Брифинг Сыртқы істер министрлігінің бастамасымен Комиссия төрағасы және Конституциялық Сот Төрағасы Эльвира Азимованың, Комиссия мүшелерінің, Әділет министрі Ерлан Сәрсембаевтың, Конституциялық Сот Төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұхановтың, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаевтың және Республикалық адвокаттар палатасының төрағасы Мәди Мырзағараевтың қатысуымен ұйымдастырылды.
Президент жаңа Конституция жобасы бойынша республикалық референдум өткізу туралы Жарлыққа қол қойған болатын. Осылайша, Ата заңымыздың жобасын дайындау үшін 2026 жылғы 21 қаңтарда құрылған Конституциялық комиссияның, сондай-ақ 2025 жылғы қазанда құрылған парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобының жұмысы аяқталды.
2025 жылдың қазанынан 2026 жылдың қаңтарына дейін жұмыс істеген депутаттық корпустың, партиялардың және сарапшылар қауымдастығының 33 өкілі құрамындағы парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы барлық келіп түскен ұсыныстарды әртүрлі салалардың 130 өкілінен құралған Конституциялық реформа жөніндегі комиссияға тапсырды.
Комиссия жұмысы барысында тікелей онлайн-трансляция форматында 12 отырыс өткізілді, олар жалпы саны шамамен 1 миллионға жуық қаралым жинады. Отырыстардың арасында тақырыптық жұмыс топтары жұмыс істеп, Комиссия мүшелерінің қатысуымен жария талқылаулар мен кездесулер өтті. Комиссия Конституция жобасын халық назарына ұсыну үшін екі рет жариялады. Екінші редакция азаматтардан келіп түскен ұсыныстарды ескере отырып, пысықталған жоба болды. 13 ақпандағы жағдай бойынша Комиссияға азаматтардан шамамен 12 мың өтініш келіп түсті, олардың едәуір бөлігі мәтінді пысықтау барысында ескерілді.
Жалпыұлттық коалициясының Астана қалалық филиалы құрылды: 1 000 іс-шара өткізіледі
Брифинг барысында атап өтілгендей, жаңа Конституцияның жобасы адамды, оның өмірін, құқықтары мен бостандықтарын басты құндылық ретінде айқындайды. Меншік құқығын, тұрғын үйге қол сұғылмаушылықты, жеке өмір мен дербес деректерді қорғау кепілдіктері күшейтілді, азаматтардың цифрлық ортадағы құқықтары бекітілді. Мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттерінен келтірілген зиян үшін мемлекеттің конституциялық жауапкершілігі енгізілді. Ратификацияланған барлық халықаралық шарттар мен қабылданған заңдарды міндетті түрде жариялау талабы белгіленді. Енді адам құқықтары мен бостандықтары тек заңдардың ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның қолданыстағы құқығының құрамдас бөлігі болып табылатын өзге де нормативтік құқықтық актілер мен халықаралық міндеттемелердің мәні мен мазмұнын айқындайды.
«Конституция жобасындағы Қазақстан Республикасының Егемендігі, Тәуелсіздігі, унитарлығы, аумақтық тұтастығы мен басқару нысаны мызғымас құндылықтар болып қалады. Конституцияға өзгерістер тек жалпыхалықтық референдумның нәтижелері бойынша енгізілетіні тікелей көзделген. Мұндай тәсіл Егемендіктің иесі және мемлекеттік биліктің жалғыз көзі Қазақстан халқы екендігі туралы конституциялық ережені күшейтеді. 2026 жылғы 15 наурызда өтетін республикалық референдум қазақстандықтардың еліміздің одан әрі даму жолын айқындайтын жауапты таңдау күні болмақ», деді брифинг барысында Эльвира Азимова.
Ғылыми қауымдастық «Халықтық Конституция үшін» коалициясын қолдады
Конституция бір палаталы Құрылтайға көшуді көздейтін және сонымен бірге Құрылтайда заң шығару бастамасы құқығы берілген азаматтардың өкілді органы ретінде Халық Кеңесі үшін құқықтық негізді бекітетін жария биліктің теңгерімді және есеп беретін моделін қалыптастырады. Оның қалыптасуы мен қызметінің тәртібі жеке Конституциялық заңмен айқындалатын болады.
Брифинг барысында Конституция жобасының республиканың сыртқы саясатының құқықтық аспектілеріне қатысты ережелері түсіндірілді.
«Конституциялық инновациялар мемлекетіміздің халықаралық құқықтың іргелі қағидаттарына және еліміздің дамуының жаңа кезеңіне көшудің қазіргі жағдайындағы ұлттық басымдықтарға деген ұмтылысын жан-жақты көрсетеді. Қазақстан Республикасының халықаралық ынтымақтастық моделінің негізінде БҰҰ Жарғысының негізгі қағидаттары және барлық қабылданған халықаралық міндеттемелерді адал орындау жатыр», деді Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов.
Халықаралық шарттар еліміздің құқықтық жүйесінің құрамдас бөлігі болып қала беретіні және міндетті түрде орындалуға жататыны атап өтілді.
Кездесу қорытындысы бойынша дипломатиялық корпус пен халықаралық ұйымдардың өкілдері ұсынылған ақпараттың ашық әрі мазмұнды сипатта болғанын атап өтті.
