Сабақтастық құбылысы

Қазақ елінің ұлы мұраты жолын­дағы ұлттық-рухани құндылықтарды айқындап, көсемдікпен жіктеп көрсет­кен замана қайраткері Елбасының «Бо­ла­шаққа бағдар: рухани жаң­ғыру» атты стратегиялық байыпта­масында: «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-сал­танат емес, керісінше, ұс­там­ды­­лық, қанағатшылдық пен қа­ра­пайым­дылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану – көргенділікті көр­сетеді» деп айтылған.

Егемен Қазақстан
14.11.2017 164

Иә, орынсыз, жөнсіз, даңғаза дағ­ды-әдеттер, пасық пысықайлардың шай­танның дұғасындай мағынасыз балдыр сөздері салтанатты асқақ ауди­ториялардың да, жиын-тойлардың да,­ жиналғандардың да берекесін кеті­ретіні анық. Жалған намысқа тырысу, өткінші қызыққа берілу хақында дана халқымыздың: «Өсер елдің ба­ла­сы қо­зысын бағып қой қылар, Өс­­пейтін елдің баласы қойын сойып­ той қылар» деген нақылы бар-ау! Ұлы жұр­тымыздың ұлық, озық мәдени-та­рихи дәстүрлері, асыл өсиет-ғиб­раттары, қарекеттері, адам­гершілік қа­сиеттері – Мәңгілік Елдің төрі­не шы­ғаратын, руханият кеңістігінде ша­рықтататын қамал-қорғанымыз, қор­ғап-қолдаушымыз. Мұның аты – ұлт пен ұрпақ қамын діттейтін кісілік ірілікке, тұлғалық бітім мен мінезге жерден пішіп алғандай «толық кәмәлатқа» ие үлкендік. Толық тұлғаға үлгілік, ізгілік, сыпайылық таныту, біліктілік, көшелілік көрсету, жарқын бастамаға, жақсы іс­ке жанқиярлықпен қол ұшын, ақыл-кеңесін беру, өмір, тағдыр жолында алтын балық іле-тұғын қармақ ұстату, байсалды, әділетті сөйлеу, мінсіз шешім шығару, сонымен қатар кішілерге үл­кен­ді тыңдау, тағылым-тәжірибесін, сөзін, ар-ожданын ой-санаға ұялату әрі құр­меттеп сыйлау – байырғы қымбат жау­һарымыз еді.

Ұлттық сананың айрықша таза, көр­кем қасиеттерге, сәулет-сымбатқа ие болуы өте маңызды. Мысалы, Алаш зия­­лыларының мемлекет, ұлт, халық, тарих,­ мәдениет, тіл, дін, жер үшін сіңірген ұшан-теңіз жақсылықтары жұрттың мұрат-­тілегінен әрі адамгершілік пен­ әдеп-мәдениетінен туындағаны кә­міл. Бұрынғы аналарымыз үйелмелі-сүйел­мелі балаларына: «Бір үйлі жансың, бір-­біріңе қонақсың» деп отырады екен. Тату­лық-ынтымаққа баулу дегеніміз осы. «Тәрбиеліліктен асқан мұра жоқ, ке­ңес­тен асқан қорған жоқ, даналықтан асқан байлық жоқ» деп Имам Әли айтқан. БҰҰ Бас Ассамблеясында Элеонора Рузвельттің (1884-1962) «Адамгершілік қарым-қатынас ғылымын жасауға мін­деттіміз» деп нығырлап айтқаны бар. Тірі­де сыйлайтындай, өлгенде жылайтындай өз ортаңмен әдемі, жарастықты қарым-қа­тынас жасай білу – өнердің падишасы, ізгі­ліктің қағидасы.

Иә, тарих сахнасында Ескендір Зұл­қарнайынның айдай әлемге даңқын жай­ған өзінің қарамағындағылар ғой. Ал бұл күнде бағыныштылар жалыныштылар есебінде. Жыланша арбайтын сумаңдаған құбақан жылымқұрттар, «кеселді қулар», құбыжық көріністер қоғамның ішкі өзе­гін жегідей жеп барады. Бұл ретте халықтың ақыл-аузындай, арқан-қазы­ғындай үлкендердің мойнында ұлы қыз­мет бар. «Үлкендік – адам ішінен өзін-өзі бағалы есеп қылмақ. Яғни надан атанбастығын, жеңіл атанбастығын, мақ­таншақ атанбастығын, әдепсіз, арсыз, бай­лаусыз, пайдасыз, сұраншақ, өсекші, өтірікші, алдамшы, кеселді осындай жарамсыз қылықтардан сақтанып, сол мінездерді бойына қорлық біліп, өзін ондайлардан зор есептемек. Бұл мі­нез – ақылдылардың, алғырлардың, ар­тықтардың мінезі», деп Абай жасы, жа­ны, жолы, ақылы өзгеше алуан қырлы ел серкелерінің нағыз болмысын нақты си­паттайды.

Елді аузына қаратқан кейбір құзғын­дардың айлалы әрекеттер жасап, бойын­да дүниеқоңыздық, жағымпаздық, шен­құмарлық өршіп, мысықтабандап жыл­жып дегенін істетеді, айтқанына көн­діреді, арыстанның аузындағыны қағып түсіреді. Абай айтады: «Кәпір көздің дүниеде араны үлкен, Алған сайын дүниеге тоя ма екен...» немесе «Қар­таң бай, қатты сақ бол, тілге көнсең, Мүйіз шығар қатынның тіліне ерсең. Тіп­ті оңбассың өзіңе-өзің мәз боп, Дас­тархан мен қатынды мақтан көрсең». Мұ­ны қазіргі жаһандану жағдайындағы қо­ғамның суреті ғой дерсің!

Заман, уақыт, парасат биігінен сөй­лей­тін, ұлттық игіліктерді бой­тұмардай кие санайтын дана жұрты­мыздың: «Көп отырсаң көл азады, Көп са­былса жер азады, Көп жасаса, ер азады, Ер азған соң, ел азады» дегенінде шындықтың сәулесі бар-ау!

Ұстаздық, хакімдік, ойшылдық-оқы­мыстылық жолда, ел басқару өнерінде, билер институты тарихында, ата тарихымызда, ата дәстүрімізде, оқу мен тыңдау, ойлау, жазу мен сөйлеу өнерінде, ғы­лым, мәдениет, білім беру жүйесінде, ата мен немере, әке мен бала арасында, аға буын мен жас буын ортасында, өнер атау­ларының баршасында сабақтастық, өзара байланыстылық бол­майынша ру­хани өркендеу, жеті­лу, жаңару болмайды, ұлттық сана, мәдениет көркейіп же­тіл­мейді. Негізінде, сабақтастық құ­­былысы – ұлттық өркендеудің күретамыры!

Серік НЕГИМОВ,
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2018

Әсет Исекешев: Астанаға мыңдаған турист тартудың жоспары әзірленіп жатыр

19.01.2018

Елбасы Н.Назарбаевтың БҰҰ ҚК төрағасы ретіндегі мәлімдемесі (толық мәтін)

19.01.2018

Президент Назарбаев әлемнің өзге елдеріне үлгі көрсетті – АҚШ-тың БҰҰ-дағы елшісі Никки Хэйли

19.01.2018

Таяу Шығыста ядролық қарудан азат аймақ құруды жалғастырудың маңызы зор – Елбасы

19.01.2018

Н.Назарбаев Солтүстік Корея мәселесін жылдам әрі конструктивті жолмен шешуге шақырды

19.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев сенім шараларының маңызын атады

18.01.2018

Елбасы адамзат жаппай қырып-жою қаруларынан азат әлем құру үшін лайықты жолдан өте алатынына сенім білдірді

18.01.2018

Елбасы ядролық қаруды таратпауға қатысты бірқатар жүйелі шаралар ұсынды

18.01.2018

Елбасы: Құқық үстемдігіне негізделген қауіпсіз әлемге бірлесе қол жеткізуіміз керек.

18.01.2018

Әзербайжан елшілігінде 1990 жылы Бакудегі қанды оқиғаға арналған көрме өтті

18.01.2018

Иранмен ядролық мәміленің орындалмауы алаңдатарлық ахуалға айналады  - Сергей Лавров

18.01.2018

Польша Президенті: Қазақстан ядролық қауіпсіздікті қолдау жолында маңызды қадамдар жасады

18.01.2018

Елбасы Н.Назарбаевтың төрағалығымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы басталды (онлайн)

18.01.2018

Айдын Смағұлов Дзюдодан ұлттық құраманың бас жаттықтырушы болып тағайындалды

18.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Шавкат Мирзиёевке көңіл айтты

18.01.2018

«Шымкент-Ташкент» бағытындағы автобустың жолақысы арзандады

18.01.2018

«Нұр Отан» партиясының фракциясы Елбасы Жолдауын іске асырудың жоспарын қабылдады

18.01.2018

Бейнеу ауданында 188,9 млн теңгеге 8 жоба несиеленді

18.01.2018

ОҚО-да «Оңтүстік қолөнершісі» жобасы жүзеге асырылады

18.01.2018

Ақтауда 2,1 млрд теңгеге экоқалашық салынады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қайдасың, менің ертегім?!

Алпысыншы жылдардың басында мектеп табалдырығын аттаған біздің толқынның бала қиялын баураған ғажап – қазақтың ертегілері мен батырлар жыры еді-ау. Сол кезде сол бір ғажайыптар әлемінен санамызға сің­ген сансыз суреттер бұл күнде сағындырып, сабырымызды сарқып ішкендей болады. Сондағы небір керемет сиқырларды көруге көңіл ынтығып, көкірек көзі құмартып, құштарлана ашылғандай күйге енеті­німіз бар.

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Тажалды тізгіндеудегі байыпты бітімгерлік

Вашингтондағы кездесулер жоғары деңгейде өтті. Әлемнің белді, белгілі ақпарат құралдары да ол туралы жарыса жазуда. Маңызды кездесулердің өзекті тұсы – Қазақстанның ядролық қаруды таратпау жөніндегі табанды ұстанымы мен байыпты қызметін жоғары бағалау болды. Бұл іс жүзінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық бейбітшілікті сақтау мақсатындағы жеке бастамалары мен осы бағыттағы қажырлы қызметіне, әлем­дік деңгейдегі қайраткерлік болмысы­на берілген баға деп пайымдаймыз. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу