Аймақтар • 05 Қыркүйек, 2023

Қаражал қаласының келешегі

267 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Қаражал кентіне 1963 жылы 8 қаңтарда қала мәртебесі берілді. Содан бері 60 жыл өте шығыпты. Айтуға оңай, әрине. Ал осы жылдар арасында аймақтың құлпырған да, құлдыраған да кезеңдері өтті.

Қаражал қаласының келешегі

Қаражалдың қойнында жасы­рын­ған қазына бары ХХ ғасыр­дың бас кезінде-ақ белгілі болған. Бірақ бұл өлкенің кешенді түрде игеріле бас­тауы ғалым Қаныш Сәтбаевтың есі­мі­мен тікелей байланысты. 1947 жылы Қарағандыда өткен КСРО және Қаз­КСР Ғылым академияларының бір­­лес­­кен көшпелі мәжілісінде темір, мар­га­нецке бай кен орнын игеру туралы нақты сөз болады. Сөйтіп, сол тұста жұмысшылар кентінің алғашқы қазығы қағылады.

Кен игеру тек жер қойнауына қа­­тыс­ты емес. Ең алдымен, темір жол­­ға көп арқа сүйеуге тура келеді. 1955 жылы «Атасу – Қаражал» темір жолы пай­далануға берілгеннен кейін өлкеде өндіріс қарқынды дами бас­тады. «Батыс Қаражал» карьері іске қо­сылып, «Атасурудстрой» тресі құ­рылды. Осындай іргелі істердің арқасында 1956 жылы Қаражалдан алғашқы жоғары сапалы кен тиелген плат­формалар Ресейдің Урал метал­лургиялық комбинатына жол тартты.

Өндіріс дамыған жерде әлеуметтік-мәдени өмірдің де көрігі қыза түсетіні айтпаса да түсінікті. 1957-1958 жылдары Қаражалда екі пәтерлі коттедждер, сауда және қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары, балабақшалар, мектептер, емдеу мекемелері пайда болды. 1957 жылы Қаражал жылу-электр орталығы іске қосылды. Тұрғындар жылумен, сумен қамтамасыз етілді. Осының бәрі әрине, халықтың ертеңге деген сенімін нығайтты, құлшыныс, жігерін жани түсті.

1970-жылдардың бас кезінде Жәйрем кен орнын игеруге қатты көңіл бөлінді. Қаражал қаласына қарасты Жәйрем кенті Бүкілодақтық екпінді комсомолдық құрылыс болып жарияланды. Кеңес одағының түкпір-түкпірінен ағылған жастар өлке­нің дамуына зор үлесін қосты.

Өкінішке қарай, одақтың ыдырап, экономикалық байланыстардың үзілуі қаланың дамуына кері әсерін тигізбей қоймады. Тұрғындар жан-жаққа көше бастады. Құлдырау басталды. Де­генмен, кейінгі жылдары қаланың екінші тынысы ашылғандай. Қазір қала территория­сында «Жәйрем тау-кен байыту комбинаты» АҚ, «Өркен Атасу» ЖШС-нің «Өркен» өкілдігі, бариттік ауырлатқыш шығаратын «Karazhal Operаting», темір-марганец кенін өндіретін «Indjaz», барит концентратын өндіретін «Mining Technology KZ», тау жыныстары массасын (темір, марганец) өңдейтін «Global Mining Technology» серіктестіктері жұмыс істеп тұр.

Ұлытау облысының құрылуы Қара­жалдың дамуына серпін бере бастады. Облыстық маңызы бар «Қаражал – Атасу» тас жолы қалпына келтірілді. Биыл ғана Қаражалда – 19, Жәйрем кентінде 13 көше жолы жаңартылды. Сонымен бірге №3, 7 мектептердің стадиондары жөнделіп, спорт залдары жылу жүйелеріне қосылды. Қалада келесі жылы жаңа мектептің құрылысы басталмақ. Денсаулық сақ­тау саласындағы кемшіліктер де бір­тін­деп жойылып келеді.

Қаражал халқының бұқаралық спорт­пен шұғылдануына жағдай жасау мақсатында жаңа спорт нысан­да­рын салу жоспарланып отыр. Өңір­де бассейн салу қолға алынса, Жәйрем кентінде бассейні бар дене­шынықтыру және сауықтыру кешенінің құрылысына жобалық-сметалық құжаттама әзірленіп, «Гор­няк» стадионын реконструкциялау жөніндегі жоба да іске асырылуда. Қаражал 60 жылдық мерейтойын осындай жетістікпен жоғары деңгейде атап өтті.

 

Ұлытау облысы,

Қаражал қаласы