Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ауылдарда технопарктер мен индустриялық аймақтар құруды тапсырған. Түркістан облысында құрылған 20 индустриялық аймақта 99 инвестициялық жоба жүзеге асырылып келеді. Әлбетте олар беталды басталған емес, әбден талқы таразысынан өткен жобалар. Алдымен облысқа сырттан келетін тауарларға, яғни, құрылыс материалдары, жеңіл өнеркәсіп, машина жасау сияқты салалар бойынша талдау жүргізілген. Нәтижесінде, импорт көлемінің 98 млрд теңгеге жеткені анықталған. Сөйтіп, облыс әкімдігі аталған тауар түрлерінің тізімін жасап, соған қарай инвестициялық жобалар тізбесін әзірлеп, өңірдің өндірістік әлеуетін жүйелі түрде дамытуға ден қойды. Бүгінде құны 152 млрд теңгені құрайтын 99 инвестициялық жобаны жүзеге асыру жоспарланса, оның 50-і жұмыс істеп тұр. Онда 3 мыңдай адам еңбек етіп жүр.
Айта кетерлік ауқымды жобаның бірі – Отырар ауданындағы мақта зауыттары. Оларда мыңға жуық ауыл тұрғыны жұмыс істеп жатыр. Кәсіпорын мақта егуден бастап, талшығын өңдеу, жіп иіру, мата тоқу, киім тігуге дейінгі кластерлік жүйемен жұмыс істейді. Ол жерге жұмысшылар арнайы дипломсыз да қабылданып, керекті тәжірибесін жұмыс барысында жинап жатыр. Бұл деген – ауыл халқына берілген тамаша мүмкіндік.
Ақпарат көздеріне сенсек, Қытайда жастардың 17 пайызы жұмыссыз жүр екен. Оған себеп бұрын олар меңгерген мамандықтар бүгінгі күннің сұранысына сәйкес келмей қалған. Бұл нені көрсетеді? Біздің елге де келешекте сан-салаға керекті мамандарды жоспарлы түрде дайындау керек. Президент елімізде шетелдік жоғары оқу орындарының филиалдарын ашуды тапсырған еді. Түркістанда IT мамандарын даярлайтын «Woosong University Kazakhstan» универсеті ашылды. Бұл ЖОО-ның 2 мың студент қабылдауға мүмкіндігі бар. Бүгінде онда 108 отандық, 70 оңтүстіккореялық студент білім алып жатыр. Әкімдіктен 100 грант бөлінген.
Облыста 50 колледж бар. Онда 46 мыңнан аса студент 84 мамандық бойынша білім алады. Былтыр колледж бітірген 15 мыңдай түлектің 79 пайызы жұмысқа орналасты. Оның 5 мыңға жуығы – жұмысшы мамандық иелері екен. Алдағы жаңа оқу жылына жұмысшы мамандықтарға 9 мыңға жуық грант бөлініп отыр. Бірінен кейін бірі ашылып жатқан кәсіпорындарға жұмысшы мамандар барынша қажет. Бұл игіліктің бәрі жергілікті жұртшылықты жұмыспен қамту мақсатында жүзеге асырылып отыр.
Отандық өндіріс пен қайта өңдеуді дамыту бағытындағы Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау мақсатында 100 гектар жер бөлініп, Түркістанда «Шағын өнеркәсіптік парк» пайда болды. Жоба аясында 152 ғимарат салып, 6 040 жұмыс орнын құру жоспарланған екен. Қазірдің өзінде 40 ғимарат бой көтеріп, жиһаз, жаңбырлатып суғару, сусын, мұздатқыш және құрылыс заттарын шығаратын 32 зауыт ашылып, 1 200-ден аса адам жұмыс істеп жатыр. Бұл – импорттық тауарларды алмастыруға әрі ішкі нарықты қамтамасыз етуге ашылған мол мүмкіндік. Өңір кәсіпкерлері алдағы уақытта елімізді бейнекамера, медициналық жиhаз, тұрмыстық-химиялық бұйымдармен қамтамасыз етіп қана қоймай, өнімді экспорттауға ықылас танытып отыр.
Сауран ауданында жеке инвестиция есебінен құрылған 5 шағын өндірістік алаңда 30 млрд теңгеге 115 жоба іске асырылмақ. Бүгінде «Қарашық», «Иассы», «Шорнақ», «Үшқайық» және «Жүйнек» өндірістік алаңдарында 37 ғимарат салынып жатыр. Ал Ордабасы ауданындағы «Темірлан» өндірістік алаңында 5 ғимарат бой көтеріп келеді. Облыс басшылығы жобаның мультипликативтік тиімділігін ескеріп, барлық ауданда осы тәжірибені енгізуге кіріскен.
Облыста «Келешек мектептері» жобасы аясында 28 жаңа мектеп пайдалануға берілді. Онда 23 мың бала білім алып жатыр. Бұдан бөлек, облыс бюджеті есебінен 17 мектеп бой көтеріп келеді. Мәжіліске келген кезде өңірдің мектеп мәселесін түпкілікті шешу үшін республикалық қаржыландыру көздерінен 344 млрд теңгеден аса қаражаттың бөлінуіне ықпал еттім. Соның нәтижесінде екі жылда алпыстан аса мектептің құрылысы жүргізіліп, алды пайдалануға беріліп те жатыр. Уәделер орындалған сайын халықтың жүзіне ұялмай қарай алады екенсің. Өңірде атқарылып жатқан игілікті іс өте көп. Бұл – аймақ басшыларының жұмысты жоспарлы әрі жүйелі жүргізуінің жемісі.
Көптеген елді мекенде жолдар жаңаланып, газ бен су жеткізіліп, емханалар ашылып жатыр. Былтырдың өзінде 34 ауылдық емхана салынса, 3 аудандық орталық ауруханаға күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. 60 жедел жәрдем көлігі ел игілігіне берілді. Біз 2024 жылы облыс орталығынан шалғайда жатқан Сарыағаш, Келес, Мақтаарал, Жетісай, Шардара ауданының тұрғындары үшін кешенді орталық аурухана салуды Үкіметке ұсынған едік. 2025 жылы бес ауданға арналған перинаталды орталықтың құрылысы басталғанын естіп, қуанып қалдық.
Мемлекет басшысының Орталық Азия елдерімен экономикалық байланысты күшейту бастамасы бойынша Өзбекстанмен бірлескен «Орталық Азия халықаралық кооперация орталығы» құрылған. 100 гектар аумақта орналасқан нысанда кеден бекетімен заманауи қоймалар және өндірістік нысандармен интеграцияланған логистикалық орталық қызметін үйлестіреді. Қазірдің өзінде 7 инвестор қызығушылық танытып, 185 млрд теңге инвестиция құймақшы. Нәтижесінде, 1 175 адам жұмыспен қамтылып, бюджетке 355 млн теңге төңірегінде салық түседі деп күтіліп отыр. Президент неғұрлым кәсіпорын көбейсе, солғұрлым салық төлеушілер көбейетінін айтқан.
Түркістан облысында халық көбейген сайын, электр энергиясына деген қажеттілік те артып келеді. Тапшылық туындатпау үшін күн, су және жел электр стансаларын көбейту бағытында да инвесторлармен келіссөздер жүргізу жалғасын тапты.
«Самұрық-Қазына» қорының көмегімен Сайрам ауданында қуаттылығы 1000 МВт болатын бу-газ стансасы салынып жатыр. Сол сияқты Кентау қаласында қуаты 240 МВт болатын газ турбина стансасы іске асады. Түлкібас және Сауран ауданында екі жылда 2 бу-газ, күн электр стансасы салынады. Ал Бәйдібек ауданында қуаттылығы 350 МВт болатын жел электр стансасының құрылысы жоспарланған. Бұл жобалар облыс экономикасына 1,8 трлн теңге инвестиция тартып, 2,4 ГВт электр қуатын өндіруге мүмкіндік береді. Әйтпегенде облыс электр энергиясының 75 пайызын сырттан тасымалдап отыр. Баламалы энергия көздері біршама тәуелділіктен арылтады. 2 жылда 66 елді мекеннің электр жүйелері жаңғыртылып, сапалы электр қуатымен қамтамасыз етілген.
Бүгінде облыс халқының саны 2,5 миллион адамнан асады. Ал 763 елді мекен ауызсумен қамтылған. Десе де 70 жыл ілгеріде жүргізілген су құбырларының тозығы жеткен. Биыл 30 елді мекен жаңадан ауызсу желісіне қосылып, 11 ауылдың тозған су жүйелері жаңартылып, халықты ауыз сумен қамту деңгейін 100%-ға жеткізу жұмыстары жүргізіліп келеді. Жазғы маусымда ауызсуды кестемен ішетін 192 елді мекен бар. Өңірде үш су қоймасын салу арқылы, бұл мәселені де алдағы 3 жылда толық шешу жоспарланған. Сол сияқты Шардара ауданының тұрғындарын сапалы ауызсумен қамтамасыз ету үшін ауылдарға «Тама-Тастанбек» су жүйесін тартуға республикалық бюджет есебінен 17 млрд теңгеден аса қаражат бөлінуіне ықпал еттік. Сөйтіп, қырық жылдан бері шешімін таппай келген мәселенің шешімін табуына көмегіміз тиді. Бұл да болса Президенттің ауыл халқына көңіл бөлуінің шарапаты.
Облыста күн сайын жақсы жаңалықтардың шығып жатқаны көңіл қуантады. Бұл деген тынымсыз жұмыстың нәтижесі. Облыс басшылығы жұмысты жүйелі атқарып жатыр. Ал жоспарлы жұмыс жүйелі жемісін береді.
Бүгінде Кентау, Созақ, Бәйдібек аудандарына көгілдір отын жетті. Яки, өңірде табиғи газбен қамтамасыз ету 85,5%-ды құрап отыр. Биыл 37 елді мекенге газ құбыры тартылып жатыр.
Былтыр 289 нысанға немесе 1 236 шақырым жолға құрылыс-жөндеу жұмыстары жүргізілді. 2025 жылдың қорытындысымен 951,4 шақырым жол пайдалануға беріліп, жолдардың нормативті үлесін 94,7%-ға жеткізу көзделген.
Өздеріңізге белгілі, Түркістан облысы бақша өнімдерімен кеңінен танылған еліміздің жылыжай шаруашылығының негізгі орталығына айналған десек әсте жаңылмаймыз. Еліміздегі жылыжайлардың 76%-ы осы өңірде. Былтыр жылыжай алаңы тағы 75 гектарға ұлғайып, жалпы көлемі 1 715 гектарға жетіп отыр. Өткен жылы 1,1 триллион теңгенің өнімін өндіріп, ауыл шаруашылығы бойынша алғашқы орынға шықты.
Түркістан облысы агроөнеркәсіптік кешен саласында 2025–2027 жылдарға арналған инвестициялық жобаларды іске асырудың Жол картасын әлдеқашан бекітіп қойған. Жол картасы шеңберінде жалпы құны 295,5 млрд теңгеге жоспарланған 78 инвестициялық жобаның, 30-ға жуығын жүзеге асырып үлгерді. Есесіне мыңнан аса тұрғын жұмыспен қамтылды.
Қазір еліміз бойынша егістікті реттеу шаралары қабылданып жатыр. Бұл әлемде бар үдеріс. Былтыр өңірде ауыл шаруашылығы дақылдары 907 мың гектарға егіліп, алдыңғы жылдан 34 мың гектарға артқан. Дала жұмыстарына қажетті жанар-жағар май босату, кредиттік ресурстар, минералды тыңайтқыштар, тұқым бөлу шаралары мерзімінде жүргізілді. Облыста мақта, ет және жүгері кластері құрылып, терең өңдеу қолға алынған. Бұл өлкенің географиялық-климаттық ерекшелігін ескере отырып, таңдалып алынған 3 кластерлік бағыт болып тұр.
Түркістан облысында жалпы өнім көлемі 4 триллион теңгеден асты. Ал кедейлік деңгейі 4,4 пайызға төмендеген.
Түркістан туристік әлеуеті де жоғары өлке. Бұрын киелі орындарды зиярат етуге туристер көптеп келсе, қазір Түркістанды тамашалайтын туристердің қарасы қалыңдаған. Президент пәрменімен қалаға ерекше мәртебе де берілді. Қырықтан аса мүмкіндік қарастырылған арнайы заң қабылданды. Жалпы қандай жақсылық жасалса да, бәрі де жергілікті жұртшылықтың жайлы өмір сүруіне арналған. Облыстың өсіп-өркендеген өңірге айналуына бірі білімі, бірі игі ісі, енді бірі өнері, жақсы тәлім-тәрбиесімен үлес қосу әрбір тұрғынның перзенттік парызы деп білемін.
Қайрат БАЛАБИЕВ,
Мәжіліс депутаты
