Білім • 29 Қыркүйек, 2017

Түркі әлеміне ортақ оқулық шығады

131 реткөрсетілді

Өткен сәрсенбі күні елорда төрінде Түркі академиясы халықаралық ұйымы (TWESCO) соңғы жылдары жүйелі түрде қолға алып, табысты жүргізіп келе жатқан іргелі жоба «Ортақ түркі тарихы» оқулығының алғашқысын сәтті аяқтады.

Осыған байланысты Түркі кеңесіне мүше елдер – Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркия мемлекеттерінің білім және ғылым министрліктерінің тиісті мамандары мен ғылыми-сарапшылары бас қосып, қорытынды жиын өткізді.  

«Біз бүгін Түркітілдес мемле­кет­тердің ынтымақтастық кеңесі (Түркі кеңесі) аясында ын­ты­­мақ­таса отырып, үл­кен ір­гелі істі аяқтадық. Атал­мыш жоба Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағ­дар: ру­ха­ни жаң­ғыру» бағдар­ла­ма­­лық ма­қ­а­­ла­сында айтылған міндет-мақ­­сат­тар ауқымында жүзеге асы­ры­лып отыр», деді жиын­ды ашып сөз сөйлеген Ха­лық­­ара­лық Түркі ака­­­­де­­­­мия­сы­ның басшысы Дархан Қыдырәлі мырза. 

Расында жоғарыдағы құнды жоба Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың тікелей тапсыр­ма­сы бойынша қолға алы­нған. Өйткені біздің Елбасы­мыз­­­дың бастамасымен 2013 жы­лы Түркі кеңесіне мүше ел­дер өзара ортақ тарихи оқу­лық жазып, оны орта мектеп бағ­дар­ла­ма­сына енгізу жайында ше­шім қа­был­данған болатын. Бұл істі абы­ройлы атқарып шығу мәр­тебесі Халықаралық Түркі ака­демиясына жүктелген еді. Сөйтіп тапсырылған шаруа­ны тиянақты атқару үшін 2014 жылы ортақ оқулықтың бағ­дар­лама­сы жасалып, бұған қатыс­ты мем­лекеттер білім министр­лік­терінің талқысына ұсынылып, мақұлданған-тын. 

Нәтижесінде Түркі кеңесіне мүше елдер білім және ғылым министрліктерінің өкілдері мен сарапшылары және кеңестің жауап­ты қызметкерлерінен құрал­­ған жұмыс тобының бірік­кен ізденісі арқасында орта мек­теп­­ке арналған жоғарыдағы ор­тақ оқулық дайын болды.  

Ортақ оқулықтың мазмұны мен мақсатына тоқталар бол­сақ, оқулық жеті бөлім­нен тұра­ды және орта мектептің 8-сы­нып оқушыларына арнал­ған. Уақыт­тық тұрғыдан – ер­те дәуірден бастап ХV ға­сыр­­ға дейінгі барлық түркі халық­тары­на ортақ тарих қамтылған. Бұл ғасыр­лар түркі дүниесі­нің дәуірлеген кезеңі. Яғ­ни оқу­лық­та жекелеген түркі тектес эт­нос­­тарға ғана тән оқиғалар емес, бар­ша түркі жұртына ор­тақ оқи­ғалар сарап­тау арқы­­лы қам­­тылып, барлығына ор­­тақ тұл­ға­л­ар­ға қатысты құнды­­лық­тар топтас­ты­рыл­ған. Кі­тап­­пен танысқан ұрпақ түркі ха­лық­­­­тарының ортақ тарихи-ру­ха­­ни мұра­­с­ы­мен қауы­шып, өз ба­ба­­ларының адам­зат та­ри­хынан ала­тын орнын біле­тін болады. 

Кітапқа бұ­ған дейін ақиқаты даусыз айқын­далған тарихи оқи­ға­лар мен толық тұжы­рым­дал­ған дерек­тер енгізіліп отыр. Нақ­ты­рақ айт­қанда, жеке­леген елдердің тарихи ұғым-дерегіне орныққан, бірақ күллі түркі әлеміне ортақ­тығы мойын­далмаған дүние­лерден бас тартылған. Са­рап­шылар осы мәселеде ор­тақ көз­қарасты ұстанған. Мұн­дағы мақ­сат ұр­паққа өткен ғасырлар­­дағы тари­хи оқи­ға­лар­дың тіз­бе­гін та­ныс­­тыру емес, ортақ мақ­­­сат, ор­тақ мақ­та­н­ышты ояту екен. 

