Керемет қос кеніш

Егемен Қазақстан
08.09.2017 9078

Елбасы берген бағасын
«Еліміздегі кен өндіру өнеркәсібінің болашағы – осындай алыптар».

«Анненск» кеніші пайдалануға бе­ріл­­геннен кейін алғашқы құрметті қо­нағы болған Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев шахта шыңырауына түсіп, тех­нологиясымен танысқан соң осылай ри­зашылығын білдіріпті. Мемлекет бас­шы­сынан осы өңірде осындай жоғары баға алған басқа кәсіпорын есте жоқ.

Өткеніне үңілсек, оның «толғағы» оңай болмады. Кеңестік кезеңде бас­тал­ған құрылысы жиырма жылдай «жыр­ға» айналып, ақыры қоғамдағы то­қы­рауға келіп килікті: Одақ ыдырады, эко­номикалық байланыс босаңсыды, қар­жыландырудың қиюы қашты...

Қуаты кеткен комбинат оны қа­тар­­ға қо­судан күдерін үзген кезде Ел­басының екшеуімен келген шетелдік ин­вестор ша­руаның бетін бері қаратты. Тоқ­саныншы жылдың соңына қарай тұсауы кесілді. Басында шылбырын «Шығыс» ұстаған ол тиісті техника мен адам күші бөлінген соң жеке шаңырақ көтерді. 

Онда небір танымал шетелдік фир­ма­ның жетілдірілген техникасы қол­да­нылады. «Параматик» бұрғы бойла­та­ды. Қуатты «Катер» кен тиесе, төзімді «ТОРО» тасымалдайды. Проходкаға алым­ды «Аксера» мен қарымды «Ми­ни­­матик» қойылған. Забой төбесін «Робольт» бекітеді.

«Анненск» аймақтағы терең шахта. Шыңырау түбі – шамамен жеті жүз метр. Кен қатпары күрделі. Әдет­те, Жезқазған аймағында көлбей құла­ған кен қабаты онша ойыс емес, ал «Анненск» айрықша. Оған қалыптасқан тех­ноло­гия­ны қолдану қолайсыз әрі ти­ім-
сіз. Сондықтан кен қатпарының орнала­суы­на орай оны өндірудің арнайы жүйесі жасалған.

Сыртқы сипаты соны кәсіпорынның тағы бір ерекшелігі шахта құрылысының та­рихында тұңғыш рет оқпанды ұңғы­лау мен коперды монтаждау қатар жүр­гі­­зілді. Ал, скиптің жұмысы таразы тә­­різдес қозғалысқа негізделген: бір ба­­сына кен тиелсе, келесі басында түс­і-
­рі­л­іп жатады. 

Скип оқпанының өнімділік қуаты са­ғатына 750 тонна кен көтеруге жетеді. Бастапқыда ол жылына 2 миллион тонна кен өндірсе, жобалық қуатына санаулы жылда жедел жетті. 2000 жылдың өзінде өндірістік тапсырманы негізгі көр­сеткіштен мерзімінен бұрын орындап, жаңа ғасырдың табалдырығын бес мил­лион тонналық межемен аттады.

Ал кенші қауым «Анненск» шахта­сын «Арқаның алқасы» деп әс­пет­тейді. Шындығында, сәулеттік си­патына қара­сақ, оның тұрпаты осы өңірдегі көз үй­рен­ген басқа шах­та­ға таза ұқсамайды. Тіпті талай ел­дің топырағына табаны ти­ген талай тарланның өзі «мұндай жобаны кез­дестіру қиын» дегенді айтады.

Әкімшілік-тұрмыстық корпусын сырткөз өнер отауының ғимараты деп ой­лап қалуы әбден мүмкін. Оған өзін­дік үйлесіммен қабысқан қос ка­пер­ді қос. Қысқасы, көрген көзді қы­зық­ты­ра­тын көрініс. Мәскеулік архитекторлар тобының қиялынан туған бұл жоба Франциядағы әлемдік байқауда екінші орын­ды иеленді, ал Канадада бұй­ыр­ғаны – алтын медаль.

Елбасы елеген, дүйім ел демеген «Анненск» шаруаның шырайын шы­ға­рып, екпінді вахтаның әр сәтін то­ла­ғай табысқа айналдыруда. Бұл – ұй­ым­шылдығы жарасқан ұжымның әр мү­шесінің моншақтата төккен маңдай тері мен бірегей біліктілігінің өтеуі. 

Жапандағы «Жаман Айбат» 
Түн түндігі түрілмей кеншілер қала­сынан көтерілдік.

 Жол шеті – «Жаман Айбат». 

Жезқазғаннан Қызылордаға құлай­тын тас жолдың тұсынан тура қырық ша­қырым қашықтықтағы «Мибұлақ» ау­лына жол талғамайтын жүрдек авто­кө­лікпен «әупірімдеп» әрең жеттік. Ауыл­дан «...Айбатқа» дейінгі көтерме жол да жетісіп тұрған жоқ. 
Алайда, айтпағымыз жол жөнінде емес. 

