Экономика • 26 Мамыр, 2022

Мемлекеттік сатып алуда ашықтық орнайды

58 рет көрсетілді

Мемлекеттік сатып алу мәселесі – мемлекеттік реттеудің ең бір күрделі салаларының бірі. Арагідік зерттеушілер, журналистер бұл саладағы былықтың бетін ашып отыратыны да бар. Тапсырыс берушілер көп жағдайда бармақ басты, көз қыстыға жол беріп, бір көзден сатып алуды майшелпекке айналдырғаны да қашан.

Коллажды жасаған Амангелді Қияс, «EQ»

Қаржы вице-министрі Дәурен Кенбейілдің айтуынша, осы саладағы ашықтықты қамта­масыз етуге байланысты мемлекеттік сатып алу жүйесін толықтай цифрландыру енгізілді.

«Бизнес-процестерді автоматтандыру арқылы мемлекеттік сатып алудың барынша ашық­тығы мен айқындығы қамтамасыз етілді. Мемлекеттік сатып алулардың 100 пайызы және оларды жоспарлаудан бастап, төлемге дейін рәсімдері электронды форматқа ауыс­тырылды. Камералық бақылау енгізілді. Бұл тексеру объектісіне бармай-ақ онлайн-режімде жүзеге асырылады. Сондай-ақ құқық қорғау органдарына толық қолжетімділік қамтамасыз етілді. Толық автоматтандыру қоғамның мемлекеттік сатып алудың барлық рәсімдеріне, оның ішінде шағымдану және бақылау процесіне қол жеткізуіне жол ашты», дейді вице-министр.

Ашықтықты қамтамасыз етуге, бәріне бірдей тең мүмкіндік беруге бағытталған шара­лардың нәтижесінде тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден сатып алудың үлесі 2015 жылдан бастап 2021 жылға дейін 64 пайыздан 39 пайызға дейін қысқарған. 2021 жылғы 15 қарашада мемлекеттік сатып алу мәселелері бойынша бір көзден тікелей шарт жасасудың 4 негізін қысқартуды көздейтін заң қабылданды. Дәурен Кенбейілдің айтуынша, сатып алуды бәсекелестік тәсілдермен басым жүзеге асыру туралы талап белгіленген. Сондай-ақ тапсырыс берушінің бірінші басшыларының бір көзден сатып алуды жүзеге асырғаны үшін жауапкершілігі көзделген.

«2022 жылғы 3 қаңтарда Бәсекелестікті дамыту мәселелері жөніндегі заңмен бір көзден сатып алудың тағы 2 негізі алынып тасталды және 4 негіз бойынша бір көзден сатып алуды жүзеге асыру жағдайлары қайта қаралды. Шарттарды тікелей жасасудың көрсетілген негіздерін алып тастау бір көзді тағы 50 пайызға немесе сатып алудың жалпы көлемінің 20 пайызына дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, бір көзді негізсіз қолдану мақсатында, 2019 жылдан бастап мемлекеттік сатып алу порталында заңда көзделмеген жағдайларда бір көзден шарт жасасуға мүмкіндік бермейтін ФЛБ орнатылған», деді спикер.

Оның айтуынша, қазіргі кезде сатып алу­дың барлық процесі оңтайландырылды. Өтінімдер мен рәсімдерді қабылдау мерзімі 2 есе қысқарады. Сатып алуды алдын ала өткізу мақсатында сатып алудың алдын ала жоспары институты көзделген. Бұл биыл бюд­жеттік комиссия мақұлдаған өтінім негізінде, бюд­жеттің бекітілуін күтпей-ақ, сатып алулар жүргізуге және келесі жылға шарттар жасасуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ конкурс өткізу туралы алдын ала хабарландыруды жариялау мүм­кіндігі қарастырылған. Бұл өтінімдерді қабыл­дау мерзімін 15 күннен 7 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

