Сабақтастық құбылысы

Қазақ елінің ұлы мұраты жолын­дағы ұлттық-рухани құндылықтарды айқындап, көсемдікпен жіктеп көрсет­кен замана қайраткері Елбасының «Бо­ла­шаққа бағдар: рухани жаң­ғыру» атты стратегиялық байыпта­масында: «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-сал­танат емес, керісінше, ұс­там­ды­­лық, қанағатшылдық пен қа­ра­пайым­дылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану – көргенділікті көр­сетеді» деп айтылған.

Егемен Қазақстан
14.11.2017 207

Иә, орынсыз, жөнсіз, даңғаза дағ­ды-әдеттер, пасық пысықайлардың шай­танның дұғасындай мағынасыз балдыр сөздері салтанатты асқақ ауди­ториялардың да, жиын-тойлардың да,­ жиналғандардың да берекесін кеті­ретіні анық. Жалған намысқа тырысу, өткінші қызыққа берілу хақында дана халқымыздың: «Өсер елдің ба­ла­сы қо­зысын бағып қой қылар, Өс­­пейтін елдің баласы қойын сойып­ той қылар» деген нақылы бар-ау! Ұлы жұр­тымыздың ұлық, озық мәдени-та­рихи дәстүрлері, асыл өсиет-ғиб­раттары, қарекеттері, адам­гершілік қа­сиеттері – Мәңгілік Елдің төрі­не шы­ғаратын, руханият кеңістігінде ша­рықтататын қамал-қорғанымыз, қор­ғап-қолдаушымыз. Мұның аты – ұлт пен ұрпақ қамын діттейтін кісілік ірілікке, тұлғалық бітім мен мінезге жерден пішіп алғандай «толық кәмәлатқа» ие үлкендік. Толық тұлғаға үлгілік, ізгілік, сыпайылық таныту, біліктілік, көшелілік көрсету, жарқын бастамаға, жақсы іс­ке жанқиярлықпен қол ұшын, ақыл-кеңесін беру, өмір, тағдыр жолында алтын балық іле-тұғын қармақ ұстату, байсалды, әділетті сөйлеу, мінсіз шешім шығару, сонымен қатар кішілерге үл­кен­ді тыңдау, тағылым-тәжірибесін, сөзін, ар-ожданын ой-санаға ұялату әрі құр­меттеп сыйлау – байырғы қымбат жау­һарымыз еді.

Ұлттық сананың айрықша таза, көр­кем қасиеттерге, сәулет-сымбатқа ие болуы өте маңызды. Мысалы, Алаш зия­­лыларының мемлекет, ұлт, халық, тарих,­ мәдениет, тіл, дін, жер үшін сіңірген ұшан-теңіз жақсылықтары жұрттың мұрат-­тілегінен әрі адамгершілік пен­ әдеп-мәдениетінен туындағаны кә­міл. Бұрынғы аналарымыз үйелмелі-сүйел­мелі балаларына: «Бір үйлі жансың, бір-­біріңе қонақсың» деп отырады екен. Тату­лық-ынтымаққа баулу дегеніміз осы. «Тәрбиеліліктен асқан мұра жоқ, ке­ңес­тен асқан қорған жоқ, даналықтан асқан байлық жоқ» деп Имам Әли айтқан. БҰҰ Бас Ассамблеясында Элеонора Рузвельттің (1884-1962) «Адамгершілік қарым-қатынас ғылымын жасауға мін­деттіміз» деп нығырлап айтқаны бар. Тірі­де сыйлайтындай, өлгенде жылайтындай өз ортаңмен әдемі, жарастықты қарым-қа­тынас жасай білу – өнердің падишасы, ізгі­ліктің қағидасы.

