Каспийдің мәртебесін анықтау – маңызы жоғары іс

Мәскеуде Каспий теңізі жа­ғалауы елдері Сыртқы істер ми­нистрлерінің конференция­сында ағымдағы жылдың қыркүйегінде Астраханьда өтетін төртінші Каспий саммитіне дайындық мә­се­лелері талқыланды және аталған шараға дайындық бойынша жұмыстардың алдын ала қорытындылары шығарылды. Іс-шараның ашылу кезіндегі сөзінде Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрі Сергей Лавров Каспий теңізін жауапкершілікпен қолдану мәселесіне қатысты кешенді мәселелер бойынша өзара тиімді шешімдерді одан әрі іздеудің маңыздылығын атап өтті. Өз кезегінде Қазақстан Респуб­ликасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов: «Каспий ұзақ жылдар бойы оның жағалауын мекен еткен халықтарды бірлестірген  достық пен тұрақтылық теңізі болып отыр. Каспий теңізі мәртебесін реттеу және халықаралық саяси, экономикалық және мәдени ынтымақтастықтың құ­қықтық режімін құру Қазақстан үшін саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету, Каспий өңірін дамыту, оның табиғи байлықтарын сақтау мен көбейту және бірегей географиялық орналасуын қолдану тұрғысынан стратегиялық маңызды мәселе болған және болып қала бермек», деп мәлімдеді. «Тек үйлестірілген күш-жігер теңіз жағалауындағы мемлекеттердің ресурс­тарын әлемдік экономикаға сәтті түрде ықпалдастыруға мүмкіндік береді, ал біздің жоспарлап отырған және жүзеге асып жатқан жаңа инфрақұрылымдық жобаларымыз біздің елдеріміздің қазіргі мүмкіндіктері мен жалпы Каспий аймағының дамуына жағдай жасайды», деп мәлімдеді Қазақстан сыртқы саясат  ведомствосының  басшысы. Шара аясында алдағы уақытта өтетін жоғары деңгейдегі кездесуде қарастырылатын саяси құжаттардың жобалары қарастырылды, сонымен қатар, Каспий теңізіндегі биоресурстарды сақтау мен төтенше жағдайлардың алдын алу салаларындағы салалық келісімдер жобасы бойынша жұмыс­тардың нәтижелері талқыға салынды. Әзербайжан, Иран, Қазақстан, Ре­сей және Түрікменстан сыртқы саясат ведомстволарының басшылары Ас­тра­хань саммитінің күн тәртібіне өз ұсы­ныстарын енгізді және жалпы Кас­­пий теңізі мемлекеттері президент­тері­нің қарастыруына ұсыныла­тын мәсе­лелер тізімі келісілді. Тарап­тардың ор­тақ пікірлеріне сәйкес, сам­ми­ттің күн тәртібіне енгізілетін мәсе­ле­лер қағи­датты сипатқа ие және келіс­сөздер үде­рісіне қатысушы барлық тарап­тардың мүдделеріне сай келетін, сал­мақ­тан­ған саяси шешімдерді талап етеді. Конференция конструктивті үнқа­тысу, өзара түсіністік пен мәміле рухында өтіп, тараптардың бірқатар аспектілер бойынша ұстанымдарының жақындасуына ықпал жасалды. Тараптар кездесудің нәтижелерін оң бағалап, Каспий теңізі жағалауы елдері Сыртқы істер министрлерінің орынбасарлары деңгейіндегі Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі жөніндегі конвенцияны әзірлеу бойынша Арнайы жұмыс тобының келіссөздер механизмі шеңберінде аталған саммитке дайындық бойынша жұмыстарды жалғастыруға келісті. Конференция алаңында Е.Ыдырысов пен Иран Сыртқы істер министрі Мұхаммад Джавад Зарифтың екіжақты келіссөздері өтті. Тараптар екіжақты күн тәртібінің өзекті мәселелерін, соның ішінде сауда-экономикалық және көліктік-логистикалық ынтымақтастық мәселелерін талқыға салды. Атап айтқанда, алдағы уақытта Қазақстан – Түрікменстан – Иран теміржолының түрікмендік-ирандық торабы іске қосылуының маңыздылығы атап өтілді. Сонымен қатар, Иран ядролық бағдарламасы жөнінде «алты плюс бір» пішініндегі халықаралық келіс­сөздер барысы талқыға салынуына орай, Қазақстан сыртқы саясат ведо­мство­сының басшысы осы үдеріске деген қолдауын жеткізіп, әрі қарай да барынша ықпал жасала беретінін атап өтті. Сондай-ақ, Е.Ыдырысовтың Түрік­­менстан Министрлер кабинеті төраға­сының орынбасары – Сыртқы істер министрі Рашид Мередовпен кездесуі болды. Әңгімелесуші тараптар көліктік-логистикалық ынтымақтастықты дамытуға назар салып, ағымдағы жылы екі елдің басшылары деңгейінде байланыстар орнатуға келісті. Қазақ және түрікмен халықтарының тарихи тығыз байланыстары қазіргі деңгейдегі өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуға елеулі негіз болатыны атап көрсетілді. Сәулебек БІРЖАН.