз. «Невада-Семей» қозғалысының мүшелері Елбасының антиядролық қауіпсіздік жөніндегі ұстанған сая­сатына әрдайым қолдау білдіріп ке­леді. Қозғалыс мүшелері жаһандық қарусыздану және қауіпсіздік туралы президенттік бастамаларды қолдауды алдағы уақытта да жалғастырады. Гаага саммиті – ядролық қарусыз ға­ламға бастаған тағы бір кезекті қадам. Сұлтан КАРТОЕВ, «Невада-Семей» халықаралық қозғалысының вице-президенті.