Уақыт – құдірет

Өмір сүріп жатқан кеңістігіміздің үстінен кірпік қақпай бақылайтын құдірет уақыт десек сипат-сынына нақпа-нақ жақындап, анықтамасы дәлме-дәл берілді деу асылыққа астасатынынан сау емес. Мың-сан ғасырдың ұзына бойына зерделі үңіліп, зерттеу жүргізген ғылымның анықтаған шындықтары, жасаған қорытындылары, батыл да байыпты болжамдары әрәдік жадыға оралған сайын жалпақ жаратылыстың алдында оның бәрі кішік те ізетті естілетіндей көрінетіні несі екен. 

Егемен Қазақстан
13.11.2017 206

Тоңмойын дүниенің томсарулы қабағына қан жүгіртіп, үстемдік қаҺарынан қаймықпастан тасқа таңба тастатып, жүрек үнін қозғаған адамзат қатарынан қазақ ата-бабасы ойып тұрып орын алатынын жалғанға жария қылу машақатының мәнақасы Қарашаш сұлудың тулақ түгін сипап Жиренше шешенге білдірген белгі нысанынан бетер-ау, шамасы. Сонау Америка құрлығындағы үндістер туралы түсірілген көркем фильмдерді басымыздың буы әлі кеуіп үлгермеген жастау шағымызда тамашалап, ұқым-тұқымы құрудың аз алдындағы жұмбақтау жұрттың елдігі мен ерлігіне елікпесек те, болмыс бітімдеріндегі бірсөзді сабырлы ұстамдарынан егіліп, елбіреу нәзіктігі қылаң ұрып қоймайтынына сенер-сенбесімізді білмей таңырқайтынбыз.  

Жоғары оқу орнына түсу бұйырмай қап, басыңды тау мен тасқа қанша ұрсаң да жаның тыншып, дегбір тапқызбайтын бір түсініксіз хал әке-шеше, дос-жар, туған-туыс дегендерден бездіре қаштырып, азапқа түскен шақтар көлеңкелене көмескі тартса да, еске алған сайын өзге емес өзіңнің жүрегің ауыратын тым аянышты жағдай. «Майтөбе басың биік, бауырың тастақ, Әр іске жүрген шығар құдай бастап» дегенді әрі ақын, әрі балуан Мақыш Райымбеков жарықтықтың айтқанына ауыл ақсақалдары айналып келіп жаңғырта еске алып отыратындары тегін емес екен қарасаң. Соның қоспасы жоқ растығына көз жеткізген сайын мұндай сөздердің өзі өмірлік тәжірибе арқылы тұжырылып барып көкейден бір-ақ шығатынынан бөлек – тағдырдан келетін сый-үлесіңді сездіретін кереметі де бардай. Міне, сол түңіліске толы шарасыз шақтың үстінде бұрынғы «Алатау» кинотеатрының тұсынан өтіп бара жатып, үндістер тағдыры туралы кинофильмнің жарнамасына көзім түсті. Қарсы жаққа қасқайып қараған жалаңтөс актер бейнесі сұрапыл сынға бұлтарып-бұқпастан қалшиып қатып қалғандай. Неде болса көрмек боп сүйретіліп жүріп билет алып, тиісті орынға асықпай жайғастым.

Кинодан соң құлазу мен түңілістің қалың қабаттарын біреу қолымен сылып алып тастап, ұяттан өртене өршіген сезімнің табы едәуір азайып, өзіңнен-өзің қунақ тартып, сергіп, серпіле бастағаныңа ішіңнен таңырқаудан басқа амалың қане. Дос-құрбылардан қысылмай, әке-шешеден тайынбай шындықты жайып салуға түрткі болған сол киноның құдірет күші неде екенін әлі күнге толық анықтай алмағаның қызық па, әлде, соны еске алып, рухани парызыңды өтеуге деген ұмтылысы жоқ жан семіздігі ме? Бүкіл мағына мәнін түсі­ніп, тарата талдап, бейнелерді орын-орнына қоятындай кино және күрделі оқиғаға құрылмаған. Кино тілінің заңдылығынан ауытқымастан табиғатты адам әрекетімен жарыстыра алу барысында операторлық мектеп пен актерлардың бейнеге шебер ену тұтастығы селкеусіз қабылдататын керемет құбылыс. Сонсоң бұ жұрт тарихи деп айдар тақса да суретті көркем қозғалыстар тура бүгін болып жатқандай ыстық лебі­мен үйіріп тұратын әдеті. Өміріне өзге­ріс күтетін жастық шақта таныстық пен сыбайластық құбыжық та, көркем бейнелердегі қайшылық арпалысында махаббат пен достыққа адалдық романтикасы әрқашан асқақ ұғым. Құрбандыққа бара алатын тәуекел америка кино мектебінің салқынқанды ұстамынан алыстамаса да, әбжіл қимыл ішкі ойға табиғи астасып, өнер­дегі шарттылық біткенді елетпей жібе­ретін шешім біткеннің тартымдылығы өз алдына – оқиғаның өрбуі мен кульминациясына дейін шұғыл асығыстық қылаң берместен кең тыныста баяу өрбитіндей көрінеді. Ел мен жер тағдыры идеологияландырмастан тіршілік ағысы арқылы баян­далатын жағдаяттарда күнкөрістің белгі беретін детальдары, қарым-қатынастың күрделі қайшылыққа толы сәттері кісілікке бағышталса да, тұтам жасандылық сезіл­мейтіні таңырқатады. 

Шынын айту керек, біз «барға қана­ғат, жоққа салауаттың» шүкіршілігін жалық­пастан ұстанып келе жатқан халыққа ұқсаймыз. Әлеуметтік желілердегі әңгіме­лердің көбі әділетті мақсұт тұтып отыр­мағаны алаңдатарлық жағдай. Талдауы мен толғауы шамалы үрдіс іс барысындағы ахуалдан мүлдем бейхабар, табан астында бағасын беріп, құбылысқа татитын іс біткендей бөрікті аспанға ату асқындап барады. Әр нәрсе өз орны мен уағына қарай бағаланса да, өмірін берген құдай өлімін де ұмытпағанын жадымызда ұстағанымыз абзал-ау. Сол жиырмасыншы ғасырдағы қаһарман үндіс кейіпкер өз отанында екінші дүниежүзілік соғыстың офицері рөлін сомдады. Атақты Гойко Митичтің жұрнағы да қалмаған қарапайым жұмырбасты пендеге айналып қана тынған. Тақырыптың майдан алаңынан бейнелік орын таба алмаудың қалың соры талай серкелердің маңдайына жазғанына қарап отырып, уақыт құдіретінің ақиқатымен санаспасқа шамаң қайсы дейсің баяғы. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.04.2018

Мектеп оқушылары «Егеменде» болды

22.04.2018

Бақытжан Сағынтаев Қырғызстанның жаңа тағайындалған премьер-министрімен телефонда сөйлесті

22.04.2018

Астанада тұрғын үйлерді басқарудың онлайн–жүйесі әзірленуде

22.04.2018

Оралда төртінші мәрте «Ашық әкімдік» шарасы өтті

22.04.2018

Алматыда дәстүрлі қайырымдылық марафон өтуде

22.04.2018

Әзербайжан парламенті елдің жаңа үкімет басшысын бекітті

22.04.2018

Астанадағы сенбілікке 140 мыңнан астам қалалық қатысты

22.04.2018

Қостанайда мемлекеттік қызмет аллеясы болады

22.04.2018

Мақтарал аудандарында абаттандыру жұмыстары жүріп жатыр

22.04.2018

Қостанайда болашақ жаңа қаланы дамыту ісі қаралды

22.04.2018

Оралда өрт қауіпсіздігін сақтамаған ойын-сауық және сауда орталығы бір айға жабылды

22.04.2018

Қостанай облысында 21-ші цифрлы  технологиялық IT кабинет ашылды

22.04.2018

Қырғызстанда жаңа премьер-министр сайланды 

20.04.2018

«Smart Zholy» бағдарламасының үздік стартап жобалары анықталды

20.04.2018

23-26 мамыр күндері Астанада «KADEX - 2018» көрмесі өтеді

20.04.2018

Денсаулық сақтау министрі Орал қаласында

20.04.2018

Заңнамаға архив ісі мәселелері бойынша өзгерістер қаралды

20.04.2018

Дубайдағы инвестициялық кездесуде ОҚО-ның инвестициялық өсу драйвері зерттелді

20.04.2018

Ақтөбеде зиянды қалдықтар тасқыны толастар емес

20.04.2018

ТҮРКСОЙ Шыңғыс Айтматов жылын ашты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Кісілік әліппесі

Жер бетінде сонау да сонау көз жеткісіз, көңіл сенгісіз небір ықылымдардан бері жасап келе жатқан заты адам баласының ең зарлы мақсаты не десе, ол – адам болу дер едік. Түр-сипатыңмен, тәніңмен ғана емес, жаныңмен, алпыс екі тамырыңдағы қаныңмен, бүкіл болмыс-бітіміңмен. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ауылдарды сақтаудың амалы қайсы?

Ауыл халқы азайып барады. Неге? Ешкім­ге ештеңенің керегі жоқ болып кеткен бүгінгідей заманда ол жағын ойлап бас қатырып жатқан да бірде-бір жан жоқ. Бар айтатын уәждері – урбанизация. Бір есептен ол да дұрыс шығар. Қалаларға қарай жа­қындаса ауыл қазақтары да өркениетті өмір­ге араласады, өзгелермен бірге қазіргі за­ман­­ның игіліктеріне ортақтасады. Бірақ... 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Қайырымдылық көмектің қайыры болады

Табиғат апатына немесе соғыс, қарулы қақтығыс салдарынан күйзеліске ұшырап, аштыққа, босқыншылыққа тап болған елдерге қайырымдылық көмек көрсету – халықаралық қоғамдастықтың игі шарала­ры­ның бірі. БҰҰ-ның Халықаралық соты ондай көмектердің азық-түлік, киім, дәрі-дәрмек түрінде болуын, қару-жарақ түрінде берілмеуін қатаң бекіткен.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тағам сыры: аурудың алдын алу мүмкін бе?

«Ас – адамның арқауы» деп кішкен­тай­ымнан естіп өскен адам ретінде, та­мақ жемесе адамның күші болмайды, жұ­мыс істеуге, өмір сүруге энергиясы жетпейді деп ойлайтынмын.  Бірақ ас­тың да асы бар, оның пайдасы мен зияны туралы шы­найы да, өтірік те, ойдан құрас­ты­рыл­ған да әңгімелерді көп естіп, кейде білмегендіктен сеніп те қалып жүреміз.

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматы: Шағын ауданның астарлы ақиқаты

Алматыда аты жоқ, бірақ, нөмір­­­лен­­ген 12 шағын аудан бар. Шын­туай­­тында, олар 12 емес, барлығын қос­­қанда – 13. Қала сәулетіне билік жүр­гізуші партия қызметкерлері, сірә, жобалау үстінде «шайтанның 12-сін» сес­ көрген-ау, ақырғы шағын ауданды – 10 «А» деп белгілепті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу