Дені сау ұлт дегеніне жетеді

Мемлекет басшысы Н.Назарбаев Қазақстан халқына 2017 жылғы 31 қаңтар күні «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Жолдауын жариялады. Бұл Жолдау әлемде болып жатқан өзгерістерге байланысты елдің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін экономикалық дамудың және 30 озық елдің қатарына қарай тұрақты түрде ілгерілеуге лайықталған стратегиялық қадамдардың негізі. Бұл Жолдауда белгіленген бес басымдықтың төртіншісі – адами капитал сапасын жақ­сарту. Осы басымдыққа сәйкес елі­мізде білім беру жүйесімен қатар денсаулық сақтау жүйесі де өзгеруге тиіс. Денсаулық сақ­тау саласындағы негізгі өз­геріс, биылғы 1 шілдеден ен­гізі­летін міндетті әлеуметтік ме­­ди­­циналық сақтандыру жү­­йе­сіне байланысты. Бұл жүйе­нің тиімділігі жан-жақты тал­­қы­­ланды. Бұл бағытта Мәжі­ліс депутаттарының, қоғам­дық ұйымдар өкілдерінің қатысуы­мен дөңгелек үстел де өткізілді. Айта кететін жағдай, көпшілік бұл жүйеге үлкен үмітпен, сенім­мен қарайды. Себебі, ме­ди­циналық сақтандыру жү­йе­сі­не қатысушыларға кең ау­қым­­дағы медициналық қы­змет­­тер ұсынылады, халық­тың әлеу­мет­тік әлсіз топ­та­ры­на мем­ле­кеттік қолдау көрсетіледі. Жаңа жүйе, денсаулық сақ­­тау саласында халыққа ме­­ди­­ци­налық көмекті ұйым­­дас­­тыру­дың дең­­гейін көтеру жө­нінде, ме­ди­ци­налық ме­ке­­м­е­лерді басқару және олардың бәсе­ке­­лес­­тікке дайын­ды­ғын арттыру үшін үлкен талап­тар қоя­ды. Осыған бай­ла­ныс­ты Елбасымыз Үкі­­метке және әкім­­дерге қажетті дең­­гей­де денсаулық сақ­тау са­ласын дамыту­ды, кең ауқым­­ды ақпараттық-түсін­ді­ру жұмысын жүр­гізу­ді тапсырды. Еліміздегі ден­сау­­лық сақтау саласын алдыңғы қатарлы ел­дер­дің деңгейіне көтеруге то­лық мүмкіндік туып тұр, сон­­дық­тан әрбір медицина қыз­­меткері, медициналық меке­мелердің басшылары бұл іске үлкен жауапкершілікпен қарауға тиіс. Бүгінгі таңда ден­сау­лық сақтау саласында үлкен жетістіктер бар, әртүрлі жаңа медициналық технологиялар кеңінен енгізіліп жатыр, жо­ға­ры деңгейдегі медициналық көмекке қарапайым халықтың қол­жетім­ділігі арт­ты. Осы бағытта үл­кен көңіл ауда­ратын мә­селе ол медици­на қы­зметкерлер­інің кә­сі­би деңгейін көтеру, яғни негі­зі бола­шақ дәрігер­лер­­ді дайындау кезі­нен бастап, ке­йін де тұрақты түр­де жалғастырып оты­ру. Бұл жөнінде ма­ман­дар да­йын­­­­дай­тын орта және жоғары оқу орын­дарына сапалы білім беру бойынша көп міндеттер қойы­лады. Жақын арада өткен депутаттар­дың Жолдаудың негізгі қағи­даларын халыққа жеткізу мақ­сатындағы кездесу­лерінде осы мәселелер кеңінен талқыланды. Жолдауда, денсаулық сақ­тау саласының өзекті мәсе­лелері­нің бірі – халықты дәрі-дә­р­мекпен қамтамасыз ету­ге көп көңіл бөлінген, яғни заңнамалық тұрғыдан бар­лық дәрі-дәрмектің бағасын рет­теуді енгізу қажеттілігі айтыл­д­ы. Медициналық көмек­­тің сапалылығы нау­қас­тар­дың дәрі-дәрмекке қол­жетімділігіне байланысты екеніне ешкім күмән келтір­мейді. Мемлекеттік бюджеттің есебінен науқастар аурудың 49 түрі бойынша дәрі-дәрмек­пен тегін қамтамасыз етіледі. Жалпы, науқастарды емханада және ауруханада тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету үшін жыл сайын 164,8 млрд теңгеге жуық қаржы жұмса­лады. Халық өз тарапынан 200,0 млрд теңгеден астам қар­жыға дәрі-дәрмек сатып алады. Өкінішке қарай, нарық талабына сәйкес дәрі-дәр­мектерге (негізінде сырттан әкелінетін) осы уақытқа дейін еркін баға қойылып келген, осының нәтижесінде әртүрлі дәріханаларда сатылатын баға­­лардың айырмасы 2-3 есеге жетеді. Мұның бәрі ке­піл­­ді тегін медициналық көмек шығынының артуына, нау­қастардың дәрі-дәрмекке деген қолжетімділігінің төмен­деуіне ықпал етеді. Көп жылдар бойы еліміз сырттан келетін дәрі-дәрмектерге тәуелді болып кел­ді, сондықтан олардың баға­сын реттеуге мүмкіндік бол­мады. Айта кететін жағдай, дүние жүзінде, міндетті меди­ци­налық сақтандыру жүйесі енгізілген елдерде, сақтандыру жос­парына енгізілген меди­циналық көмек дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілген кезде олар­­дың бағасына мемлекет деңгейінде шектеу қойылады. Біздің елімізде де фарма­цевтика өнеркәсібінің дамуына жағдай жасалып, қазіргі кезде халықаралық талаптарға сәй­кес дәрі-дәрмектер шығ­а­ры­ла бастады, сырттан әкелі­нетін дәрі-дәрмектерге тәуел­ділі­гіміз төмендеді, яғни мем­лекет тарапынан олардың бағасын реттеу мүмкіндігі туып отыр. Бұл үлкен әлеуметтік мәсе­ле, міндетті медициналық сақ­тан­дыру жүйесінің сақтандыру жоспарына енгізілген меди­циналық көмек дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілген кезде мем­л­екеттік бюджеттің, қор­дың қаржы шығынының төмен­деуі­не, жиналған қаржының тиім­ділігін арттыруға көп ықпал жасайды. Зәуреш АМАНЖОЛОВА, Парламент Мәжілісінің депутаты