Тәуелсіздік пен Елбасы – егіз ұғым

Тәуелсіздік күні – халқымыз, ұл­тымыз үшін ең қастерлі де қасиет­ті мереке. Әрі өткеніміз бен бүгіні­мізді саралап, болашағымызды бағам­дай­тын, оң-солымызды түгендейтін уақыт межесі. 

Егемен Қазақстан
15.12.2017 2383
2

Ширек ғасыр ауқымындағы елі­міздегі орасан өзгерістер мен қол жет­кізген табыстардың табиға­ты­на зер сал­сақ, бір нәрсеге анық көз жеткізер едік. Тәуелсіз мемле­кет­тің жетістіктері мен табыстары­ның қайнар бастауында Қа­зақстан Рес­публикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбіш­ұлы Назарбаевтың қайраткерлік тұл­ғасы тұр, қайталанбайтын қолтаңбасы жатыр. 

Тәуелсіздік пен Елбасының ажы­­рамас егіз ұғым болуы да осы себепті.

Бұдан 25 жыл бұрын Н.Ә.Назар­баев­­тың «Қазақстанның еге­­мен мем­лекет ретінде қалыптасу және даму стратегиясы» атты бағдар­ла­ма­лық еңбегі жария етілді. Бүгін­гі уақыт межесінен қарағанда, атал­ған бағдарламаны тәуелсіз еліміз­дің болашақтағы даму бағыты­ның тұжы­рымдамалық іргета­сын қалаған тарихи құжат деп баға­лауымыз керек. 

Президент сол кездің өзінде-ақ ел өміріндегі саяси, экономикалық, әлеуметтік реформалардың, жаң­ғыру мен жаңарудың маңыздылығы мен қажеттілігін теориялық тұрғыда негіздеп берді. 

Тәуелсіздік жылдары қоғамдық өмірдің барлық саласында зор ау­қым­дағы, жүйелі модерниза­ция жүр­гізілді. Мемлекет құрылысындағы эко­но­микалық, саяси конструкция­лар түбегейлі өзгертіліп, жаңа­р­тыл­ды. 

Қазақстанның өз тәуелсіздігін жариялағанына 26 жыл өткен соң біз бұл өзгерістердің жемісін кө­ріп отырмыз. Қазақстандағы жаң­ғы­ру процесі батыл, бірегей және праг­ма­тикалық ұстанымда жүргізілді. Мем­лекетті құру, аяғынан тік тұрғы­зу кезеңінде нақты мақсат-мұраттары­мызға қарай, эволюциялық жолмен жетілдіріліп, іске асырылып отырды. 

Әрине тәуелсіз мемлекет пен оның құрылу тарихындағы Нұрсұлтан Назарбаевтың бұлжы­мас, айрықша рөлі туралы талда­малық еңбектер аз емес. Десе де, Пре­зи­денттің көшбасшылық қасиетінің модернизациялық процестерге терең әсері мен ықпалы әлі де зерделеуді талап етеді деп ойлаймын. 

Меніңше, Елбасының басқаруы­мен іске асырылған реформалар мына екі тұғырдан бастау алады: эволюциялық қозғалыстар қағи­да­сына басымдық беру және үнемі инновацияларға арқа сүйеу. Даму­дың ұлттық стратегиясы осы екі бастаудың тоғысуынан қалыптасып отыр. Даму мен жаңғырудың «Назарбаевтық үлгісі» дегеніміз – осы. 

Бұл үлгінің негізінде қандай құндылықтар жатыр? Бұл үлгінің негізінде халық пен мемлекет ара­сындағы – ел мен Елбасы арасындағы ажырамас байланыс, мызғымас сенім, ортақ таңдау мен біртұтас мүдде қа­бысып жатыр.

Елбасының күш-жігері мен көре­гендігі сонда, ол ұлтқа дамудың ең оңтайлы, ең дұрыс бағытын көрсетіп берді. Мемлекет пен қоғамды жаңар­тудың түпқазық қағидаларының бірі «алдымен экономика, содан кейін саясат» қағидасы болғаны белгілі. Бұл қағиданың қаншалықты дұрыс болғандығын біз бүгін мейлінше терең түсініп отырмыз. Нарықтық эко­номиканың іргетасын бекіту, орта таптың пайда болуы, жалпы ха­лық­тың әл-ауқатының жақсаруы бүгінгі таңдағы саяси және рухани жаңаруларға жол ашып беріп отыр. 

Біз жоғарыда мысалға келтірген «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасу және даму стратегиясы» атты бағдарламалық еңбегінде Н.Назарбаев: «Біз қалыптасқан шындықты байсалды бағалап, қандай да болмасын әсіре құлшыныстан бас тартып, сабырлы да салмақты практицизммен қарулануға тиістіміз» деп жазды. Елбасының осы прагматикалық ұстанымы тәуелсіз мемлекетті жаңғыртып, жаңартудың негізіне айналды. 

Жаңғыру саясаты нақты мақсат-міндеттер төңірегінде жүзеге асты. Экономикалық реформалар табысты жүргізіліп, қоғамның жаңа әлеуметтік инфрақұрылымы жасалды. Халықтың, саяси, құ­қық­тық мәде­ниеті барынша өсті. Радикализм мен әлеуметтік масыл­дыққа тосқауыл қойылды. Соның арқасында, жоғарыда айтқан тұрақ­тылық пен жаңарудың мызғымайтын негізі қаланды. 

Дамудың қазақстандық үлгісі ішкі саясаттағы қолданыс үшін ғана емес, халықаралық аренадағы тәуелсіз мемлекетті тап басып танытқан төлтума белгімізге айналды. Бір сөзбен айтқанда, бұл экономикалық, саяси, рухани жаңғыруға бастайтын мүлде жаңа реформалар әдістемесі болды. 
Тарихтан белгілі, көптеген дамыған елдердегі реформалар түрлі өзгерістерге ұшырап, екі-үш мәрте қайталанып жасалды. Алысқа бармай-ақ, Азиядағы, соның ішінде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы реформаларды мысалға алсақ та жеткілікті. 

Тәуелсіз Қазақстандағы реформалар жаңа парақтан, нақтырақ айтқанда «тақыр жерден» басталды десе де болады. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы Қазақстан экономикасы ешқандай бәсекеге қарсы тұра алмайтын, меңіреу бір түкпірдегі кеңестік экономика еді. Экономиканың, қоғам мен әлеуметтің өне бойы кеңестік саяси жүйе мен идеологияның шырмауында болатын. 

Осындай алмағайып кезеңде Мемлекет басшысына батыл әрі жедел модернизация жасауына тура келді. Ол өз жемісін берді де. Сол жылдардағы жаңарудың табиғаты инновациялық, мобилизациялық сипатта жүргізілді. Ол үшін бір жағынан батыстық технологиялар мен экономикалық инновациялар қолданылса, екінші жағынан әлеуметтік, мәдени дәстүрлердің әлеуетін жаңа заманға шұғыл бейімдеп, жұмылдыруға тура келді. 
Мұндай тәуекел қадам жаңа мемлекеттер мен қоғамдар құрудың ерекше үлгісі болатын және саяси ғылым тарихына «Назарбаевтың мемлекеттік үлгісі» атауымен енуіне толық құқы бар. Осындай шын мәніндегі ауқымды бастамалар келешекте мұқият зерттеуді талап етеді. 

Бірнеше жыл бұрын қоғам қайраткерлері, оның ішінде мен де бармын, Н.Назарбаевтың халық пен мемлекет алдындағы баға жетпес еңбегін ескеріп, «Елбасы» мәртебесін ресми енгізу бастамасын көтерген едік. Бұл бастама елімізде жасалған бірегей, табысты қоғамдық-саяси инс­титутты іс жүзінде лайықты бағалау болатын. 

Осы тұрғыда Елбасы мәртебесі туралы заң қабылданғанымен, мұны ұлттық көшбасшылық концепциясын қалыптастырудың басы ғана дер едім. Енді «Елбасы» ұғымын саяси сөздікте орасан модернизациялардың басты факторы ретінде, бірегей қоғамдық-саяси институт ретінде қарастыру қажеттілігі туындап отыр. Мем­лекетті құру мен қоғамды жаңғыр­ту процестеріндегі Елбасының феномені баяғыда-ақ теориялық тұжырымдардан прак­ти­калық шешімдерге көшкен. 

Елбасы феномені ұлттық жаң­ғыру жобасының басты факторына айналды. Біз бүгін қоғамды түбегейлі өзгертуге бағыт ұстанған әлемдік деңгейдегі қайраткердің заманында тарих жасап жатырмыз. Ең бастысы, қазақстандық даму жолының ешқайда бұрылмайтынына, тек алға баса беретініне деген халықтың, қоғамның сенімі зор. 

Тәуелсіздік және Елбасы дегенде – ұлттық даму мен ұлттық көшбасшылық туралы айтқанда, біз жоғарыдағы тоқтамдарды басшылыққа алуымыз керек. 

Біздің алдымызда үшінші жаңғырудың үш бағыттағы ауқымды міндеттері тұр. Эконо­микалық дамуға саяси қолдау қажет. Ал олардың жаңа дәуірдегі іргетасы қоғамдық сананың, жеке тұлға болмысының рухани жаңғыруы болмақ. Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласындағы жаңғырудың жаңа мақсат-мұраттары мен мән-маңызы осыны меңзейді. Оған ұлттық бірлік пен қоғамдық татулық арқылы ғана қол жеткізе аламыз. 

Тәуелсіз Қазақстан ширек ғасыр ауқымында адам танымастай өзгерген, айтарлықтай жетістіктерге жеткен мемлекетке айналды. Ал мұраты мәңгі, мақсаты биік, жаңа үлгідегі мемлекетті құруға Елбасы факторы шексіз мүмкіндік берді.     

Осы тарихи уақытты, жетіс­тік­теріміз бен табыстарымызды, құн­ды­лықтарымызды қадірлей, бағалай білу бізге парыз.

Дархан КӘЛЕТАЕВ,
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Атырауда депутаттар Н. Назарбаев даңғылын қолдап дауыс берді

21.03.2019

ШҚО-ның 10 000 тұрғыны Елбасына қолдау білдірді

21.03.2019

Елбасы – Қазақстан өркениетінің кемеңгер көшбасшысы

20.03.2019

Мәжілісте спорт дәрігерлерінің жетіспеушілігі мәселесі талқыланды

20.03.2019

Тұмар-2019: Астанада үздік телевизия мамандары марапатталды

20.03.2019

Қарағандыда Нұрсұлтан Назарбаев атындағы даңғыл пайда болды

20.03.2019

Орал қаласының бас даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев есімі берілді

20.03.2019

Элизабет Тұрсынбаева үшінші орында

20.03.2019

Мемлекет басшысының төрағалығымен кеңес өтті

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаевты қабылдады

20.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Мемлекеттік хатшы Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

20.03.2019

Премьер-Министр А. Мамин көктемгі егіс жұмыстарына дайындық жөнінде кеңес өткізді

20.03.2019

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

20.03.2019

Астана қаласының атауы Нұр-Сұлтан болып өзгереді

20.03.2019

Михал Билек: Біздің жігіттер жанкүйерлерге тосын сый жасайды деген үміттемін

20.03.2019

Қарағандыда ғарышта болған долана тұқымы отырғызылады

20.03.2019

Өскемендегі Тәуелсіздік даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев аты беріледі

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу