10 000 жыл бұрынғы мамонт қаңқалары

Қазақтар зіл деп атайтын мамонттың азулары мен сүйектерін Зеленый Гай ауылының тұрғыны Әнуар Қабылжапаров кездейсоқ тауып алған. Ол мал бағып жүріп, терең сайдың ішінен сүйек шашырандыларын байқап қалған. Атан жіліктерге таң-тамаша қалып, тегін дүние емес екендігін аңғарған. Дереу тиісті орындарға хабар беріп, жаңалығын жеткізген. Жергілікті археологтардың айтуын­ша, биыл Тайынша ауда­нының бірқатар елді мекендерін қарғын су шайып, сүйектер соның салдарынан жер бетіне шығып қалса керек. 10 метр тереңдіктен табылған ғажайып олжа, яғни зіл – мамонттың омырт­қасы, қабырғалары, азулары мен жілігі аздап мүжіле бас­тағанымен, жақсы сақталған. Облыстық тарихи-өлкетану мұ­ражайына табысталған алып жануар қалдықтарына зерттеу жүр­гізген кәсіби мамандар оны осыдан 10000 жылдай бұрын өмір сүрген мамонттар деген болжам айтуда. – Біздің қолымызда бұл жан­уарлардың ерте кезде солтүстік өңірлерді мекен еткенін растайтын археологиялық қаз­балар жеткілікті. Алғаш рет 1923 жылы Есіл өзенінің жа­ғасынан, сосын 1980 жылы Сер­геевка жағынан табылған алып жануарлардың 200 000 жыл бұрын өмір сүр­гені анық­талған. Мұндай баға жет­пес жәдігерлер Ясновка, Бес­көл кент­тері маңайынан да ұшырасқан болатын, – дейді тарих ғылымдарының докторы, Германия археологиялық инс­­титутының кор­респондент-мүшесі Виктор Зайберт. Зіл қаңқаларын зерттеумен ғалымдар мен өлкетанушылар айналысуда. Өмір ЕСҚАЛИ, «Егемен Қазақстан» Солтүстік Қазақстан облысы, Тайынша ауданы