BBC: Қытайда бойдақтар көп

Отбасы тақырыбы Қытай үшін бас ауыртар мәселеге айналғалы қаша-а-ан! Әуелі, шығыстағы көршіміз халық санының өсуін баяулатамыз деп «бір отбасы – бір бала» бағытын берік ұстанған-тұғын. Дегенмен, оның өміршең жоспар емес екенін түсініп, былтырдан бастап екінші бала өсіруге рұқсат берді. Кейінгі жылдары Қытайды толғандырған тағы бір мәселе туындады. Жастар шаңырақ көтеруге құлықты емес.

 

Егемен Қазақстан
25.08.2017 2829

BBC арнасының хабарлауынша, жастардың отбасылық өмірге асықпауы олардың ата-аналарын ғана емес, Қытай үкіметін де толғандырып отыр.

«Өткен онжылдықта ел ішіндегі үйлену көрсеткіші артқанына қарамастан, екінші жыл қатарынан Қытайда жаңадан тіркелген неке саны азайып барады. Шаңырақ көтергендер 2014 жылы 9,1 пайызға азайды. 2015 жылы бұл көрсеткіш тағы 6,3 пайызға құлдыраған. Сонымен қатар, неке құру жасы да 1,5 жылға өсті», – дейді BBC.

Қытай үкіметі «құда түсіп, құйрық-бауыр асатуға» 1950 жылы тыйым салған болатын. Алайда, ата-аналар әлі күнге дейін балаларын атастыруды жөн көреді. Тіпті, олар бойдақ баласы туралы ақпарат алмасу үшін арнайы мекемелерге баратын көрінеді. BBC арнасы шығыстағы көршіміздің қол қусырып отырмағанын айтады:

«2007 жылы Білім министрлігі 27 жастан асқан қыздарды «отырып қалған» деп ресми түрде мәлімдеп, болашақ жарына қоятын «өте қиын» талаптарын азайтуға шақырған болатын. «Отырып қалған» деп ұлға да, қызға да қолданғанымен, ғалымдар оны сынап, жас қыздар қарсылық көрсетті. 2016 жылы үкімет «кеш» үйленгендерге (жігіттерге 25, қыздарға 23 жастан кейін) бал айына қосылатын 7 күндік мерзімді алып тастады».

«Аспан асты елінің» бойдақтар тағдырына алаңдауының негізі бар. Қазіргі таңда Қытайда саусылдаған соқа бас еркектер миллиондап саналады. Олардың нақты санын айту қиын. Дегенмен, елдегі бұқаралық ақпарат құралдары түрлі деректер келтіреді. Global Times бойдақ жігіттердің саны 24 миллион шамасында екенін хабарласа, China Daily олардың саны 33 миллион асып түсетінін жеткізген-ді.

«Қытай және глобализация орталығының» денсаулық сақтау бойынша маман Хуанг Уенженг еркектердің санының артуына ретінде елдегі «бір бала» бағыты тікелей әсер еткенін айтады. Өйткені ата-аналардың көбі «Ұлдың аты ұл ғой, шіркін, қашанда» дегендей жалғызының ер жігіт болғанын қалайды. Маманның сөзінің жаны бар. People’s Daily хабарлауынша, 1971-2012 жылдар аралығында 270 миллион жасанды түсік тастату оқиғасы тіркелген.

BBC арнасы бойдақ жігіттердің көбі шалғай аймақта тұратынын және тұрмысы төмен екендігін айтады. Қытай халқы оларды қаржылық, әлеуметтік тұрғыдан қоғамға зиянды деп есептейді. Екі жыл бұрын People’s Daily сайты отырып қалған жігіттердің жиі қылмыстық әрекетке баратынын, құмар ойынға берілетінін, жезөкшелерді жағалайтынын мәлімдеген болатын. Мамандар мәселені шешудің түрлі жолдарын ұсынып жатыр. Әзірге оның ешқайсы қоғам тарапынан да, үкімет тарапынан да құпталған жоқ.

Дегенмен, бойдақтардың көптігі Қытайдың ғана мәселесі емес. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының мәліметіне сүйенсек, көптеген елде шаңырақ көтергендер саны бұрынғыдан азайып кеткен. Қазақстандағы жағдай да мәз емес. Жылдан жылға отау құрғандар саны азайып бара жатыр. Статистика комитетінің деректері бойынша, 2013 жылы 168 417 неке тіркелсе, 2014 жылы 159 328 жаңа отбасы құрылған. 2015 жылы 148 769 жұп шаңырақ көтерген екен. Керісінше, ажырасқандар саны жыл сайын артып келеді. 2014 жылы 52 673 жұп ажырасса, 2015-те бұл сан 53 293-ке жеткен. Биыл тамызға дейін 75 701 неке тіркелсе, 31 469 жұп ажырасқан.

Қайбір жылы атағы дардай бір ағамыз 24 мың қазақ қызының қытайға тұрмысқа шыққанын жеткізіп, дабыл қаққан еді. Ол кісі қызды-қыздымен айтып қалса керек. Өйткені ресми деректер басқаша сөйлейді. Статистика комитетінің ақпараты бойынша, бүгінге дейін шетелдікпен 54 мыңға жуық неке тіркелсе, соның 700-і ғана Қытай азаматтарымен арада жасалған. Ақпарат және коммуникация министрі Дәурен Абаев жыл басында 2010-2016 жылдар аралығында 353 қаракөз Қытай азаматтарына тұрмысқа шыққанын мәлімдеген-ді. Бірақ, соның 190-ы Қытайдағы қандастарымызға күйеуге тиген екен. Ендеше, статистикалық деректер «қазақ қыздары жаппай қытайға күйеуге тиіп жатыр» деген әлгі ағамыздың байбаламы орынсыз екенін дәлелдейді. Әйтсе де, Қытайда шетелдікпен шаңырақ көтеретіндер көп. Олар негізінен өздеріне мәдени, әлеуметтік жағынан ұқсас ұлттармен некеге тұруды жөн көреді. China Information журналының 2013 жылы жүргізген зерттеуге сәйкес, Қытай бойдақтарын ең көп «импорттайтын» елдер қатарында Гонконг (264 мың), Тайвань (133 мың) және Макао (17 мың) бар.

«Аспан асты еліндегі» бойдақтардың көптігі біріншіден экономикалық жағдайға байланысты. Оның екінші себебі – елдегі қыз баланың аздығы. Әзірге Қытай тұрғындары халықаралық отбасы құруда оңтүстіктегі көршілерін дұрыс деп тауып отыр. Алайда күні ертең олардың басқаларға «көз аларта» қарамасына ешкім кепілдік бере алмайды. Ендеше, Қытайда соқа бас еркектердің көптігі көрші елдерді бей-жай қалдырмауы тиіс.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Атырау облысында құрылыс саласының үздіктеріне құрмет көрсетілді

15.08.2018

Бүгін Шәмші Қалдаяқовтың туған күні

15.08.2018

Құрбан айт мерекесі тамыздың 21-і күні басталады

15.08.2018

Аралды құтқару – әлемді құтқарумен пара-пар

15.08.2018

Эдуард Успенский өмірден озды

15.08.2018

Чемпиондар лигасы: «Астана» «Динамодан» 0:1 есебімен жеңіліс тапты

15.08.2018

Ақтөбе өңірінде егін ору басталды

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу