Көш неге көлікті емес?

Демографиялық болжам бойынша, 2050 жылға қарай оңтүстік өңірлерде халық саны 5 миллион 300 мың адамға көбейіп, жұмыссыздық мәселесі күрделене түсуі мүмкін. Керісінше, солтүстік өңірлерде тұрғындар саны 900 мыңға ке­міп, жұмыс күшінің жетіспеушілігі үлкен про­блемаға айналуы ықтимал. Елімізде кейінгі жыл­дары қалыптасқан осындай демографиялық тең­герімсіздікті реттеу мақсатында Мемлекет бас­шысының бастамасымен Үкімет жұмыс күші ар­тық өңірлердің тұрғындарын жұмыс күші же­тіспейтін өңірлерге қоныстандыру ісін қолға алғандығы мәлім. 

Алайда, осы, мемлекеттік тұрғыдан ал­ған­да аса маңызды істің жергілікті жерлерде орындалуы қанағаттанарлықтай емес. Ең­бек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мә­ліметіне жүгінсек, өткен жылы Үкімет қау­лы­сы­мен жұмыс күші артық өңірлерде тұратын от­басыларды жұ­мыс күші жетіспейтін өңірлерге қо­ныс­тан­ды­руға бөлінген 463 квотаның 196-сы ғана игерілген, яғни тиісті тапсырма небары 42 пайызға ғана орындалған. Осы орайда, Сол­­түстік Қазақстан облысы ғана айрықша мүд­де­­лілік танытып, өткен жылы квотадағы 110 от­басының орнына 129 отбасыны қабыл­да­ған.

Алдағы уақытта тұрғындарды жұмыс күші артық өңірлерден жұмыс күші жетіс­пей­тін өңірлерге қоныстандыру жұмы­сы­ның қарқыны мен ұтымдылығын арттыру мақ­сатында мы­надай іс-шаралар жедел қолға алы­нуы ке­рек-ақ. Біріншіден, қоныс аударушыларды қ­а­былдаудың 2017-2019 жылдарға арналған өңір­лік квотасын бөлу мәселесін қайтадан қарау қа­жет. Өйткені, үстіміздегі жылы артық жұмыс күші бар өңірлерден жұмыс күші жетіспейтін өңірлерге 288 отбасыны қоныстандыру бел­гі­ле­н­ген. Ал бұл жеткіліксіз. Өйткені, бір ғана Сол­түстік Қазақстан облысы биыл квотадағы 110 отба­сы­ның орнына 300 отбасын қабылдауға дай­ын екендігін мәлімдеп отыр.

Екіншіден, жұмыс күші артық өңірлер тұр­ғындарының жұмыс күші жетіспейтін өңір­лерге бірнеше отбасы болып, шоғырлана кө­шуін ұй­ым­­дастырған жөн. Мұның өзі олар­дың барған жер­леріне тезірек бейім­де­луіне оң әсерін ти­гі­зері даусыз.

Сонымен қатар, нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті да­мы­тудың 2017-2021 жылдарға арнал­ған бағ­дарламасы бойынша қоныс аудару­шы­лардың тұрғын үйді жалға алуына бөлінетін қыруар қаржыға олардың өздері көшіп баратын елді мекендердегі босап тұрған тұрғын үйлерді сатып алуына рұқсат беру керек.

Бұған қоса, қоныс аударушылардың өзде­рі үшін тұрғын үйлер салуына мүмкіндік ту­ғы­зу және оларды тиісті инфрақұрылыммен қам­тамасыз ету қажет. Мұның өзі жергілікті ат­қарушы органдардың қоныс аударушылар­ды тұрғын үймен қамтамасыз етуін әл­деқайда жеделдетері сөзсіз. Үкімет бөлген кво­таның өткен жылы толық игерілмеуінің негізгі себебі осы екендігі ескерілуге тиісті.

Және де тұрғын үйді жалға алу келісім­шар­тында егер қоныс аударушының отбасы ке­мінде 5 жыл бойы тұрған жағдайда оған сол тұрғын үйді тегін жекешелендіру құқығы бе­рілуі қарастырылса да артықтық ет­пес еді. Сон­дай-ақ, Қостанай, Павлодар, Сол­түстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан об­лыстарының қоныс аударушыларды қа­был­дауға әлеуеті бар елді мекендерінің тіз­бе­с­ін жасап, олардағы білім беру және ден­сау­лық сақтау мекемелерін оқушылар мен тұр­ғындар санының азаюына байланысты жа­буға мораторий жариялаған жөн.

Мемлекеттік маңызы бар осынау мәсе­ле­лердің оң шешілуіне Үкімет тарапынан мүдделілік танытылады ғой деп үміттенемін.

Кәрібай МҰСЫРМАН,

Мәжіліс депутаты