Мұның сыртында аталмыш оқу­лыққа түркі бірлігіне бас­тай­тын фотоқұжаттар мен кар­талар енгізіліп, кітап түрік, қазақ, қырғыз, әзербайжан, орыс тіл­дерінде әзірленіпті. 

Жоғарыдағы маңызды жиын­ға қатысқан Түркі кеңесі бас хат­­шыс­ының орынбасары Омер Кожа­ман мырза, мұндай ор­­тақ іске атсалысқан маман-сарап­шыларға өз тарапынан ал­ғы­сын білдіріп, осы іс арқылы біз келер ұрпақ ал­дындағы зор мін­детімізді ат­қар­­дық десе, жұмыс тобының бел­сенді мү­шесі әзербайжандық өкіл Хафиз Джаббаров: «Бұл ортақ оқу­лық әлемдегі түркі жастарын руха­ни жақындастыра түсері анық. Сөйтіп барлығымызға ата-баба тарихымен бүтіндей қауы­шатын мүмкіндік туып отыр. Кітап кейінгі буынның өзара мәдени-тарихи қарым-қатына­сын нығайтып, жаһандану дәуі­рінде түркі жастарының ынты­мағын арттырады деген ойда­мын. Мұндай маңызды іске мұ­рындық болған Түркі академия­сына алғыс айтамын», деді. 

Сол сияқты ортақ оқулықты ортақ рухани олжаға балаған түркиялық профес­сор Жевдет Кырпык мырза атал­мыш жо­баның түркі халықтары үшін маңызы айрықша екеніне тоқ­талып, бұл кітап – ерте заманда жер-жаһанды жаңғыртқан түркі­лер­ді бүгінгі жаңа ғасырда қайта­дан жаңғыртатын жасампаз еңбек боларына сенім мол. Осы арқылы ұрпақтар тоғысы мен рухани сабақтастығы орнайды, деді. 

Осылай күллі түркі тектес­тердің ортақ құндылы­ғы­на ай­налған оқулық әуелі өз елі­­міз­дегі Назарбаев зият­кер­­лік мек­тептерінің оқу бағдар­ламасына енгізілуде екен. 

Ал келесі оқулық 9-сыныпқа ар­налады. Онда ХV ғасырдан бас­талған әлем тарихында орны бар оқиғалар қам­тылмақ. 
Жиын соңында ортақ оқу­лық­тың мақұлдануына бай­ла­нысты қорытынды құжат қабыл­данып, xаттамаға қол қойыл­ды. Осыған сәйкес үсті­міздегі жылдың желтоқсан айы­на дейін кеңеске мүше мем­лекет­тердің министрліктері тиісті келісімін жіберуі тиіс. Ол 2018 жылы Қыр­ғыз­станда болатын Түркі кеңе­сі мемлекет басшыларының кезекті Саммитіне ұсынылады. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

Суретті түсірген 
Ерлан ОМАР, 
«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Карнегиде ән салады

Руханият • Бүгін, 10:21

«Хат қоржын» (27.06.2019)

Қоғам • Бүгін, 10:18

Арыс, біз біргеміз!

Аймақтар • Бүгін, 09:53

Апатта босанған ана

Аймақтар • Бүгін, 09:36

Газ құбыры құрылысы ойдағыдай

Қазақстан • Бүгін, 09:33

Салық жүйесі жетілдіріледі

Экономика • Бүгін, 09:28

Зардап шеккендермен кездесті

Аймақтар • Бүгін, 09:27

Кемеңгерлік келбеті

Қазақстан • Бүгін, 09:23

Агросектордың әлеуеті қандай?

Қазақстан • Бүгін, 09:15

Апаттың алдын алу мүмкін бе еді?

Аймақтар • Бүгін, 09:13

«Егеменнің» еңбегі еленген күн

Қазақстан • Бүгін, 09:03

Әрі ақын, әрі жазушы

Руханият • Бүгін, 00:18

Ұқсас жаңалықтар