Қазақстан • 25 Сәуір, 2022

Көліктік бақылау саласында былық көп

1178 рет көрсетілді

Былтыр күзде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Көлік комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясының 11 қызметкері топтасып пара алғаны үшін ұсталғанын хабарлағанда, осы салаға да сыбайлас жемқорлықтың тереңдеп енгеніне қынжылып қалған едік.

Аталған инспекцияның бөлім басшы­ларының әккі біреуі ұйымдас­тырған схема бойынша оның қарамағындағы қызметкерлер сырт көзге көрсетпеу үшін салмағы рұқсат етілген нормадан асып кететін жүк автомобильдерінің жүргізушілерімен жақын туыстарын көргендей құшақ жая амандасып, қол алысқан болып, әрқайсысынан 10 мың­нан 50 мың теңгеге дейін пара алып отырған. Осылайша «алақанға қыс­тырылған» ақша ағыны күніне 150 мың теңгеден 500 мың теңгеге дейін жеткен.

Солтүстік Қазақстан об­лысындағы Петропавл – Мамлютка автожолындағы жылжымалы көліктік бақылау бекетінің екі бас маманы өткен жылғы сәуірде жергілікті компа­ния­лардың бірінің «КамАЗ» автомобилін тоқтатып, оның жүргізушісінен «кәсіп­орын көліктерінің еш кедергісіз жүруіне қамқорлық жасау үшін» 100 мың теңге пара алған. Kazinform-ның хабарлауынша, осы қылмыстық істі сот жақында қарап, көліктік бақылау инспекциясының жемқор қызметкерлерінің екеуін де 6 жыл­ға бас бостандықтарынан айырыпты.

Көліктік бақылау саласындағы осын­­­дай коррупциялық қылмыстарға бай­ланысты 2021 жылғы сыбайлас жем­­қорлыққа қарсы іс-қимыл туралы ұлттық баяндамада Индустрия және инфра­құрылымдық даму министрлігінің Көлік комитеті қабылдап жатқан жосықсыз жүк тасымалдаушылармен күрес шаралары формальді сипатқа ие және күт­кендегідей нәтиже беріп отырған жоқ деген тұжырым жасалған. Антикордың бағалауынша, қазір елімізде 800 мыңнан астам көлік құралы көліктік бақылаудан тыс қалған. Ал мемлекет жолдарды жөндеуге жыл сайын орта есеппен 60 млрд теңге жұмсап келеді. Алайда оның тиімділігі шамалы. Жаңадан салынған және күрделі жөндеуден өткізілген жолдарды салмағы шамадан тыс ауыр жүк автомобильдері көп ұзамай езіп-жаншып, бүлдіріп кетіп жатыр. Бұдан, әсіресе астықты өңірлердің елді мекендерінің тұрғындары жиі зардап шегіп отыр. Мәселен, біз Солтүстік Қазақстан облысының шалғайдағы Тимирязев ауданына қарасты Докучае­во ауылында болып, жергілікті тұрғын­дармен кездескенімізде олардың айтқан жалғыз мұқтаждығы – бертінде ғана күрделі жөндеуден өткізілген жолды күзде астық тасыған ауыр салмақты машиналар балшықтай илеп, жеңіл көлікпен жүруге жарамсыз қылып тастағаны. Олар: «Біз төлеп отырған салықтан құралатын бюджет қаржысын осылай ысырап етуге бола ма?! Жетпіс тонналық қытайлық өзі аударғыш автомобильдер нені шыдатсын?! Сондықтан, ондай көліктердің астық пен басқа да ауыр жүктерді ауыл жолдарымен тасуына мүлдем тыйым салу керек», деген еді. Осы орайда «Автомобиль көлігі туралы» Заң талаптарының орындалуын қатаң қадағалап, автожолдарды ауыр салмақты көліктердің бүлдіруіне жол бермеу міндеті жүктелген көліктік бақылау инспекцияларының жемқорлық дертін жұқтырған қызметкерлері нақ сондай автомобиль жүргізушілерінен пара алып ұсталып жатқаны «Сенген қойым сен болсаң...» дегендей, түңілтіп, тұйыққа тірелгендей күй кешірмей қоймайды.

Антикордың айтуынша, көліктік бақылау бекеттерінде 9 жыл ішінде арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдарының жұмысы да жолға қойылмаған. Бұған қоса, Көлік коми­теті жолдарда бақылауды жүзеге асы­ра­тын аумақтық инспекциялар қыз­меткерлерінің жұмысына онлайн-бейне-мониторинг жүргізбейтін және олардың бейне-жетондарды пайдалануы қамтамасыз етілмейтін болып шықты. Анығында, мұның бәрі көліктік бақылау ісінде тиісті тәртіп орнатуға септігін тигізетін шаралар екені анық. Бірақ «Сол тәртіп саланы басқаратын шенеуніктерге керек пе өзі?..» деген сұрақ та өз-өзінен туындайды...

Антикор ерекше дабыл қағып отыр­ған мәселе – көлік құралдарын техни­калық тексеруде өрескел кемші­ліктерге жол берілгені. Өткен жылы 54 жалған техникалық байқау операторы анықталған. Олар автокөліктердің жүргізушілеріне 435 мың жалған диаг­нос­тикалық карта жасап берген. Ең сорақысы – астанадағы көліктік бақылау инспекциясының қызметкерлері техни­калық байқаудың жалпы сомасы 500 млн теңге болатын 260 мыңнан астам жалған диагностикалық картасын жасап беруді өздері ұйымдастырғаны әшкере болды. Осылайша, Қазақстандағы барлық автокөліктің 15 пайызы немесе әрбір алтыншысы көшелердегі қозғалыс қауіп­сіздігіне һәм адамдардың өміріне қауіп төндіріп жүр.

«Алайда көліктік бақылау органдары жалған техникалық байқау операторларына қарсы күрес жүргізудің орнына, олардың заңсыз қызметіне қамқорлық жасайды», деп мәлімдепті Антикор 2021 жылғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы ұлттық баяндамада.

«Жыл сайын Көлік комитеті халық­аралық сауда қатынастарын дамыту мақсатында шет мемлекеттермен рұқ­сат бланкілерімен тепе-тең негіз­де алмасуды жүргізеді. Бірақ адал тасымалдаушылардың оларды алуына заңсыз рұқсат бермеу арқылы бланкі­лердің жасанды тапшылығы жиі жасалады. Олар өз жүк көлігі жоқ болғанымен, көліктік бақылау инспекциялары қыз­мет­керлерінің жеке мүддесі бар компа­нияларға беріледі», деп Антикор еліміздің көлік саласындағы тағы бір былық-шылықты ашық айтып отыр.

«Ашынғаннан шығады ащы даусым» демекші, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің осындай өткір сындарынан Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің жаңа басшылығы дұрыс қорытынды шығарса, игі. Бұл ведомство өткен жыл бойынша жүргізілген бағалау нәтижесінде сыбайлас жемқор­лыққа қарсы іс-қимыл жөнінде жеткі­лікті шараларды қабылдамайтын басшылары бар министрліктер қатарына жатқызылғаны бекер емес екеніне көзіміз кәміл жетіп отыр.

Өкінішке қарай, көліктік бақылау са­ласындағы сыбайлас жемқорлық биыл­­ғы жылы да тыйылмай тұр. Жуыр­да Антикор қызметкерлері Ұлттық қауіп­сіз­дік комитетінің департаментімен жә­не Талдықорған көліктік прокуратурасымен бірлесіп, Алматы облысындағы көліктік бақылау инспекциясының бөлім басшысы мен оның екі бағынышты қызметкерін кәсіпкерлерден жүйелі түрде пара алғандары үшін ұстағандығы мәлім болды.

Шынтуайтында, еліміздегі көліктік бақылау саласы аңыздағы Авгийдің ат қорасына ұқсап, былық-шылыққа белшесінен батып тұрған тәрізді. Бірақ оны да түбегейлі тазартатын уақыт жеткені даусыз.

Соңғы жаңалықтар

Алматыда троллейбус өртенді

Оқиға • 24 Маусым, 2022

ТүркПА-ның атауы өзгереді

Парламент • 24 Маусым, 2022

Ұқсас жаңалықтар