Білім • 28 Тамыз, 2017

Астанада Пагуош ғалымдар қозғалысының 62-конференциясы басталды

67 реткөрсетілді

Астанада Пагуош ғалымдар қозғалысының 62-конференциясы өз жұмысын бастады. Ядролық қарусыздануға байланысты ұйымдастырылған шараға Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев, БҰҰ Бас хатшысының көмекшісі Исуми Накамицу, халықаралық ұйымдардың, Қазақстандағы дипломатиялық корпустардың өкілдері, көрнекті саяси қайраткерлер мен қауіпсіздік саласындағы халықаралық сарапшылар қатысты.   

Сенат төрағасы өз сөзінде ядро­лық қаруға қарсы жаһандық қоз­ға­лыстағы және ядролық қаруды та­ра­т­пау тәртібін нығайтудағы Қазақ­стан­ның жетекші рөлін атап өтті. 

«Қазақстан тәуелсіздікке қол жет­кізген сәттен бері өзіне алған ха­лық­­ара­лық міндеттемелерін мүл­тік­сіз орын­дап, ядролық қауіп­сіз­дікті қамта­ма­сыз ету мен ядролық қа­руды таратпау ісіне сүбелі үлес қосып келеді. Сон­дықтан, әлемдік қоғамдастық Қазақ­станды атом бомбасына қарсы қозға­лыстың көшбасшысы ретінде таниды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 

Жоғарғы Палатаның басшысы халықаралық ахуалдың шиеленісуін ескере келе, Елбасы Нұрсұлтан На­зар­баевтың ядролық қарудан азат әлем құру жөніндегі жалпыға бірдей дек­ларациясының маңыздылығын атап өтті. Сондай-ақ, БҰҰ-ның 2045 жы­лы ядролық қарусыз әлем орнату талабына оң бағасын берді. Қ.Тоқаев Қазақстан Президентінің жа­һан­дық ядролық текетірестің қаупі мен сұрапылдығы жөнінде ес­кер­тілген «Әлем. XXI ғасыр» ма­нифесі туралы конференцияға қа­ты­сушыларға айтып берді. 

Сенат төрағасы әлем тынышты­ғы үшін халықаралық сенім шаралары мен ынтымақтастықтың ма­ңыз­ды екеніне тоқтала келіп, бей­біт әлем қа­­лып­тастыруда БҰҰ Қауіп­сіз­дік кеңе­сі­нің рөлі ерекше екенін мә­лімдеді. Сонымен қатар, Қ.Тоқаев ыды­рағыш материалдардың өн­ді­рісін, оның пайдалануы мен жойылуына халықаралық бақылауды күшейтуге шақырып, атал­ған саланы тиімді тексеру тетіктері мен құралдарын жасауды жалғастыра беру керек екенін айтты. 

Пагуош конференциясына қатысу­шылар халықаралық ша­ра­ның тиім­ді­лігіне тоқталып, ядро­лық қарудан бас тартудың әлем ты­ныштығы үшін қа­жетті екенін мә­лімдеді.

«Ең әуелі Қазақстан Прези­де­нті­не, ел үкіметіне, Сенат төра­ға­сы­на, Сыр­тқы істер министріне осын­дай тама­ша конференция 
ұй­ым­дастыруға атсалысқандары үшін үлкен алғыс ай­тамын. Осында жи­налу біз үшін үлкен мәртебе», – деген Ғалымдар қоз­ғалысының Бас хатшысы Котта Ра­мусино ядро­лық қарусыздану мәсел­е­сіндегі Қазақстан үлесін жоғары бағалады. 

Конференция барысында ядро­лық қарудан бас тарту және оны таратпау жөніндегі бірқатар мәселелер талқыланады. Котта Рамусиноның айтуынша, Пагуош қозғалысының басты мақсаты – зұлмат қарудың көзін түбегейлі құрту. Ғалымдар қоз­ғалысының президенті Джаянт Дана­па­ла ядролық қарудан бас тарту белгілі бір топтың көздегені емес, барша адамзаттың мүддесі екенін хабарлады. 

«Бүгінгі конференция Пагуош қоз­ғалысының құрылуына 60 жыл толуы­на орай ұйымдастырылды. 1955 жы­лы Бертран Рассел мен Альберт Эйнштейн бастаған бір топ ғалым Лондонда манифес­ке қол қойған бо­латын. Сол құжат­та ай­тылған мәселелер – біздің қоз­ға­лыстың негізгі іргетасы. Ма­ни­фес­те айтылатын үш сөз бар: «Адам еке­нің­ді ұмытпа!» Осы сал­мақты сөз біздің ұранымызға айналды», – деді Джаянта Данапала.
Қозғалыс президенті Қазақстан тәуелсіздігін алған тұста ядролық қару арсеналы мол болғанына қарамастан, Мем­лекет басшысы Нұр­сұлтан Назар­баевтың одан бас тартуын көреген­дікке теңеді. Со­нымен бірге, еліміздің әлемді тол­ғандырған өзге де мәселелердің ше­шімін табу барысында ұсынған бас­тамаларына ырзалығын білдіріп, Қазақ­станның келіссөздер алаңына айналғанын мәлімдеді.

Конференция аясында бірнеше пленарлық отырыс өтті. Аталған жиын­д­ар­ға қатысқан қонақтар ядролық қару­дың зияндығы жөнінде баяндамалар жасап, одан бас тартудың күн тәртібінде тұрғанына тоқталды. Сонымен қатар, ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы қоры жанындағы Әлемдік экономика және саясат институтының директоры Ержан Салтыбаевтың қатысуымен өткен пленарлық отырыста Орталық Азиядағы түйткілді мәселелер мен олардың шешімі талқыланды. Ержан Салтыбаев Қазақстанның ядролық қа­ру­ды таратпау саясаты мен оның жа­һан­дық және аймақтық қауіпсіздік үшін маңыздылығы жөнінде баяндама жа­сады. 

Негізі Пагуош конферен­ция­сы­ның құрылуы драмаға толы. Данышпан ғалым Альберт Эйн­ш­тейн екінші дүниежүзілік соғыс өрті тұтанар тұста АҚШ президенті Франклин Рузвельтке нацистік Германияның атом бомбасын жасауды жоспарлағанын айтып хат жазған еді. Ғалымның хаты әсер етті ме, көп ұзамай АҚШ ядролық қару жасауға белсене кірісіп кетті. Міне, жапондарды қан қақсатқан Хиросима мен Нагасакиге тасталған атом бомбасы мен ядролық қару жарысы осылай басталған-тұғын. Рас, өмірінің соңына таман Эйнштейн Рузвельтке хат жазғанына өкінді. Ғалым шалыс басқан қадамының орнын толтыру мақсатында «Рассел – Эйнштейн» манифесіне қол қойып, жер жаһанды атом бомбасынан бас тартуға шақырды. Аталған манифест арқылы Пагуош қозғалысының іргетасы қаланған-ды. 1995 жылы Пагуош қозғалысына және оның негізін салғандардың бірі Джозеф Ротблатқа халықаралық саясатта ядролық қарудың рөлін азайтқаны үшін Нобель сыйлығы берілді. 

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

Суретті түсірген 
Ерлан Омар, 
«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Кентавр ақынның көркем әлемі

Руханият • Бүгін, 10:26

Елбасы кітапханасы - Байқоңырда

Президент • Бүгін, 10:04

Акварель әлемі

Руханият • Бүгін, 09:41

«Хат қоржын» (21.05.2019)

Қазақстан • Бүгін, 09:36

Балама қуат көзі – ауылда

Аймақтар • Бүгін, 09:32

Ерлік ешқашан ескірмейді

Аймақтар • Бүгін, 09:17

Дайындық қыза түсті

Аймақтар • Бүгін, 09:12

Алғаш рет соя дақылын екті

Аймақтар • Бүгін, 08:48

Ене мен келін

Қоғам • Бүгін, 08:47

АХҚО биржасына қызығушылар көп

Экономика • Бүгін, 08:40

«Уақыттың уақыты жоқ»

Қоғам • Бүгін, 08:37

Тәңірдің түркіге тартуы

Руханият • Бүгін, 08:30

Қоқыс жинау қашан реттеледі?

Аймақтар • Бүгін, 08:22

Отбасы – ұлттың тірегі

Қоғам • Бүгін, 08:18

Еріктілік ізгілікке бастайды

Аймақтар • Бүгін, 08:12

Несие портфелінде нақтылық жоқ

Экономика • Бүгін, 08:10

Ұқсас жаңалықтар