Тәуелсіздік пен Елбасы – егіз ұғым

Тәуелсіздік күні – халқымыз, ұл­тымыз үшін ең қастерлі де қасиет­ті мереке. Әрі өткеніміз бен бүгіні­мізді саралап, болашағымызды бағам­дай­тын, оң-солымызды түгендейтін уақыт межесі. 

Егемен Қазақстан
15.12.2017 1133
2

Ширек ғасыр ауқымындағы елі­міздегі орасан өзгерістер мен қол жет­кізген табыстардың табиға­ты­на зер сал­сақ, бір нәрсеге анық көз жеткізер едік. Тәуелсіз мемле­кет­тің жетістіктері мен табыстары­ның қайнар бастауында Қа­зақстан Рес­публикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбіш­ұлы Назарбаевтың қайраткерлік тұл­ғасы тұр, қайталанбайтын қолтаңбасы жатыр. 

Тәуелсіздік пен Елбасының ажы­­рамас егіз ұғым болуы да осы себепті.

Бұдан 25 жыл бұрын Н.Ә.Назар­баев­­тың «Қазақстанның еге­­мен мем­лекет ретінде қалыптасу және даму стратегиясы» атты бағдар­ла­ма­лық еңбегі жария етілді. Бүгін­гі уақыт межесінен қарағанда, атал­ған бағдарламаны тәуелсіз еліміз­дің болашақтағы даму бағыты­ның тұжы­рымдамалық іргета­сын қалаған тарихи құжат деп баға­лауымыз керек. 

Президент сол кездің өзінде-ақ ел өміріндегі саяси, экономикалық, әлеуметтік реформалардың, жаң­ғыру мен жаңарудың маңыздылығы мен қажеттілігін теориялық тұрғыда негіздеп берді. 

Тәуелсіздік жылдары қоғамдық өмірдің барлық саласында зор ау­қым­дағы, жүйелі модерниза­ция жүр­гізілді. Мемлекет құрылысындағы эко­но­микалық, саяси конструкция­лар түбегейлі өзгертіліп, жаңа­р­тыл­ды. 

Қазақстанның өз тәуелсіздігін жариялағанына 26 жыл өткен соң біз бұл өзгерістердің жемісін кө­ріп отырмыз. Қазақстандағы жаң­ғы­ру процесі батыл, бірегей және праг­ма­тикалық ұстанымда жүргізілді. Мем­лекетті құру, аяғынан тік тұрғы­зу кезеңінде нақты мақсат-мұраттары­мызға қарай, эволюциялық жолмен жетілдіріліп, іске асырылып отырды. 

Әрине тәуелсіз мемлекет пен оның құрылу тарихындағы Нұрсұлтан Назарбаевтың бұлжы­мас, айрықша рөлі туралы талда­малық еңбектер аз емес. Десе де, Пре­зи­денттің көшбасшылық қасиетінің модернизациялық процестерге терең әсері мен ықпалы әлі де зерделеуді талап етеді деп ойлаймын. 

Меніңше, Елбасының басқаруы­мен іске асырылған реформалар мына екі тұғырдан бастау алады: эволюциялық қозғалыстар қағи­да­сына басымдық беру және үнемі инновацияларға арқа сүйеу. Даму­дың ұлттық стратегиясы осы екі бастаудың тоғысуынан қалыптасып отыр. Даму мен жаңғырудың «Назарбаевтық үлгісі» дегеніміз – осы. 

Бұл үлгінің негізінде қандай құндылықтар жатыр? Бұл үлгінің негізінде халық пен мемлекет ара­сындағы – ел мен Елбасы арасындағы ажырамас байланыс, мызғымас сенім, ортақ таңдау мен біртұтас мүдде қа­бысып жатыр.

Елбасының күш-жігері мен көре­гендігі сонда, ол ұлтқа дамудың ең оңтайлы, ең дұрыс бағытын көрсетіп берді. Мемлекет пен қоғамды жаңар­тудың түпқазық қағидаларының бірі «алдымен экономика, содан кейін саясат» қағидасы болғаны белгілі. Бұл қағиданың қаншалықты дұрыс болғандығын біз бүгін мейлінше терең түсініп отырмыз. Нарықтық эко­номиканың іргетасын бекіту, орта таптың пайда болуы, жалпы ха­лық­тың әл-ауқатының жақсаруы бүгінгі таңдағы саяси және рухани жаңаруларға жол ашып беріп отыр. 

Біз жоғарыда мысалға келтірген «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасу және даму стратегиясы» атты бағдарламалық еңбегінде Н.Назарбаев: «Біз қалыптасқан шындықты байсалды бағалап, қандай да болмасын әсіре құлшыныстан бас тартып, сабырлы да салмақты практицизммен қарулануға тиістіміз» деп жазды. Елбасының осы прагматикалық ұстанымы тәуелсіз мемлекетті жаңғыртып, жаңартудың негізіне айналды. 

Жаңғыру саясаты нақты мақсат-міндеттер төңірегінде жүзеге асты. Экономикалық реформалар табысты жүргізіліп, қоғамның жаңа әлеуметтік инфрақұрылымы жасалды. Халықтың, саяси, құ­қық­тық мәде­ниеті барынша өсті. Радикализм мен әлеуметтік масыл­дыққа тосқауыл қойылды. Соның арқасында, жоғарыда айтқан тұрақ­тылық пен жаңарудың мызғымайтын негізі қаланды. 

Дамудың қазақстандық үлгісі ішкі саясаттағы қолданыс үшін ғана емес, халықаралық аренадағы тәуелсіз мемлекетті тап басып танытқан төлтума белгімізге айналды. Бір сөзбен айтқанда, бұл экономикалық, саяси, рухани жаңғыруға бастайтын мүлде жаңа реформалар әдістемесі болды. 
Тарихтан белгілі, көптеген дамыған елдердегі реформалар түрлі өзгерістерге ұшырап, екі-үш мәрте қайталанып жасалды. Алысқа бармай-ақ, Азиядағы, соның ішінде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы реформаларды мысалға алсақ та жеткілікті. 

Тәуелсіз Қазақстандағы реформалар жаңа парақтан, нақтырақ айтқанда «тақыр жерден» басталды десе де болады. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы Қазақстан экономикасы ешқандай бәсекеге қарсы тұра алмайтын, меңіреу бір түкпірдегі кеңестік экономика еді. Экономиканың, қоғам мен әлеуметтің өне бойы кеңестік саяси жүйе мен идеологияның шырмауында болатын. 

Осындай алмағайып кезеңде Мемлекет басшысына батыл әрі жедел модернизация жасауына тура келді. Ол өз жемісін берді де. Сол жылдардағы жаңарудың табиғаты инновациялық, мобилизациялық сипатта жүргізілді. Ол үшін бір жағынан батыстық технологиялар мен экономикалық инновациялар қолданылса, екінші жағынан әлеуметтік, мәдени дәстүрлердің әлеуетін жаңа заманға шұғыл бейімдеп, жұмылдыруға тура келді. 
Мұндай тәуекел қадам жаңа мемлекеттер мен қоғамдар құрудың ерекше үлгісі болатын және саяси ғылым тарихына «Назарбаевтың мемлекеттік үлгісі» атауымен енуіне толық құқы бар. Осындай шын мәніндегі ауқымды бастамалар келешекте мұқият зерттеуді талап етеді. 

Бірнеше жыл бұрын қоғам қайраткерлері, оның ішінде мен де бармын, Н.Назарбаевтың халық пен мемлекет алдындағы баға жетпес еңбегін ескеріп, «Елбасы» мәртебесін ресми енгізу бастамасын көтерген едік. Бұл бастама елімізде жасалған бірегей, табысты қоғамдық-саяси инс­титутты іс жүзінде лайықты бағалау болатын. 

Осы тұрғыда Елбасы мәртебесі туралы заң қабылданғанымен, мұны ұлттық көшбасшылық концепциясын қалыптастырудың басы ғана дер едім. Енді «Елбасы» ұғымын саяси сөздікте орасан модернизациялардың басты факторы ретінде, бірегей қоғамдық-саяси институт ретінде қарастыру қажеттілігі туындап отыр. Мем­лекетті құру мен қоғамды жаңғыр­ту процестеріндегі Елбасының феномені баяғыда-ақ теориялық тұжырымдардан прак­ти­калық шешімдерге көшкен. 

Елбасы феномені ұлттық жаң­ғыру жобасының басты факторына айналды. Біз бүгін қоғамды түбегейлі өзгертуге бағыт ұстанған әлемдік деңгейдегі қайраткердің заманында тарих жасап жатырмыз. Ең бастысы, қазақстандық даму жолының ешқайда бұрылмайтынына, тек алға баса беретініне деген халықтың, қоғамның сенімі зор. 

Тәуелсіздік және Елбасы дегенде – ұлттық даму мен ұлттық көшбасшылық туралы айтқанда, біз жоғарыдағы тоқтамдарды басшылыққа алуымыз керек. 

Біздің алдымызда үшінші жаңғырудың үш бағыттағы ауқымды міндеттері тұр. Эконо­микалық дамуға саяси қолдау қажет. Ал олардың жаңа дәуірдегі іргетасы қоғамдық сананың, жеке тұлға болмысының рухани жаңғыруы болмақ. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласындағы жаңғырудың жаңа мақсат-мұраттары мен мән-маңызы осыны меңзейді. Оған ұлттық бірлік пен қоғамдық татулық арқылы ғана қол жеткізе аламыз. 

Тәуелсіз Қазақстан ширек ғасыр ауқымында адам танымастай өзгерген, айтарлықтай жетістіктерге жеткен мемлекетке айналды. Ал мұраты мәңгі, мақсаты биік, жаңа үлгідегі мемлекетті құруға Елбасы факторы шексіз мүмкіндік берді.     

Осы тарихи уақытты, жетіс­тік­теріміз бен табыстарымызды, құн­ды­лықтарымызды қадірлей, бағалай білу бізге парыз.

Дархан КӘЛЕТАЕВ,
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Танзанияда паром суға батып, 44 адам қаза тапты

21.09.2018

Антон қарттың айтқандары

21.09.2018

Көшенің сәнін келтіріп...

21.09.2018

Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

21.09.2018

Алда елді елге қосу мұраты тұр

21.09.2018

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау мәселелері қаралды

21.09.2018

«English for Jastar» – жаңа жоба

21.09.2018

Нақты істердің партиясы

21.09.2018

300 мың адам диктант жазды

21.09.2018

2017 жылы машина жасау өнімінің көлемі 1 трлн теңгеге жуық болды - Елбасы

21.09.2018

Әліпби ауыстыру – үлкен өзгеріс

21.09.2018

Елбасы. Елорда. ЭКСПО

21.09.2018

Парламенттік тыңдау өтеді

21.09.2018

Инвесторларды тарту мәселелеріне арналды

21.09.2018

Еуразиялық әйелдер форумына қатысты

21.09.2018

Саялы төрім – Сарқаным!

21.09.2018

Кеңес Хатшылығының өкілімен кездесті

21.09.2018

Отгонцецег Галбадрах қола жүлдені иеленді

21.09.2018

Сырлыбек Бекботаев: Дала әуені

21.09.2018

Қазақ сыныптары қағажу көре бере ме?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу