Театр • 04 Желтоқсан, 2022

Театр бағытын талғам анықтайды

86 рет көрсетілді

«Театр — ең бекзат өнер» деген ұлы­лар сөзінің дәлеліндей саф алтындай мәдениет мекенінің тіршілігі заманмен бірге дамып келеді. Соның ішінде 77 жылдық тарихы бар Ғабит Мүсірепов атын­дағы Қазақ мемлекеттік ака­демиялық балалар мен жас­өспірімдер театры­ да көрер­мен­­деріне тағылымды дүние­лер ұсынып жүр.

Биыл Ғ.Мүсірепов театры кезекті 77 маусымын қыркүйектің 7-жұлдызында ашты. Жаңашылдықты жаны сүйетін ­театр «Ойнайық та, ойлайық» интер­актив­ті спектаклінің премьерасымен мау­сым­ның шымылдығын түрді. Кіш­кентай көрермендерге арналған қойы­лым сах­налаудағы тәжірибесі мол жас режиссер А.Зайцев театрдың кіші залында бала­ларға арналған ертегі ұсынды. Бұл спек­такльде тек кішкентай балалар ғана емес, ересектер де өткен шақтарын бір сәтке еске алады. Қойылымның авторлары – В.Маслов пен М.Супонин, аударған – Д.Әбікеева. Ал ересек көрермендеріне кешкі уақытта бірнеше Халықаралық, Республикалық театр фестивальдерінің жеңімпазы, өз көрермендерін тапқан қазақ әдебиетінің қайталанбас туындысы «Құлагер» (реж.: Ф.Молдағали) қойылымын ұсынды.

Жаңа маусымның шымылдығы ашыл­ған соң қыркүйектің 20-23 жұл­дызы аралығында, Ақтау қаласында өт­кен ІІ Ха­лық­аралық «Abish alemi» театр фести­валінде бақ сынауға аттан­ды. Қазақстанның Еңбек Ері Әбіш Кекілбаевтың классикалық туын­ды­ларын Халықаралық театр қауым­дас­тығы деңгейінде насихаттау мақса­тын­да ұйымдастырылған болатын. Қаты­сушы театрлар Әбіш Кекілбаевтың шығар­малары желісімен сахналанған немесе ол қазақ тіліне аударған шетел клас­сиктерінің пьесаларын түпнұс­қада немесе өз ана тілдерінде ұсынды. Аталмыш шарттарға байланысты театр У.Шекспирдің шоқтығы биік шығарма­ларының бірі әрі бірегейі «Король Лир» туындысымен барды. Төрт ғасыр өтсе де де сол кездегі оқиға желісі әлі күнге дейін өзектілігін жоймағандығы көрген жұртқа мәлім. Яғни, Лир патшаның асарын асап, жасарын жасап енді қыздарының қамқорлығын көремін бе деген үміті бір уақытта күл-талқан болғандығы жа­йында оқиға өрбиді. Ғаламның театр­лары бірнеше ғасыр бойы үздіксіз қо­йып келе жатқан бұл шығарманы, соңғы уақыттары өзінің жаңашыл көз­қарасымен қазақ өнеріне жаңа леп әкеліп жүрген режиссерлердің бірі Фархад Молдағали өз нұсқасында фестиваль төрінде сахналады. Қазақстанның Еңбек Ері Асанәлі Әшімов төрелік еткен бұл байқауда бәрінен оза шауып Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры бас жүлдені жеңіп алды.

Фестиваль өз мәресіне жеткен бойда, Ғ.Мүсірепов театры Маңғыстау өңі­ріне сапарын гастрольдік бағытпен жалғастырды. Қыркүйектің 24-27 жұл­дызы аралығында Ақтау қаласында, ал 28-30 аралығында Жаңаөзен қаласын­да көптің көңілінен шығып, көзайымы­на айналған үздік қойылымдарын сах­налады. Ақтау қаласына арнаған спек­такльдерін Н.Жантөрин атындағы Маң­ғыстау облыстық музыкалық драма театры, ал Жаңаөзенде «Мұнайшы» мәдениет үйінің сахнасында қойды. Қазақ әдебиеті тарихының алтын қазынасына айналған, Ілияс Жансүгіровтің «Құлагер» soundramaсымен сахна шымылдығын ашып, сан мыңдаған ғашық жандардың жүрек соғысын үдете соқтырған Әзіл­хан Нұршайықовтың «Махаббат қызық мол жылдарымен» (реж.: Ф.Молдаға­ли) жалғасын тапты. Сонымен қатар тек еліміздің төл туындылары ғана емес шетелдік шығармалардан испан драматургы Ф.Г.Лорканың «Қанды той» пьесасы негізінде, халықаралық «Островский-FEST» сынды ауқымды байқаулардың жүлдегері атанып жүрген режиссер Дина Жұма­бай қойған «Оян, қалыңдық» спектаклі қойылды. Оған қоса, кішкентай бала­ларға арналған қойылым да ұмыт қал­дырылмай, театр әртістері Ұлан Болат­бек сахналық нұсқасын жасап, Шағуан Үмбетқалиев режиссерлік еткен «Туған күн» ертегісі де көрермен назарына ұсы­нылды.

Жеңісті фестиваль мен жемісті гас­троль­­дік сапардан оралған театр қар­­­қынды жұмыстарын тоқтатпады. Қа­зан­­ның 12-ші жұлдызында театр­да тек бас­пасөз өкілдері мен театр сын­шы­лары­ның қатысуымен «ҚАҺАР» моно­спектак­лі­нің жабық көрсетілімі өтті. Атал­мыш спектакльдің режиссері жа­қында ғана өткен ІІ Халықаралық «Abish alemi» театр фестивалінде «Үздік режиссер» жүлдесін иеленген Дина Жұмабай, ал басты рөлде көптің көзайымына айна­лып жүрген театрдың талантты актри­сасы Гүлбахрам Байбосынова. Моно­спектакльдің басты тақырыбы – әйел затының ауыр тағдыры болып табылады. Дәл сол спектакльмен қазанның 15-23 аралығында, Түркия мемлекеті, Анкара қаласында өткен Халықаралық «Анкара» театр фестиваліне қатысып, кәсіби мамандардың жоғары бағасына ие болды. Аталмыш фестивальге балаларға арналған «Ойнайық та, ойлайық» атты қойылым да қатысып, қазақ өнерінің шетелдік мәдени кеңістікке шығуы мен дәріптелуіне үлкен үлесін қосты.

Фестиваль аясында театр ұжымы Анкара қаласындағы Қазақстанның өкілетті елшісі Еркебұлан Оңалбек­ұлы­ның қабылдауында болды. Қазақстан­ның театр мәдениетін түрік еліне таныту­ға қосқан үлесі үшін өнер ұжымы арнайы Алғыс хатпен марапатталды. Соны­мен қатар, түркі мәдениеті ТҮРКСОЙ ұйымының ресми өкілі Эльчин Гафарлы театр ұжымын қабылдап, алдағы шы­ғар­машылық байланыс пен бірлесе атқарар мәдәни іс-шаралар жоспарын талқылады. Еліміздегі және шетелдік театр фестивальдерінде ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауы­мен өнер көрсетіп, қазақ өнерінің көк­жиегін кеңейтуге барымызша тырысып, еңбектеніп келеміз.

Маусым ашылғанына аса көп уақыт болмаса да театр тек бір ғана фести­­вальмен шектелген жоқ. Себебі өнер бәй­­гелері – театрдың кәсі­би да­муы­на, бағытын айқындап, бағ­да­рын нақ­тылауға зор көмек. Осы мақ­сат­та ел­ор­дамыз Астана қаласында Қ.Қуа­ныш­баев атындағы мемлекеттік ака­де­миялық қазақ музыкалық драма театры­ның ұйымдастыруымен 18-23 қа­зан ара­лығында Шолпан Жандар­бекова­ның 100 жылдығына арналған XXVIII Респуб­ликалық драма театр­лар фес­тивалінде де театрымыз қатысу­шы­лар қатарынан көрінді. Гарсиа Лорка­ның 1932 жылдары жазып кеткен «Оян, қалыңдық» (реж.: Д.Жұмабаева) спектаклінде қозғалатын тақырыптар қа­зіргі заман адамдарының көңілін бей-жай қалдырмайды. Қаншама жылдар өтіп, түрлі кедергілерге ұшыраса да сөн­беген махаббат жалыны лаулаған кездегі туған дауды жүрек түршікпей көру мүмкін емес.

Республикалық фестивальге елі­міз­дің түкпір түкпірінен 10 театр қатысты. Ш.Айтматовтың «Боранды бекет», А.Экзюперидің «Кішкентай ханзада», А.Чеховтың «Шағала», Х.Алтай мен Х.Оралтайдың «Алтайдан ауған ел», Ш.Мұртазаның «Текебұрқақ», А.Островскийдің «Найзағай», Е.Аман­шаевтың «Қорқыт», М.Фриштың «Ан­дорра» қойылымдарының арасынан «Оян, қалыңдық» спектакліндегі Қа­лың­дық және Леонардо рөлдері үшін Дархан Сүлейменов және Жанар Мақа­шева «Үздік актерлік дуэт» номи­на­­циясын иеленді. Сонымен қатар Ш.Жан­­дарбекова шәкірттері тағайын­даған «Шолпан жұлдыз –Үздік актриса» жүлдесін театр актрисасы Жанар Мақашева иеленді.

