Киіз үйді ғарыш кемесіне теңеген

Өткен ғасырдың дүние төңкеріліп түскен ке­зінде, яғни КСРО та­ра­ған кездегі ең атақты суретшілерінің бірі Мас­лов болды. Өз елімізде де, шет елдерде де танымал суретшінің  соңынан шындыққа бергісіз әң­гі­мелер  желдей есіп жататын. 2002 жы­лы қайтыс болған кезінде тіпті америкалық атақты әнші Уитни Хьюстонның өмір жасы ұзақ болуы үшін «өз еркімен жан тапсырған» деген сықылды аңыз тарап, жұртшылық оның шы­ғар­машылығына емес, аңызға айналған өмі­ріне қы­зығушылық танытқаны бар. Сергей Маслов Ресейдің Сама­ра қаласында дүниеге келгені­мен, Алматыда тұрған, осы әсем қалада өнермен айналысып, төрткүл дүниеге танымал болды. Ол тек суреттің ғана емес, жазудың да адамы еді. Дәлел – «Мертвые идут» атты атақты эссесі және өз замандастарына арнап жазған, бірақ аяқталмай қалған романы «Звездные кочевники». Ал, сурет өнерімен отыздан асып барып шындап айналысқан Сергей көркемсурет, графика, инсталляциялар жасаған. Ол сол кездерде шығыстық мистицизм мен стильдік эклектик бағытын дамыт­қан «Түнгі трамвай» көр­кемөнер тобының жетекшісі болатын. Ал, өзінің басты шығарма­шылық қағидасы ретінде мифтік шығармашылықты таңдап алады. Өткен ғасырдың тоқса­ныншы жылдарындағы қо­ғамдық өмірдегі өзгерістер өнердің қай саласында да ер­кіндікке жол ашқаны мәлім. Қаптаған «измдердің» дендей еніп кеткені де осы тұс. Бірақ, өнер адамының өзін іздеу, штамп­тан, қатып қалған қалыптардан шығуына да бұл ер­кіндіктің әсері болды. Мас­ловтың адам бала­сына тән сезім атаулы­ны шығармашылығына өзек етуі де оның өнердегі д­а­ра­лы­ғын көрсете алғандай. «Медитация», «Сиқыршы», «Уитни», «Даладағы ақ түн­дер» атты танымал шығар­малары шынайылығымен, тірі, қозғалыстағы бейнелер сынды қабылданатындығымен құнды. Суретші көк түстерге басымдық береді. Бірақ, ол өзінің бір жаз­басында түстерге аса мән бермейтінін, оны де­коративтік жұмыс деп санайтынын, тіпті, түстердің миды анаша сынды тұмандандырып жіберетінін жазады. Сондықтан оның негізгі басымдық беретін нәрсесі – идея. Идея демекші, оның қазақтың киіз үйін ға­рыш кемесіне теңеп, портрет арнағаны назар аудартады. Өнер адамдарын вампирлер, зомбилер, кәдуілгі жандар деп үш топқа бөлетін суретшінің вампирді бейнелеген портреті тіпті қызық. Адамда таң қалу, үрей, қорқу, қызығу сынды қат-қабат сезімдер туғызады. Иә, сөйткен Сергейдің де өмірден өткеніне он бес жыл­дың жүзі болған екен. Өмірден ерте кеткен талантты суретшіге құрмет үшін Ұлт­тық музей Невзоровтар отбасы атындағы Шығыс Қа­зақ­стан облыстық бейнелеу өнері музейімен бірлесіп «Сергей Мас­лов. Жұлдызды көшпенді» атты жеке көрме ашты. Бұл көрменің ашылуына Сергейдің өнердегі дос-жарандарының да қос­қан үлесі баршылық. Қазақ­стандық суретшілердің шы­ғармашылығын халыққа таныту мақсатында ашыл­ған бұл көрме наурыздың соңына дейін жұмыс істемек. Айгүл СЕЙІЛОВА, «Егемен Қазақстан» Суретті түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ, «Егемен Қазақстан»