Оқиға • 22 Ақпан, 2023

Жарқ еткен Жанайдар

307 рет
көрсетілді
7 мин
оқу үшін

...1994 жыл 4 ақпан – Ақмола қалалық милициясының Шығыс бөлімшесі. Қоғам тыныштығын күзеткен тәртіп сақшыларында уақытқа қарайтын шама жоқ. Қас қарайып, қызыл іңір кірген кез. Қызу жұмыс. Кенет телефон «шыр» ете қалды. Тұтқаның ар жағында не істерін білмей абдырап, дірілдеген ананың үні естілді. Ол «Қаруланған бұзақылар ұлымды өлтірмекші» деп көмек сұрады. Дабылды қабылдаған кезекші команда дереу оқиға орнына жетті.

Жарқ еткен Жанайдар

Жедел топ қарақшылар осы жерде болуы мүмкін деген Педагогика институтының маңы, К.Маркс көше­сіндегі үйді қоршап алды. Қателеспеді. Белгісіз біреулер оқ жаудыра бастады. Атушыларға қаруларын тастап, өз еріктерімен берілу талабы қойылды. Бірақ ашынған қаскөйлер тәртіп сақшыларының бұйрығына құлақ аспады. Екіжақты тартыс күшейді. Жедел жасақтың бір өкілі үйге кіріп, қылмыскерлерді қарусыздандыруға бел буды. Есікке бірер қадам қалғанда, атылған оқ жас өмірді қыршыннан қиып кетті. Бұл – миллисекунд ойланбастан, әріптестерін құтқару үшін оққа кеудесін тосқан милиция лейтенанты Жанайдар Жирентаев еді...

– Отағасының орны, міне, осымен 30 жылға жуық уақыт бос тұр. Тірі болса биыл 63 жасқа келер еді. Төрде ілінген суретіне қарап, көз жа­сымды сығып алғаннан басқа амал нешік. Жанайдарға тағдыр небә­рі 33 жыл ғұмырын өлшеп берді. Бірақ сол өзінің қысқа ғана өмірінде біраз дүниені бастан кешірді. Тіпті кеңес әскерлерінің сапына қосылып, Ауғанстандағы соғыс өтіне де барды. Сондай байсалды, әр шешімін ақылға қондырған қайратты азамат майданда жарақат алса да, елге оралғаннан кейін де болашағын ішкі істер органдарында қызмет етумен байланыстырды. Милицияда екі жарым жыл қызмет етіп, өзінің тәртіп пен талапқа бағынған үлгілі қызметкер ретінде қылмыстық іздестіру бөліміне жіберілгені де кездейсоқ емес-тін, – дейді Ж.Жирентаевтың жұбайы Назкен Жирентаева.

Интернационалист-жауынгер, ми­­лиция кіші лейтенанты Жанайдар Асқарбекұлы Жи­рентаев 1960 жылы 25 қыркүйекте қазіргі Ақмола облысы Балқаш ауданының Веселое ауылында дүниеге келген. 1976 жы­лы  Целиноград автомобиль көлік тех­никумына түсіп, 1980 жылы оқуын тәмамдаған. Сол жылдың 24 қарашасынан бастап 1982 жылдың 25 қарашасына дейін Қарулы күштерде Ауғанстандағы кеңес әскерлерінің контингенті құрамында әскери борышын өтеген. 1984 жылдан бастап ішкі істер органдарында Экономикалық қылмыс департаментінде, крими­налдық милиция бөлімшесінде қыз­мет атқарған. Кейін ісіне жауапты азамат 1993 жылдың сәуірінен Ақмола облысы ІІБ Шығыс бөлімінің қылмыстық іздестіру жедел уәкілі болады. Жұмысымен қатар екі жыл С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің экономика факультетінің сырттай бөлімінде білім алған.

Шұғыл тапсырмадан бөлек, ұйым­дастырушылық қабілетімен же­дел-қызметтік жұмыста жоғары нәти­желерге қол жеткізген Жанайдар Асқарбекұлына «КСРО Қарулы күш­теріне 70 жыл» медалі берілген. Өжет­тігі мен батылдығы үшін 1996 жылы 24 қазанда Президент Жарлығымен «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Бүгінде Астана қаласындағы бір көше Жанайдар Жирентаевтың есімімен аталады.