г

 Кез келген театр үшін фестивальдерге қатысу үлкен еңбек пен маңдай терді қажет ететін маңызды қадам. Өйткені театрдың мерейін асқақтататын, алға қарай дамытатын бірден-бір байқау алаңы фестиваль болып табылады.

Жаңа қойылымдар дайындығына белсене кіріскен театр ұжымы ағымдағы жылдың 1-7 қараша күндері Орталық Азия театрларының Халықаралық фес­тиваліне «Шағала» (авт.: А.Чехов, реж.: Е.Нұрсұлтан) спектаклімен қаты­сады. Сонымен бірге қараша айы­ның 12-17 жұлдызында Түркия мем­лекеті, Бурса қаласында өтетін XXVI Халық­ара­лық балалар мен жасөспірімдер театр­ла­ры­ның фестивалінде қазақ классика­сы «Қарагөз» (реж.: Ф.Молдағали) спек­таклімен бақ сынайды.

Театр тынысы кеңейетін жаңа қо­йы­лымдар дайындығы толастамайды. Жуыр­да балаларға арналған жаңа жыл­дық қойылым дайындығы басталады.

Ең басты жаңалықтарымыздың бірі, 2023 жылы мамыр айында Ресей Федерациясы, Мәскеу қаласында өте­тін А.Чехов атындағы Халықаралық ­театр фестиваліне репертуарымызда­ғы «Құлагер» (реж.:Ф.Молдағали) спек­таклі шақырту алды. Әлем театрлары өнер көрсететін бұл фестивальде Ғ.Мүсірепов театрымен қатар Арген­тина, Чили, Бразилия, ЮАР, Үндістан, Қытай, Қырғызстан, Россия, Белоруссия, Вьетнам елдері де бақ сынасады.

Жоғары деңгейде ұйымдастырылып келе жатқан додаға тәуелсіздік алғалы алғаш қатысып отырған театр ретінде біз үшін үлкен қуаныш. Әйгілі театрлар мен режиссерлердің спектакльдері ойналған фестивальдің негізгі сахнасы Моссовет театрында енді біздің Құлагердің де дүбірі естілетін сәт келіп жетті.

Аталмыш фестивальге орай, қазан­ның 24-жұлдызында Мәскеу қала­сында өткен баспасөз мәслихатына театры­мыздың көркемдік жетекшісі әрі «Құла­гер» спектаклінің режиссері Фархад Молдағали барып қатысты. 2023 жылы мамыр айының 31-і және маусымның 1-і күні Мәскеуде екі күн бойы Құлагердің шабысы естілетін болады.

Сан жылдар бойы көрерменнің ыстық ықыласына бөленіп, сүйікті мекеніне айнала білген Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар және жасөспірімдер театры тағы да жаңа туындылармен көрермендерін қуантып, кәсіби мамандардың жоғары бағасын алар спектакльдерін ұсынатын болады. Бұл өнер ордасының басты мақсаты hәм махаббатпен атқаратын басты міндеті.

 

Талғат ЕСЕНӘЛИЕВ,

Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының директоры

Соңғы жаңалықтар

Тарихи финал

Спорт • Бүгін, 22:02

Ықпалды Мәжіліс мінбері

Пікір • Бүгін, 21:54

Кезекті белес

Пікір • Бүгін, 21:52

Инфляция барометрі не дейді?

Экономика • Бүгін, 21:43

Несібені арттыратын несие

Аймақтар • Бүгін, 21:37

Сырдың күріші – сыртқы нарықта

Экономика • Бүгін, 21:34

Әскери топограф

Қоғам • Бүгін, 21:08

Бір жылда 100 кітап оқыған

Қоғам • Бүгін, 21:00

Күй рухы асқақтаған кеш

Өнер • Бүгін, 20:59

Кедергі философиясы

Руханият • Бүгін, 20:55

Дубляждың дарабозы

Өнер • Бүгін, 20:48

Біздің Люй-Ко

Өнер • Бүгін, 20:46

Шоқан бейнесіндегі Сағи

Кино • Бүгін, 20:44

Өмірмен қоштасу әні

Өнер • Бүгін, 20:42

Рух

Спорт • Бүгін, 20:38

Тау шаңғысын қалайтындар көп

Қысқы спорт • Бүгін, 20:34

Бап кем бе, бақ кем бе?

Бокс • Бүгін, 20:27

Көне құмыра және кестелі тері

Жәдігер • Бүгін, 20:14

Финалда жолы болмады

Теннис • Бүгін, 20:11

Әлем кубогінде жүлде алды

Спорт • Бүгін, 20:08

Төрт рет тізе бүктірді

Хоккей • Бүгін, 20:07

Ұқсас жаңалықтар