Білім • 04 Қаңтар, 2018

Мұражайы көп мектеп

1615 рет
көрсетілді
5 мин
оқу үшін

Елордадағы 110 жылдық тарихы бар Жамбыл Жабаев атындағы мектеп-гимназиясы мектепішілік мұражайларды дамыту ісін жас ұрпақты ұлттық танымда тәрбиелеуге тиімді пайдаланып келеді. Бір ғана білім ордасының өзінде Абай, Жамбыл және мектеп тарихы мұражайлары жұмыс істейді. Жуырда мектептің педагогикалық ұжымымен кездесіп, аталған мұражайларымен де танысқан едік.

Мұражайы көп мектеп

– Жалпы, мектеп мұражай­ларының оқушылардың бел­сен­ді, ізденімпаз болуында, шы­ғармашылықпен шұғыл­дануында атқаратын қызметі зор. Туған елі­­нің тарихын, салт-дәстүрін та­ну­ға, атамекенін сүюге баулуда ма­ңызы ерекше, – дейді №4 мек­теп-гимназиясының директоры Ба­заркүл Сағындыққызы.

2004 жылы ашылған мектеп та­­рихы музейінен мектептің ке­ше­гісі мен бүгіні туралы мол мағ­лұмат алуға болады. Мұражай мең­­герушісі, осы мектепте 42 жыл ұстаздық етіп келе жатқан, елі­­міздің білім беру ісінің үздігі За­би­да Смағұлованың айтуын­ша, му­­зейде Ұлттық архив қоры­мен бай­ланыс, жәдігерлерді жа­ңарту, толықтыру, зерттеу жұмыс­тары тұрақты жүргізіледі. Осы іспетті музей дерекнамасына на­зар аударсаңыз, Астанадағы ал­ғашқы білім ордаларының құ­рылу тарихымен де танысқан­дай боласыз. Мәселен, бұл мек­теп мешіт жанындағы медресе ретінде алғаш рет 1907 жы­лы жұртшылық қар­жысына салынған екен. Бала­лар молда алдынан тәлім алып, діни сабақтармен бірге араб тілін үйренген. 1909 жылы Қазан қа­ласындағы «Мұхамедия» мед­ресесін тәмамдаған, Орынбор қа­­­л­а­сындағы мұғалімдер семинариясын бітірген білімді қазақ зия­лысы Ғалымжан Құрмашевтің ке­луімен оқу бағдарламасына ариф­метика, жаратылыстану, ана тілі сабақтары енгізіледі. Осы уақытта оқушылардың саны 70-тен асып, балалар сыныпқа бө­лі­ніп оқи бастайды. Оқу-тех­никалық базасын нығайту мақ­сатында жұмыс жүргізіліп, 1911 жылы ағаштан мектептің екін­ші ғимараты тұрғызылып, осы жылдан бастап оқуға қыздар да қабылданады. Сол алғашқы ғи­марат елордадағы Отырар мен Қорқыт көшелерінің қиылысында әлі күнге дейін сақталған. Бір жылдары бұл мектеп ғима­раты Колчак әскеріне госпиталь ре­тінде де пайдаланылып­ты. Ғ.Құрмашев сол бір аумалы-төк­пелі заманда қамауға алынса да, сүзекке шалдықса да өлкедегі халық ағарту ісіне зор үлес қосқан айтулы тұлға. Ол С.Сейфуллиннің серіктесі болып, мектеп жанынан ауыл мұғалімдерін даярлайтын қысқа мерзімді курс ашқан. Жұбайы, Ленин орденінің иегері, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты Әсмә Қарабекқызы да білім беру саласына айтарлықтай еңбек сіңірген жан. Міне, осы іспетті құнды деректердің бір парасын музейге олардың ұрпағы Ләйла Ғалымжанқызы тапсырған екен.

Ұлттық мектептер жаппай жа­­бы­­ла бастаған кезде қаладағы жал­ғыз қазақ мектебінің ұстазда­ры, еңбек ардагерлері оқуға ба­ла­лар­ды үй-үйден жинап, ерлікпен пара-пар жұмыс атқар­ғанын да айрықша атап өткен ләзім.

Ал Абай мен Жамбыл мұра­жайына «Жамбылтану» пәнінің мұғалімі Дариға Мұстафина же­тек­­шілік етеді. Былтыр Дари­ға Омар­байқызы «Жамбыл» мұра­жайын жаңғырту әрі байы­та түсу мақсатында Алматы облы­сын­дағы Жамбыл ауданын­да орналасқан Жамбыл музейі­не оқушыларымен бірге саяхат­тағанын жеткізді. Сапар барысында астаналық оқушылар жыр алыбына жолдас болған киелі қызыл жолбарысқа қойылған ескерткішті тамашалаған, ха­лық аузындағы аңыздарға қа­нық­­қан, ақынның пірі болған Сүйін­байдың 200 жылдық мерейтойы аясындағы тағылымды шараларды көріп, Қарасай, Сұ­ран­шы, Саурық сияқты ерлер туралы мол мағлұмат алған екен. Қос ақынның нақылға то­лы сөздері мен еңбектеріне, зерт­теу материалдарына толы бұл мұражайларда оқушыларға «Абай­тану», «Жамбылтану» курс­тары өтеді. Оқушылар музей іші­нен өздеріне қажетті ақпа­рат­ты алып, білімдерін толық­ты­рады, рухани күш-қуат жинай­ды. Мұражайларда белгілі қай­рат­керлермен кездесулер жиі өте­тінін де айта кеткен жөн. Осы­­ған дейін Шерхан Мұртаза, Мұх­тар Шаханов, Мырзатай Жол­дасбеков, Тоқтар Әубәкіров, Бек­болат Тілеухан, Серік Тұр­ғын­беков сынды көптеген белгілі тұлғалар оқушылармен риясыз әңгімелесіп, мектеп қонағы болған екен. 

Музей қоры жекелеген ұйым­дар мен тұлғалардың тар­туымен, сондай-ақ жинақ­тау жұмыстары және арнайы ұйымдастырылған этногра­фия­лық, тарихи, жараты­лыстану экспедициялары бойын­ша толықтырылып отырады. Ай­та кет­кен абзал, бұл мектепке елор­да Арқа төсіне қоныс аудар­ған жылдары Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев та келіп, мек­теп­тің оқу-тәрбие үдерісін оң бағалаған. Мектеп музейінде осы бір ерекше кездесу де көрініс тап­қан. Сон­дай-ақ «Алдыңғы жақсы артқы жасқа тәлім айтпаса, ел болғаның қайсы» дегендей, мектебіміздің ардагер ұстаз­дары жиі қонақта болып, ата дәстүріміздің ма­ңы­­зын жас жеткін­шектер бойы­на­ сіңіруде, дейді мектеп басшылығы.

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

Соңғы жаңалықтар