Иә, тарих сахнасында Ескендір Зұл­қарнайынның айдай әлемге даңқын жай­ған өзінің қарамағындағылар ғой. Ал бұл күнде бағыныштылар жалыныштылар есебінде. Жыланша арбайтын сумаңдаған құбақан жылымқұрттар, «кеселді қулар», құбыжық көріністер қоғамның ішкі өзе­гін жегідей жеп барады. Бұл ретте халықтың ақыл-аузындай, арқан-қазы­ғындай үлкендердің мойнында ұлы қыз­мет бар. «Үлкендік – адам ішінен өзін-өзі бағалы есеп қылмақ. Яғни надан атанбастығын, жеңіл атанбастығын, мақ­таншақ атанбастығын, әдепсіз, арсыз, бай­лаусыз, пайдасыз, сұраншақ, өсекші, өтірікші, алдамшы, кеселді осындай жарамсыз қылықтардан сақтанып, сол мінездерді бойына қорлық біліп, өзін ондайлардан зор есептемек. Бұл мі­нез – ақылдылардың, алғырлардың, ар­тықтардың мінезі», деп Абай жасы, жа­ны, жолы, ақылы өзгеше алуан қырлы ел серкелерінің нағыз болмысын нақты си­паттайды.

Елді аузына қаратқан кейбір құзғын­дардың айлалы әрекеттер жасап, бойын­да дүниеқоңыздық, жағымпаздық, шен­құмарлық өршіп, мысықтабандап жыл­жып дегенін істетеді, айтқанына көн­діреді, арыстанның аузындағыны қағып түсіреді. Абай айтады: «Кәпір көздің дүниеде араны үлкен, Алған сайын дүниеге тоя ма екен...» немесе «Қар­таң бай, қатты сақ бол, тілге көнсең, Мүйіз шығар қатынның тіліне ерсең. Тіп­ті оңбассың өзіңе-өзің мәз боп, Дас­тархан мен қатынды мақтан көрсең». Мұ­ны қазіргі жаһандану жағдайындағы қо­ғамның суреті ғой дерсің!

Заман, уақыт, парасат биігінен сөй­лей­тін, ұлттық игіліктерді бой­тұмардай кие санайтын дана жұрты­мыздың: «Көп отырсаң көл азады, Көп са­былса жер азады, Көп жасаса, ер азады, Ер азған соң, ел азады» дегенінде шындықтың сәулесі бар-ау!

Ұстаздық, хакімдік, ойшылдық-оқы­мыстылық жолда, ел басқару өнерінде, билер институты тарихында, ата тарихымызда, ата дәстүрімізде, оқу мен тыңдау, ойлау, жазу мен сөйлеу өнерінде, ғы­лым, мәдениет, білім беру жүйесінде, ата мен немере, әке мен бала арасында, аға буын мен жас буын ортасында, өнер атау­ларының баршасында сабақтастық, өзара байланыстылық бол­майынша ру­хани өркендеу, жеті­лу, жаңару болмайды, ұлттық сана, мәдениет көркейіп же­тіл­мейді. Негізінде, сабақтастық құ­­былысы – ұлттық өркендеудің күретамыры!

Серік НЕГИМОВ,
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

21.07.2018

Қызылордада «Ауылдық елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету» атты республикалық семинар өтті

21.07.2018

Қостанайда Дениспен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Қостанайда Ұлы Отан соғысының ғасыр жасаған ардагері ұлықталды

21.07.2018

Денсаулық сақтау министрлігі алты айдың жұмысын қорытындылады

21.07.2018

Денис Теннің өліміне қатысты екінші күдікті ұсталды

20.07.2018

МҰЗ ҮСТІНДЕГІ ШОҚ ЖҰЛДЫЗ...(ДЕНИС ТЕНГЕ АРНАЛАДЫ)

20.07.2018

Қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды

20.07.2018

Үкімет басшысы Бәсекеге қабілеттілік жөніндегі сараптама кеңесінің отырысын өткізді

20.07.2018

Шымбұлақта ІІІ Халықаралық тау және спорт фестивалі басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу