Уақыт – құдірет

Өмір сүріп жатқан кеңістігіміздің үстінен кірпік қақпай бақылайтын құдірет уақыт десек сипат-сынына нақпа-нақ жақындап, анықтамасы дәлме-дәл берілді деу асылыққа астасатынынан сау емес. Мың-сан ғасырдың ұзына бойына зерделі үңіліп, зерттеу жүргізген ғылымның анықтаған шындықтары, жасаған қорытындылары, батыл да байыпты болжамдары әрәдік жадыға оралған сайын жалпақ жаратылыстың алдында оның бәрі кішік те ізетті естілетіндей көрінетіні несі екен. 

Егемен Қазақстан
13.11.2017 191

Тоңмойын дүниенің томсарулы қабағына қан жүгіртіп, үстемдік қаҺарынан қаймықпастан тасқа таңба тастатып, жүрек үнін қозғаған адамзат қатарынан қазақ ата-бабасы ойып тұрып орын алатынын жалғанға жария қылу машақатының мәнақасы Қарашаш сұлудың тулақ түгін сипап Жиренше шешенге білдірген белгі нысанынан бетер-ау, шамасы. Сонау Америка құрлығындағы үндістер туралы түсірілген көркем фильмдерді басымыздың буы әлі кеуіп үлгермеген жастау шағымызда тамашалап, ұқым-тұқымы құрудың аз алдындағы жұмбақтау жұрттың елдігі мен ерлігіне елікпесек те, болмыс бітімдеріндегі бірсөзді сабырлы ұстамдарынан егіліп, елбіреу нәзіктігі қылаң ұрып қоймайтынына сенер-сенбесімізді білмей таңырқайтынбыз.  

Жоғары оқу орнына түсу бұйырмай қап, басыңды тау мен тасқа қанша ұрсаң да жаның тыншып, дегбір тапқызбайтын бір түсініксіз хал әке-шеше, дос-жар, туған-туыс дегендерден бездіре қаштырып, азапқа түскен шақтар көлеңкелене көмескі тартса да, еске алған сайын өзге емес өзіңнің жүрегің ауыратын тым аянышты жағдай. «Майтөбе басың биік, бауырың тастақ, Әр іске жүрген шығар құдай бастап» дегенді әрі ақын, әрі балуан Мақыш Райымбеков жарықтықтың айтқанына ауыл ақсақалдары айналып келіп жаңғырта еске алып отыратындары тегін емес екен қарасаң. Соның қоспасы жоқ растығына көз жеткізген сайын мұндай сөздердің өзі өмірлік тәжірибе арқылы тұжырылып барып көкейден бір-ақ шығатынынан бөлек – тағдырдан келетін сый-үлесіңді сездіретін кереметі де бардай. Міне, сол түңіліске толы шарасыз шақтың үстінде бұрынғы «Алатау» кинотеатрының тұсынан өтіп бара жатып, үндістер тағдыры туралы кинофильмнің жарнамасына көзім түсті. Қарсы жаққа қасқайып қараған жалаңтөс актер бейнесі сұрапыл сынға бұлтарып-бұқпастан қалшиып қатып қалғандай. Неде болса көрмек боп сүйретіліп жүріп билет алып, тиісті орынға асықпай жайғастым.

Кинодан соң құлазу мен түңілістің қалың қабаттарын біреу қолымен сылып алып тастап, ұяттан өртене өршіген сезімнің табы едәуір азайып, өзіңнен-өзің қунақ тартып, сергіп, серпіле бастағаныңа ішіңнен таңырқаудан басқа амалың қане. Дос-құрбылардан қысылмай, әке-шешеден тайынбай шындықты жайып салуға түрткі болған сол киноның құдірет күші неде екенін әлі күнге толық анықтай алмағаның қызық па, әлде, соны еске алып, рухани парызыңды өтеуге деген ұмтылысы жоқ жан семіздігі ме? Бүкіл мағына мәнін түсі­ніп, тарата талдап, бейнелерді орын-орнына қоятындай кино және күрделі оқиғаға құрылмаған. Кино тілінің заңдылығынан ауытқымастан табиғатты адам әрекетімен жарыстыра алу барысында операторлық мектеп пен актерлардың бейнеге шебер ену тұтастығы селкеусіз қабылдататын керемет құбылыс. Сонсоң бұ жұрт тарихи деп айдар тақса да суретті көркем қозғалыстар тура бүгін болып жатқандай ыстық лебі­мен үйіріп тұратын әдеті. Өміріне өзге­ріс күтетін жастық шақта таныстық пен сыбайластық құбыжық та, көркем бейнелердегі қайшылық арпалысында махаббат пен достыққа адалдық романтикасы әрқашан асқақ ұғым. Құрбандыққа бара алатын тәуекел америка кино мектебінің салқынқанды ұстамынан алыстамаса да, әбжіл қимыл ішкі ойға табиғи астасып, өнер­дегі шарттылық біткенді елетпей жібе­ретін шешім біткеннің тартымдылығы өз алдына – оқиғаның өрбуі мен кульминациясына дейін шұғыл асығыстық қылаң берместен кең тыныста баяу өрбитіндей көрінеді. Ел мен жер тағдыры идеологияландырмастан тіршілік ағысы арқылы баян­далатын жағдаяттарда күнкөрістің белгі беретін детальдары, қарым-қатынастың күрделі қайшылыққа толы сәттері кісілікке бағышталса да, тұтам жасандылық сезіл­мейтіні таңырқатады. 

Шынын айту керек, біз «барға қана­ғат, жоққа салауаттың» шүкіршілігін жалық­пастан ұстанып келе жатқан халыққа ұқсаймыз. Әлеуметтік желілердегі әңгіме­лердің көбі әділетті мақсұт тұтып отыр­мағаны алаңдатарлық жағдай. Талдауы мен толғауы шамалы үрдіс іс барысындағы ахуалдан мүлдем бейхабар, табан астында бағасын беріп, құбылысқа татитын іс біткендей бөрікті аспанға ату асқындап барады. Әр нәрсе өз орны мен уағына қарай бағаланса да, өмірін берген құдай өлімін де ұмытпағанын жадымызда ұстағанымыз абзал-ау. Сол жиырмасыншы ғасырдағы қаһарман үндіс кейіпкер өз отанында екінші дүниежүзілік соғыстың офицері рөлін сомдады. Атақты Гойко Митичтің жұрнағы да қалмаған қарапайым жұмырбасты пендеге айналып қана тынған. Тақырыптың майдан алаңынан бейнелік орын таба алмаудың қалың соры талай серкелердің маңдайына жазғанына қарап отырып, уақыт құдіретінің ақиқатымен санаспасқа шамаң қайсы дейсің баяғы. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2018

Әсет Исекешев: Астанаға мыңдаған турист тартудың жоспары әзірленіп жатыр

19.01.2018

Елбасы Н.Назарбаевтың БҰҰ ҚК төрағасы ретіндегі мәлімдемесі (толық мәтін)

19.01.2018

Президент Назарбаев әлемнің өзге елдеріне үлгі көрсетті – АҚШ-тың БҰҰ-дағы елшісі Никки Хэйли

19.01.2018

Таяу Шығыста ядролық қарудан азат аймақ құруды жалғастырудың маңызы зор – Елбасы

19.01.2018

Н.Назарбаев Солтүстік Корея мәселесін жылдам әрі конструктивті жолмен шешуге шақырды

19.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев сенім шараларының маңызын атады

18.01.2018

Елбасы адамзат жаппай қырып-жою қаруларынан азат әлем құру үшін лайықты жолдан өте алатынына сенім білдірді

18.01.2018

Елбасы ядролық қаруды таратпауға қатысты бірқатар жүйелі шаралар ұсынды

18.01.2018

Елбасы: Құқық үстемдігіне негізделген қауіпсіз әлемге бірлесе қол жеткізуіміз керек.

18.01.2018

Әзербайжан елшілігінде 1990 жылы Бакудегі қанды оқиғаға арналған көрме өтті

18.01.2018

Иранмен ядролық мәміленің орындалмауы алаңдатарлық ахуалға айналады  - Сергей Лавров

18.01.2018

Польша Президенті: Қазақстан ядролық қауіпсіздікті қолдау жолында маңызды қадамдар жасады

18.01.2018

Елбасы Н.Назарбаевтың төрағалығымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы басталды (онлайн)

18.01.2018

Айдын Смағұлов Дзюдодан ұлттық құраманың бас жаттықтырушы болып тағайындалды

18.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Шавкат Мирзиёевке көңіл айтты

18.01.2018

«Шымкент-Ташкент» бағытындағы автобустың жолақысы арзандады

18.01.2018

«Нұр Отан» партиясының фракциясы Елбасы Жолдауын іске асырудың жоспарын қабылдады

18.01.2018

Бейнеу ауданында 188,9 млн теңгеге 8 жоба несиеленді

18.01.2018

ОҚО-да «Оңтүстік қолөнершісі» жобасы жүзеге асырылады

18.01.2018

Ақтауда 2,1 млрд теңгеге экоқалашық салынады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Тажалды тізгіндеудегі байыпты бітімгерлік

Вашингтондағы кездесулер жоғары деңгейде өтті. Әлемнің белді, белгілі ақпарат құралдары да ол туралы жарыса жазуда. Маңызды кездесулердің өзекті тұсы – Қазақстанның ядролық қаруды таратпау жөніндегі табанды ұстанымы мен байыпты қызметін жоғары бағалау болды. Бұл іс жүзінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық бейбітшілікті сақтау мақсатындағы жеке бастамалары мен осы бағыттағы қажырлы қызметіне, әлем­дік деңгейдегі қайраткерлік болмысы­на берілген баға деп пайымдаймыз. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу