Қоғамға қолынан қаламы түспейтін журналист қажет

Қазір уақытта еліміздегі барлық жоғары оқу орын­дарын­да соңғы курстың студенттері диплом қорғап, өздері таңдаған мамандықтың иесі атанып жатыр. Солардың ішінде журналистиканы таңдағандар да жетерлік. Ал бірер күннен кейін республика көлемінде «Байланыс және ақпарат қызметкерлері күні» кәсіби мерекесі атап өтіледі. Осы орайда біз Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Журналистика және саясаттану» факультеті бойынша мемлекеттік аттестациялық комиссия төрағасы, Ұлттық музей директоры Дархан Мыңбайды әңгімеге тартқан болатынбыз. – Дархан Қамзабекұлы, сұх­батымыз­дың басын еліміз­дегі журналист кадрларын даяр­лаудан бастайық. Айтыңызшы, жоға­ры оқу орындарында бі­лік­ті маман қалыптастыру, олар­ды қанаттандыру бағыты қалай? – Қазір бізде журналистиканың салалары да, бағыттары да көп. Оның ішінде жарнамашы да, пиаршы да, сарапшысы да, жаза­т­ыны да, үн қосушысы да бар. Ха­лық оларды ажырата ал­май қалды. Айталық, бұрын­да­ры «пропаганда» дегенді жиі қол­данушы едік, қазір «пиар­па­ган­даға» айналған тәрізді. Сонымен қатар, дизайн-журналист деген ұғым да қалыптасты. Негі­зін­де әрқайсысының атқаратын функциясы әртүрлі, алайда, олар «атала» секілді араласып кеткен. Жалпы, елімізде журналист даярлайтын оқу орындары жетер­лік. Оларға тыйым салудың қажеті жоқ, қайта жұмыс берушілер, яғни олардың түлектерін қабыл­дай­тын БАҚ ұжымдары рей­тинг жүргізсе, көпшілігі өз­дері­нен өздері жабылып қа­лары сөзсіз. Жур­налист дайын­дай­тын факуль­теттерге рейтинг­ті ми­нистр­лік емес, БАҚ ұйымдас­тырса, жур­на­­листердің сапасы арта­ды, даяр­лы­ғы күшейеді. Ал енді кадр даярлауға келсек, ойы ұшқыр, тілі өткір жас талап ертеңгі күні өзін кез келген ортада көрсете алады. Меніңше, журналиске ең алдымен талант, мінез қажет. Жазуы арқылы қоғамдық ойды қозғап қана қоймай, ортаға ықпал етуі тиіс. Яғни, өткірлік керек. Қарап отырсақ, барлық университеттер де ақылы және грант жүйесімен оқитын студенттер бір топта білім алып жатыр. Ол дұ­рыс та шығар, бірақ бәрі бірдей жауап­­­­кершілікті сезіне алмайтын сияқ­ты. Неге? Көп жағдайда ақылы негізде оқитындардың көпшілігі «Біз ақысын төлеп оқимыз, оқу­дан шығармайды», деп өздерін алдаусыратады. Мұндай көңіл күймен тәуір маман қалыптасуы екіталай. Әрине, арасында жақсы журналист бола­тын таланттылары да бар, бірақ некен-саяқ. Десе де, оларды екі бөлек оқытқан тиімді болар еді. – Қазіргі замана жалына жабыс­қан жас журналистерге көңіл­іңіз тола ма? Еліміздегі ақ­парат құралдарының аяқ алысы қалай? – Толады. Дегенмен, ізімізден ер­ген іні-қарындастарымыз көп ізденуі керек. Бүгінде интер­нет-журналистері мен баспасөз жур­на­листеріне (газет-журнал) қатыс­ты қоғамда екіұдай пікір бар. Көп­шілігі интернеттің зама­ны, қағаз өнімдері күндердің кү­нін­­де жойылып қалады, яғни ха­лық газет-журнал оқымайды, дей­ді. Бұл – мүлдем теріс ұғым. Тех­но­­логиясы дамыған, интер­нетті бізден әлдеқашан ертерек меңгер­ген озық елдерде газетке деген сұра­ныс, керісінше, артып келеді. Өйткені, олар дәстүрге құр­метпен қарайды. Еуропа, жеке­леген Азия елдерінде таңер­теңгісін жұмысын газет оқудан бастайды. Сол секілді, бізде де газетке, журналға деген құрмет дәстүрге айналса, қағаз өнімдері өміршең болады. – Әне-міне дегенше журна­листердің кәсіби мерекесі келіп қалды. Осы орайда әріптес­теріңізге ізгі тілегіңіз. – Бүгінде журналистер төл мере­кені атап өтуден бұрын, өз­дерін қоғамға танытатын, елдің назарын аудартатын кәсіптің беделіне лайықты іс-шаралар ұйым­дастырса абзал. Жалпы, жур­налист – қоғамның, билік пен халықтың назарында тұрған тұлға. Олар күнделікті тарихты жазып қалдырады, яғни бүгінгі жаз­ға­ны ертеңгі күні елдің шежіресін құрай­­тын болады. Осы сауапты да жауапты істе мамандығына да, мем­­лекетімізге де адал қызмет ету­ді ұзағынан бұйыртсын. – Әңгімеңізге рахмет. Әңгімелескен Талғат РАЙЫМБЕК, «Егемен Қазақстан»