«Рәсімдерді оңайлату мақсатында 2022 жылғы 1 шілдеден бастап негіздемелік келі­сімдерді пайдалана отырып, конкурс түрінде сатып алудың жаңа тәсілі енгізіледі. Бұл сатып алу рәсімдерін 30 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік береді, ал қазір орташа ұзақтығы 2 айды құрайды. Бұл тәсіл кеңсе тауарларын, ЖЖМ, байланыс қызметтерін және басқа да сатып алу сияқты стандартты (типтік) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша пайдаланылады. Онда, бірінші кезеңде негіздемелік келісім жасалатын белгіленген талаптарға сәйкес келе­тін әлеуетті өнім берушілер іріктеледі. Бұл – нарықта өзін жақсы қырынан көрсеткен компаниялар. Екінші кезеңде тапсырыс беру­шілер мұндай өнім берушілерге тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға өтінімдер жібереді. Шарт ең жақсы ұсы­нысты ұсынған өнім берушілермен жасалады», деді спикер.

Ол сондай-ақ саладағы бұзушылықтардың көпшілігі сатып алушы органдар тарапынан, біліктіліктің төмендігінен туындайтынын атап өтті. Сондықтан әлеуметтік саланың тапсырыс берушілерін (мектептер, балабақшалар, интернаттар, емханалар және т. б.) мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізуден оларды мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдас­тырушылар деңгейіне бере отырып босату ұсынылады.

«Бұл мәселенің шешімі негіздемелік келі­сімдер құралдарын, сондай-ақ үлгілік техни­калық ерекшеліктерді пайдалана отырып, орталықтандырылған мемлекеттік сатып алуды кеңінен қолдану болады деп отырмыз. Бұл орталықтандырылған сатып алу органдарының біліктілігін арттыруға мүмкіндік береді. Өйткені сатып алуды тек білікті мамандар ғана жүзеге асырады», деп атап өтті министрлік өкілі.

Биыл 1 шілдеден бастап мемлекеттік сатып алудың жаңа тәсілдері енгізілмек. Соның бірі – рейтингтік-балдық жүйе қолданылатын конкурс. Сатып алудың бұл тәсілі мемлекеттік сатып алу процесіне адамның қатысуын толы­ғымен алып тастауды көздейді және кон­курстық комиссиясыз жүзеге асырылады.

Веб-портал әлеуетті өнім берушілерге автоматты түрде тиісті балдарды береді. Мы­салы, жақсы беделге ие болғаны үшін (кон­курстың нысанасына сәйкес жұмыс тәжі­рибесі (мектеп – мектеп), қаржылық тұрақ­тылықтың жоғары көрсеткіші, әлеуетті өнім беруші ұсынған кепілдіктің ұзақ мерзімі және т.б.) тиісті оң балдар автоматты түрде беріледі. Беделі нашар болғаны үшін (бұдан бұрын әлеуетті өнім берушінің мемлекет­тік сатып алуға жосықсыз қатысушылар­дың тізі­­лімінде болуы, мемлекеттік сатып алу тура­лы алдыңғы шарттар бойынша мерзімін өткі­зіп алу, тұрақсыздық айыбының болуы және т.б.) теріс балдар беріледі. Осылайша, ең көп балдардың негізінде мемлекеттік сатып алу веб-порталы автоматты түрде кон­курс жеңімпазын анықтайды. Бұл баға мен сапа кри­терийлерін біріктіре отырып, өнім берушіні автоматты таңдауға көшуге мүмкіндік бермек.

Сапалы тауарларды, жұмыстарды, көрсе­тілетін қызметтерді сатып алу мақсатында 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап өмірлік циклі құнының есептемесі пайдаланылатын конкурсы түрінде сатып алудың жаңа тәсілі енгізіледі. Сатып алудың осы тәсілін жүзеге асыру кезінде өнім берушіні таңдау сатып алу (бастапқы) бағасының негізінде емес, тауардың бүкіл қызмет ету мерзімінің (өмірлік циклінің) құны негізінде жүзеге асырылады.

Соңғы жаңалықтар

Шымкентте Қонаев даңғылы ашылды

Аймақтар • Бүгін, 17:58

Алматы маңында жер сілкінді

Аймақтар • Бүгін, 16:42

Алматыда үшінші вокзал салынады

Аймақтар • Бүгін, 14:59

Доллар арзандады

Экономика • Бүгін, 14:08

Ұқсас жаңалықтар