Абыройы асқақ, елі ардақ тұта­тын азаматқа жыл сайын Алматы аудандық ІІБ қызметкерлері арнайы еске алу кешін ұйымдастырып, қаза тапқан әріптестерінің ерлігіне құр­мет білдіреді. Естелік-тақта да орнатылған-ды. 2016 жылы Қ.Қуа­нышбаев атын­дағы Мемлекеттік акаде­мия­лық қазақ музыкалық драма театрында сахналан­ған «Әке жолы» спектаклінің бас­ты кейіпкерінің прототипі ретінде де Жанайдар Жи­рентаев алынды. Шаһардағы мектептердің ұжымы да батыр қаза бол­ған күні оқушылары арасында ерлігін насихаттау мақсатында кез­десулер өткізіп тұрады. Бұған қоса Қылмыстық іздестіру күнінде Ж.Жи­рентаев көшесінде орналасқан №22 мектептің жанында оның отбасы, жақын туысынан бөлек, достары мен қызметтестері жиналып, үнсіздікпен еске алды.

Жанайдар Жирентаевтың артында қос қызғал­дағы – Динарасы мен Әселі қалды.

– Әке ізін жалғап, екінші қызым Динара полиция қызметкері болды. Мен бастапқыда қызымның бұл шешіміне қарсылық білдірдім. Бір қайғыдан қан жұтқан адамға, жанымның тағы бір бөлшегінен айырылып қалмаймын ба деген қорқыныш болғанын жасырмаймын. Өйткені мемлекетімізде осы абыройлы міндетті атқарып, бейбіт күнде қызметтік парызын орындау кезінде қаза тапқан біраз құқық қорғау органдарының қызметкерлері бар. Уайымымды ақылға бой алдырып, кейін келі­сімімді бердім. Сол саладан өмірлік жолдасын да кездестірді, – деді Н.Жирентаева.

Жалпы, елімізде парызын орын­дап, ажал құшқан ішкі істер органда­рының қызметкерлері аз емес. Тәуел­сіздік алғалы бері елімізде ішкі істер ор­ган­дары мен Ұлттық ұланның әске­­ри қызметшілері қатарынан 800-ден аса азамат қызметтік мін­дет­терін орындау барысында қаза болған. Оларға мемлекет тарапы­нан көмек те қарастырылған. 2011 жылғы 6 қаңтардағы «Құқық қорғау қызметі туралы» заңның 66 және 68-баптарына сәйкес құқық қорғау органдарының қызметкерлері мен зейнеткерлерінің тұрғын үй­ге құқықтары қарастырылған. Ал олардың асырауындағы адамдар мен мұрагерлерiне оның соңғы атқар­ған лауазымы бойынша алпыс айлық ақшалай қаражат мөлшерiнде бiржолғы өтемақы төленедi. Бала­ларына, олар кәмелеттік жасқа тол­ғанға дейін Үкімет белгілеген тәр­тіппен медициналық және санато­риялық-курорттық қызметтер де көрсетіледі. Бұған қоса қызметтік мін­деттерін атқару кезінде ажал құш­қан­дардың балалары әскери мектеп-интернаттарға және кадет корпус­тарына конкурстан тыс қабылдану құқығын пайдалана алады.

Сондай-ақ балаларға кәмелеттік жасқа толғанға дейін немесе жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру жүйесіндегі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жүйесіндегі оқу орнын күндізгі нысанда аяқтағанға дейін жиырма үш жастан аспағанша және «Қазақстан Республикасында мүгедектігі бо­йынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар туралы» заңда көзделген асыраушысынан айырылуына байланысты жәрдемақылардан бөлек, жұбайына өмір бойы ай сайынғы ақшалай төлем қарастырылған.

Антына адал болып, қиын сәтте халық үшін басын қатерге тіккен полиция қызметкерлері әріптестерінің ғана емес, бүкіл қоғамның жадын­да сақталады. Бейбіт күннің боздақ­тарының есімі мәңгі ел есінде.