Екі жүз шақырымдай жолды артқа тас­тағанда, қарсы алдыңнан «алып» әріп­пен жазылған «Жаман Айбат» деген жазу шығады. Сәл ілгері жүрген соң ту­ра сондай «Жомарт кеніші» дегенді ке­зіктіресің. Кеніштің қадасы қағылған кез­ден бері білетін адамға бұл екеуі де көз­ге ыстық көрінеді. 
Себебі, «Жаман Айбат» – қуатты кә­сіпорынның өткені, ал «Жомарт ке­ніші» – бүгіні мен болашағы. «Жомарт» – «Қазақмыс» өз күшімен, өз қара­жа­ты­мен  қысқа мерзімде қатарға қос­қ­ан кеніш. Бастапқы кезде келген қара­ған­дылық шахта құрылысшылары ша­руа­ның шырайын шығара алмай, ақыры ке­рі қайтқаны есте. 

Компанияны дамытудың стра­те­гиялық бағдарламасы бойынша салын­ған бұл кеніш жылына 4 миллион тонна­дай кен береді. Мамандардың есебіне қа­рағанда, «Жомарттың» тек бірінші кезегінің өзі 27 жылға жобаланған. Ендеше оның биік белесі әлі алда.

Қазір де кенде қалмағаны көзге кө­рініп тұр. Монолитті бетоннан құ­й­ы­­лып, сырты қапталған скип-клет оқ­паны жапан далада оқшау бой түзе­ген, аспанға асқақтайды. Төңірегіне ке­ніштің күнделікті қызметіне қажетті түр­лі құрылым топтасқан. Жезқазғаннан тар­тылған темір жол табаны да осы оқ­панға келіп тіреледі. 

Тіпті әкімшілік-тұрмыстық кешені де онымен жабық дәліз арқылы жал­ғас­қан. Бізді бір топ маман күтіп тұр екен, жаңағы жабық дәліз арқылы бірден клетке қарай өтіп, шахта шыңырауына жол тарттық. «Табан тиген тұс жер бетінен 600 метр тереңдікте жатыр», деді жолбасшы болып жүрген жігіттің бірі. 

Қойнауына құпиясын бүккен, тәулік бойы кен өндіру толастамайтын «шахта шаһары» – геолог, құрылысшы мен про­ходкашы қолынан шыққан керемет. Олар ұзақ уақыт «қалғыған» жерді ұй­қы­сынан оятып, кеніштің келешек тағ­ды­рын кеншінің сенімді қолына тапсырды. 

Кенші «Жаман Айбаттың» екінші ты­нысын ашты. Оған басқа қуатты кені­шінен келуге тілек білдіруші көп болды. Кен өндірісін ұйымдастырудағы өзіндік тәсіл Қарағанды, Кентау, Түркістан, Қы­зылордадан қатынап істейтін «вах­товиктің» де көңілінен шықты. Жа­қын­дағы Жаңаарқа мен Ұлытау ауда­ны ауылының азаматына да жұмыс та­былды. 

...«Қырға» көтерілгесін кеншілердің әлеу­меттік-тұрмыстық жағдайымен та­ныстық: жайлы жатақхана, жаттығу залы, бильярд бөлмесі, қала мейрамханасына жетеқабыл екі қабатты еңселі асхана. 

Қысқасы, бәрі көңілден шықты...

Әлібек ӘБДІРАШ,
журналист

Қарағанды облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

21.09.2017

ОҚО-да ЭКСПО-2017 көрмесіне атсалысқан ерікті жастар марапатталды

21.09.2017

Астанада EXPO-2017 көрмесінің 16 «жасыл» жобасы іске асырылмақ

21.09.2017

«Kostanay Invest–2017» инвестициялық форумында 26  меморандумға қол қойылды

21.09.2017

Келер жылы мектеп бағдарламасына қоғам және дінтану сабағы енгізілуі мүмкін

21.09.2017

Қазақстанда қалайы өндіруге салық мөлшері азайтылмақ

21.09.2017

Біртанов МӘМС бойынша жиын өткізді

21.09.2017

Чемпиондар лигасының 2019 жылғы финалы Мадридте өтетін болды

21.09.2017

Жас журналистерге арналған жоба іске қосылды

21.09.2017

Студенттерге елордадағы хостелдерден жеңілдік ұсынылды

21.09.2017

«Zhangyru» корпоративтік оқыту» жобасына іріктеу басталды

21.09.2017

ЭКСПО-2017 Маңғыстау облысына қуатты серпін берді - Е.Тоғжанов

21.09.2017

Отбасылық еңбек өтілі 100 жылдан асқан ұстаздар марапатталды

21.09.2017

Құл-Мұхаммедтің төрағалығымен партиялық тыңдау өтті

21.09.2017

Мемхатшы әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін талқылады

21.09.2017

Астана әуежайындағы автотұрақ бағасы арзандайды

21.09.2017

Сағынтаев экономика мәселелері жөніндегі Сараптама кеңесінің кезекті отырысын өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу