Батырхан СӘРСЕНХАН«Egemen Qazaqstan»
40 материал табылды

Әдебиет • Кеше

Айбергенов күнделігі

Күнделік жазу ісі барлық ақынға тән құбылыс емес. Жан сөзін тек поэзияға не прозаға ғана ақтаратын қаламгерлер жетерлік. Пушкин күнделігі, Мұқағали күнделігі деген ұғымдар бар. Ал небәрі бес-алты бетті құрайтын Төлеген Айбергенов күнделігінен дербес ойлар мен ақынның ішкі дүниесінің арпалысын көруге болады. Кемеңгер Әбіш тілімен сөйлесек, ақын «қысқа ғұмырында тек сол көруге, өмірді түйсіну мен түсінуге ғана арнаған тәрізді. Ол осынша аз ғұмырының ішінде өмірдің пендені қашан ажал аузына апарғанша айтпайтын, танытпайтын сыры мен сипаттарын қалай түсініп, қалай түйсініп үлгерген! Оның өмірді білуі, адамды білуі, табиғатты білуі неткен терең!»

Руханият • 08 Тамыз, 2022

Сана өткелдері

Абай • 05 Тамыз, 2022

Бір ғылымнан басқаның...

Жер жаралғалы омартадай азынаған алуан пікірлер шоғыры қоса жаралды. Пікірлердің дені адамның өзін іздеуге жолға шығуға үндейді. «Философияны көктен жерге түсірген» Сократ «Өзіңді таны» деді. Абу-ль-Фарадж: «Дана­лықтан ада жүрек – өлік жүрек. Ал оны ғылыммен байытсаңыз, ол семген баққа жауын жауғандай қайта тіріледі» деді. Әл-Фараби: «Бақыт – кемелдікке ұмтылу» екенін айтты. Борхес: «Әр адам жұмақты әртүрлі бейнеде қиялдайды, ал мен оны бала күннен кітапхана кейпінде елестетемін» деді.

Өнер • 02 Тамыз, 2022

Жанкештілік

Өнер мен жанкештілік бір ұғым іспетті. Жанкештілік жоқ жерде өнер адамының өрісі жіңішкермек, тынысы тарылмақ. Қайбір жолы Мұхтар Әуезовтің өмірдерегіне көз жүгірте отырып, қуғын-сүргін мен мехнаттан көз ашпаған жылдарына куә болдық. «Апыр-ай, осындай аласапыран дәуірде, керуені кері айналған заманда қалайша кесек-кесек, қадау-қадау шығармалар қалдырған?» деген ойға қалғанбыз. Бақсақ, мұның астарында жанкештілік атты алып ұғым жатыр.

Әдебиет • 01 Тамыз, 2022

Магиялық реализм

«Магиялық реализм» терминін алғаш рет неміс өнертану­шысы Франц Ро сурет өнеріне қолданды. Одан соң Ортега-и-Гассет магиялық реализмнің әдебиеттегі орны жайлы сөз қозғады. Латын Америкасы прозасында XX ғасырдың орта тұсында термин бірегей бағытқа айналып, әлем оқырмандарының жоғары қызығушылығына ие болды.

Өнер • 31 Шілде, 2022

Данышпан

Гений сөзі орыс тілінен «данышпан» деп аударылады. Данышпан – таланттан жоғарғы дүние. Яғни асқынған талант, асқан талант. Әлбетте, бұл сөзді сирек қолданамыз. Бүгін қос данышпан – Ван Гог пен Эдгар По жайын сөз етпекпіз. Егер данышпан сөзін қолдануға болатын екі суретшіні атар болсақ, бірі – Сальвадор Дали, бірі – Ван Гог болар еді. Ал бірін атар болсақ, қырман басындағы қарауылдай қарауытып Ван Гогтың жалғыз өзі қалар еді.

Әдебиет • 28 Шілде, 2022

Борхес пікірі

XX ғасырдың екінші жартысында Латын Америка әдебиетінде үлкен дүмпу орнады. Рубен Дарио мен Хосе Марти бастаған модерн бағыты өзінен кейінгі қаламгерлерге едәуір әсер етті. Әлем әдебиетін Габриэль Гарсиа Маркес, Хулио Кортасар, Октавио Пас, Хорхе Луис Борхес сары-жасыл елестерімен сырқаттап үлгерді. Жұмбақ лабиринттері мен құпия түстері арқылы баураған испантілді жазушылар магиялық реализм бағытында өнімді еңбектерді дүниеге әкелді.

Әдебиет • 24 Шілде, 2022

Бір мәснәуи баяны

Мәснәуи – парсының қос тармақты өлең жолы. Иран поэзиясы бергі Нима Юшидж секілді жаңа бағыттағы ақындарға дейін мәснәуи жанрында жазылған жырлар көптеп танылады. Шығысқа, арысы әлемге даңқы шық­қан мәснәуилер ішінде, әрине, Руми мәснәуилерінің шоқтығы биік. Әдетте, форманы үйлестіруші көп, бірақ ішкі телегей нұр, толған мән-мағынаны қиыс­тырушы қаламгер сирек.

Руханият • 20 Шілде, 2022

Шал ақын шарапаты

Бала күнгі оқыған дүние адам жадында үнемі сақталып тұратыны бар. Кейінірек тәжірибе жүзінде сол бір даналық шоғыры сана түкпірінен маздап, қылаң береді. Білім мен тәжірибенің ұштасуы білгеннің санаға мықтап орнығуына сеп болса керек. Ал парасат деген не? Парасат дегеніміз білімнің жүрекке еніп, адамның сол арқылы өмір сүруі екен. Егер адам бір жолдың қауіпті әрі пайдасыз екенін біліп, бірақ сол жолмен жүрсе, онда білімі парасатқа айналмағаны деп тұжырымдаймыз.

Әдебиет • 18 Шілде, 2022

Қабыл

Еуропа ренессансқа дейінгі дәуірде түнекті кезеңді бастан өткерді. Шіркеудің ғылымсыз епископтары басқаны былай қойғанда, жуыну үшін сабынды пайдалануды күнә деп тапты. Қала ішінде балконнан құйылатын «сары судан» сақтану үшін шляпа бас киімі мен жердегі қоқсықты баспау үшін биік өкшелі аяқ киімдер Еуропада ойлап табылды. Тазалық сақталмаған ортада оба, қотыр сынды әртүрлі аурулар жайлады, адамдар миллиондап қырылып жатты.