Қоғам • 03 Қазан, 2022

Тастанды балалар азайып келеді

74 рет көрсетілді

Түрлі тағдырды тоғыстырған Алматы сияқты ірі шаһарда шалыс басқан бір қадам өмірдің соңына дейін ілесуі бек мүмкін. Осындайда адасқанға дем беріп, дұрыс жолға бағыттап отыру – қоғам міндеті. Әлеумет болып қолға алған игі бастамалар көкейкесті мәселелердің оң шешім табуына негіз болмақ.

Мысалы, жетімдік мәселесін толық шешпесе де, биыл Бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттіктің көмегімен 128 бала 104 отбасына орналастырылды. Бұдан бөлек, Аналар үйінің арқасында жаңа туған нәрестесінен бас тартқан шешелер 69%-ға азайды. Бұл дерек Алматыда «Аналар үйі» қоғамдық қорының өкілдері өткізген баспасөз жиынында мәлім болды. Тоғыз жыл бұрын аталған қор әлеуметтік жетімдіктің алдын алу және балалар үйлерін жабу мақсатында құрылған болатын.

«Біз негізгі үш түрлі бағытта, яғни әлеуметтік жетімдіктің алдын алу, балаларды отбасына орналастыру мен интернат мекемелерін трансформациялау жұмыстарын жүргізіп отырмыз. Барлық өңірде «Аналар үйінің» 21 дағдарыс орталығы бар. Дағдарыс орталықтарынан пана іздеген әйелдер қорғауға алынып, аналардың 1,5 жасқа дейін балаларынан бас тартуына жол берілмейді», дейді «Аналар үйі» ҚҚ атқарушы директоры Ажаркүл Қылышбаева.

«Аналар үйі» құрылғаннан бері 5 934 әйел қордан дер ке­зін­де атаулы әлеуметтік кө­мек алғандықтан балалары Бала­ла­р үйлеріне түспей, өз бауыр­ла­рында қалған. Сондай-ақ Ана­лар үйінің жұмысы интер­нат мекемелеріндегі балалар са­нын айтарлықтай азайтты. Мы­са­лы, 2013 жылы интер­нат­та оқығандар саны 10 мыңнан асса, 2016 жылы 7 мыңға дейін қысқарған. Алайда бұл – елі­міз­де­гі жетімдік мәселесін тола­йым шешу үшін әлі де жеткіліксіз. Бұдан өзге 2016 жылы тағы бір бағыт немесе бастама – Бала асырап алу жө­ніндегі ұлттық агенттік іске қо­сылды. Бұл ұйымның міндеті – бала асырап алуға ниеттенген жандарды әке-шеше болуға кәсіби түрде даярлау, бала асырап алған отбасыларына бағдар беру, сонымен бірге қоғамда бала асырап алу мәдениетін дамыту. Бүгінде агенттік жұмысының нә­тижелерін мынадан көруге бо­лады – 14,5 мыңдай азамат кеңес алып, 1 660 бала отбасын тапқан. Агенттіктің көмегімен 128 бала өз үйін тауып, 361 алма­ты­лық бала асырап алушы ата-ана мектебінен өткен.

Осы арада тоқтала кететін жайт, 2020 жылдың 1 шілдесінде «Неке (ерлі-зайып­ты­лық) және отбасы туралы» Кодекске ен­гі­зіл­ген норма күшіне енді, яғни сотта бала асырап алу рәсіміне дейін азаматтар міндетті түрде психологиялық дайындықтан өтуге тиіс. Осы дайындықтан өткені туралы сертификат бала асырап алғысы келетін жандарға қажетті құжаттар тізіміне енгізіл­ді.

«Жауапты қадамға барып, балалар үйінен бала асырап алуға шешім қабылдағандардың бар­лығы міндетті түрде психо­ло­гия­лық даярлықтан өтуі қажет. Бала асырап алу жөніндегі ұлт­тық агенттікте бұл даярлық Бала асырап алушы ата-аналар мек­тебінде жүргізіледі», дейді А.Қылышбаева.

Мектептің психологиялық қызмет жөнін­дегі үйлестірушісі Дарья Ушаева көп жағ­дайда жетім сәбилерге қамқоршы бол­ғы­сы немесе асырап алғысы келетін азаматтар асырап алушы ата-аналар мектебінің үдесінен шыға алмай қалатынын айтады.

