Маралшылар мен омарташылар байланысы беки түсті

Шығыс Қазақстан облысының Ресей Федерациясының субъектілерімен шекаралас болуы өңірдегі агроөнеркәсіп кешені саласындағы байланыстарды дамытуға себін тигізіп отыр. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, соңғы жылдары ауыл шаруашылығындағы өңіраралық өзара қарым-қатынастардың іргетасы Кеден одағы шеңбері аясында беки түсті. Бұл ретте агроөнеркәсіп кешендерін өндірістік, экономикалық және ғылыми-техникалық бағытта дамыту көзделген. Ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Зипа Темір­бекованың айтуынша, Шығыс өңірі мен Кеден одағы елдерінің субъекті­лері ара­сында 18 меморандум мен келі­сім­шарт жа­салған. Оның ішінде мал ша­руа­шылығында 5 меморандум мен 9 келісім­шартқа қол жеткізілсе, агрокешенді ғылы­ми тұрғыдан дамыту орайында 4 меморандум мен келісімшартқа қол қойылды. Екіжақты келісімдерге сәйкес, 2011 – 2013 жылдары облыстың ауылшаруашылық тауарын өндірушілер Ресейден жалпы құны 430 миллион теңгеге 1 311 бас «Герефорд» және «Қазақ ақбас сиыры» асыл тұқымды ірі қарасын әкелді. Ал өткен жылы Ресейдің Алтай айма­ғына шығысқазақстандықтар 25 миллион теңгеге 3 мыңнан астам ара пакеті мен өнімін экспорттады. Ресейлік омарташылардан 6 миллион теңгеге бал құюға арналған ыдыстар сатып алынды. Айта кету керек, Ресейдің Сібір өлкесі мен Шығыс Қазақстан арасындағы марал шаруашылығын дамыту шеңберінде 3 меморандум бекітілген болатын. Екі елдің маралшылар қауымдастығы арасындағы әріптестікті дамыту туралы меморандумға сәйкес, Алтай мал шаруашылығы ғылы­ми-зерттеу институтының мамандары мен шығысқазақстандық ғалымдар марал шаруашылығы саласын жетілдіруге бағытталған әдістемелік нұсқаулықтар шығарды. Сондай-ақ Алтай аймағының ғылыми-зерттеу институтынан келген оқытушылар мен ғылыми қызметкерлер шығызқазақстандық маралшыларды қай­та даярлау курстарынан өткізіп, тәжірибелерімен бөлісті. Кейінгі жылдары Алтай аймағының «Пантопроект» ЖШС мен Шығыс Қазақ­станның «Пантымен емдеу орталығы» ЖШС жетекшілері арасындағы әріптестік туралы меморандумға сәйкес жұмыстар жүргізілуде. Қазіргі кезде маралшылар панты өнімдері негізінде биологиялық бел­сенді қоспалардың жаңа түрлерін да­йын­дау үстінде. Ұлан ауданындағы «Баг­ратион» шаруа қожалығы Алтай айма­­­ғы­нан 5 асыл тұқымды бұғы сатып алып, марал шаруашылығын асылдандыруда тұ­рақты тәжірибе алмасуды жолға қойып отыр. Биыл тамыз айында Өскеменде бүкіл­әлемдік маралшылар конгресін өткізу жоспарланған. Оған Қазақстан, Ресей, Корея және Жаңа Зеландия маралшылары қатысады деп күтілуде. Сонымен бірге, Барнаул қаласындағы Бау-бақша ғылыми-зерттеу институты мен облыстың Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты арасындағы әріптестік аясында Сібір өлкесінен жеміс-жидек дақылдарының көшеттері жеткізілді. Оның ішінде бүлдіргеннің 19 түрі, қарақаттың 11 түрі, таңқурайдың 9 және қарлыған бұтасының 3 түрі бар. Өткен жылы алғашқы түсімін берген жеміс ағаштарынан 777 кило өнім жиналған екен. Глубокое ауданындағы «Майлы да­қылдар» элиталы тұқым шаруашылығы да өткен жылы Ресейден жаздық бидай, асбұршақ және арпа тұқымдарын әкеліп, шаруашылықтың тұқымдық алқаптарына септі. Бұл еліміздің элиталық астық тұқымына қол жеткізуіне мүмкіндік бермек. Мәселен, «Алтайлық 325» атты бидай – 350, «Омбылық 18» бидайы – 747, «Варяг» асбұршағы – 100 және «омбылық 87» арпасы  600 тоннаға жетті. Іскерлік байланыстарды арттыру мақ­сатында түрлі жәрмеңке, көрмелер мен фестивальдер, экономикалық форумдар ұйымдастырылып келеді. Былтыр Қазақстанның 8 облысы мен Ресей және Моңғолия елдері қатысқан «Шыңғыстау – 2013» мал шаруашылығы көрме-жәр­мең­кесі өткенін жазған болатынбыз. Онда жалпы сомасы 1 миллиард теңгеге жуық мал сатылды. Сондай-ақ, Өскеменде өткен жылы халықаралық бал фестивалі төртінші мәрте ұйымдастырылды. Ресей мен Белоруссия және бірқатар шетелдерден келген омарташылар ара шаруашылығын дамытудың мәселелерін талқылаған жиын өткізіп, өзара біліктілік алмасқан болатын. Кеден одағы шеңберіндегі агроөнер­кәсіп кешенінің экспорттық әлеуеті 2013 жылы екі жарым есеге ұлғайып, 17052,7 мың АҚШ долларын құрады. Экспорттық өнімдердің негізін астық, сүт өнімдері, өсімдік майы, ұн мен жарма және ет өнімдері құрап отыр. Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан». Шығыс Қазақстан облысы.