«Үміткерлердің шамамен 25%-ы асырап алушы ата-аналар мек­тебінің соңына дейін жете алмайды. Біз асырап алушы ата-аналар мектебі өз ресурс­та­рын бағалауды, әлеуетті асырап алу­шылар қандай жайттарға тап келетінін түсінуді, патронат ата-ана болуды және асырап алған баланы тәрбиелеуді білу маңызды қадам екенін түсінеміз. Кейбір үміткерлер Бала асырап алушы ата-аналар мектебінен өткен кезде өздерінің бастапқы ниеті шы­найы өмір шындығынан ерек­шеленетінін түсініп барып шешім қабылдайды. Бірі бұл ра­йынан қайтады, енді бірі қосымша терапиядан өтсе, тағы бірі бала асырап алудан мүлдем бас тартады. Адамдар өзінің ішкі түйсігімен жұмыс істейді», дейді Дарья Ушаева.

Бала асырап алудан ниетті үміт­керлермен психологтер жұ­мыс істейді. Бұдан басқа, әр өңірде бала асырап алғысы ке­летін аза­мат­тарға оның заң­дық мәселелері бо­йынша кеңес бері­леді. Өкінішке қарай, осы жұ­мыс­тарға қарамастан асырауға алынған балалардың кейбірі Ба­лалар үйлеріне қайта оралып жа­тады. Бұл қалыпты жағдай бол­­ғандықтан да Бала асырап алушы ата-аналар мектебі құ­ры­лып, осындай отбасыларға бағыт-бағдар беріліп отыр. Елімізде Балалар үйіне қайта оралатындар шамамен – 5%. Ал бұл баланың жанына ауыр жара салатын жағдай болғандықтан, барлық отбасымен үш жыл бойы жұмыс жүргізіледі. Оларға құқықтық мәселелер бойынша психологиялық кеңес беріледі және қолдау көрсетіледі.

Шымкент қаласындағы Бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттігінің психологі Ләззат Серім­бетова үміткерлер арна­йы мамандардан білім алатынын, ата-ана өз отба­сына кіретін баланың қандай құқықтары бар екенін осы ұйымнан білетінін айтады. Сонымен қатар психологтер оларды бала асырап алуға қандай себеп итермелеп отырғанын да анықтайды. Де­ген­мен, қоғамдық қор интер­нат­ мекемелерінде отбасына орналасу мүмкіндігі қиын са­нат­тағы балалар қала­ты­нын алға тартты. Бұл – мү­ге­дек балалар. Сондықтан, 2022 жылы қор бастапқы жоба түрінде азаматтарды ынталандырып, мүгедек балаларды асырап алған патронаттық отба­сы­ларды қолдау мақсатындағы оңалту бағ­дар­ла­масын жүзеге асырды. Қанатқақты жобаны іске асыру барысында асырап алушы отбасыларға балаларды медициналық оңал­тудан өткізу мен түзету ақысы, қажет бол­­ған жағдайда балаларды жедел емдеу ақы­сы төленіп, басқа да атаулы қаржылық көмек көр­сетіледі. Осы сауапты бас­та­малары арқылы «Аналар үйі» ҚҚ еліміздегі әлеу­меттік же­тімдік мәселесін кешен­ді түр­де шешуге әрекет етіп жатыр. Қордың басты мұраты да осы – жаутаңдаған баланы жақ­сы отбасымен жолықтырып, әке-шешенің тәрбиесін көруі үшін қолдан келгеннің бәрін жасау.

 

АЛМАТЫ

Соңғы жаңалықтар

Конституциялық мәртебе берілді

Қазақстан • Бүгін, 01:05

Блогер журналист емес!

Қоғам • Бүгін, 00:52

Сот жүйесін жетілдіру

Саясат • Бүгін, 00:06

Мақташылардың мұңы

Экономика • Кеше

Уақыт талабы

Қоғам • Кеше

Күрескер Гейне

Әдебиет • Кеше

Ажалды жеңген Аспан

Әдебиет • Кеше

Ағаш көшеті егілді

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар