БҰҰ Иран мәселесін талқылады

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Ирандағы нара­зы­лық шерулеріне қатысты кезектен тыс отырыс өтті. Қазақстан төрағалығымен өткен жиын барысында ұйымға мүше мемлекеттердің Ирандағы жағдайға байланысты пікірі екіге жарылды.

Егемен Қазақстан
09.01.2018 2166

Жалпы, Иран мәселесін қоз­ғау жөніндегі бастаманы АҚШ-тың БҰҰ-дағы Тұрақты өкілі Ник­ки Хэйли көтерген болатын. Жыл бастала сала Тегеранға шүй­ліккен ол Қауіпсіздік Кеңесі отырысында да аталған елдегі жағдайға қатысты өз ұстаны­мынан айныған жоқ. Оның айтуынша, Ирандағы шерулер – адам құқығының негізі. Елдегі билікке қарсы бас көтергендер өз өмірін құрбандыққа шалуы мүмкін. Н.Хэйли ресми Тегеранның адам құқығын аяққа таптап жатқанын сөз етті.

«Адам құқығы – мемлекет берген сыйлық емес. Ол – халық­тың өзіне тиесілі дүние. Иран режімі қазір назарымызда, әлем олар­дың не істейтінін көреді. Азат­тық пен адам құндылығы бей­бітшілік пен қауіпсіздіктен бөлек қарастырылмайды. Егер халықтың құқығы шектелсе, онда олар лайықты түрде қарсылық көрсетеді», деді Н.Хэйли.

Алайда, АҚШ-тың Иранға қатысты ұстанымы Кеңеске мүше басқа мемлекеттердің тарапынан қолдау тапқан жоқ. Отырыста екінші болып сөз алған Франция өкілі Франсуа Делатр Таяу Шығыста күн тәртібінде тұрған маңызды оқиғалар бар екенін атап өтті. Оның айтуынша, Иранға қатысты талқыланатын мәселелер жетерлік. Мәселен, Иранның ядролық қаруды қолдануы, елдің Таяу Шығысқа әсері мен ондағы шиеленісті шешу жолдары Кеңес аясында қарастырылуы керек. Бірақ Ф.Делатр таяуда Иранда болған шерулердің халықаралық қауіпсіздік пен бейбітшілікке тигізер кері әсері шамалы деп санайтынын жеткізді.

Жиынға төрағалық еткен Қазақстанның БҰҰ-дағы Тұрақты өкілі Қайрат Омаров Қазақстан ұстанымын мәлімдеді. Оның айтуынша, Ирандағы ахуал елдің ішкі шаруасы және оны талқылау Қауіпсіздік Кеңесінің құзыретіне кірмейді. Қазіргі таңда Ирандағы жағдайдың тұрақтанғанын атап өткен Қ.Омаров Таяу Шығыста әлі күнге шешімін таппаған мәселелер көп екенін атап өтті.

«Қазақстан күш қолдану одан әрі өршіп кетпес үшін дау-жанжалдарды бейбіт шешуді мақсат етеді. Осы орайда, Иран билігін өз халқы мен ондағы бүкіл әлеуметтік топтарды өзара келісімге келуге үндеуге шақырамыз. Қазіргі таңда елдегі жағдай тұрақталды. Сонымен қатар біз кез келген шиеленістің бейбіт жолмен шешілетініне сенімдіміз», деді Қ.Омаров.

Қытай да АҚШ-тың бастамасы Қауіпсіздік Кеңесінде тал­қы­лауға келмейтінін мәлімдеді. Қытайдың Тұрақты өкілінің орынбасары У Хайтаоның айтуынша, Таяу Шығыстың кей өңіріндегі жағдай алаңда­тар­лықтай. Сондықтан халықаралық қоғамдастық ондағы шиеленісті шешу үшін барын салуы керек. Әсіресе Палестина мәселесі өте маңызды. Бұл мәселеде халықаралық қоғамдастық «екі мемлекет» шешіміне арқа сүйеуі керек. Қытай өкілінің пікі­рін­ше, Қауіпсіздік Кеңесінің бас­ты бағыты халықаралық қауіп­сіздік пен бейбітшілікке арнал­ған­дықтан, Кеңес аясында ешбір елдегі адам құқығы талқыланбауы тиіс. Қазіргі таңда Иран әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікке нұқсан келтіріп тұрған жоқ.

Ресейдің БҰҰ-дағы Тұрақ­ты өкілі Василий Небензя Н.Хэй­лидің ұсынысын сынға алды. Оның пікірінше, осы әрекеті арқылы АҚШ тарапы Қауіпсіздік Кеңесінің алаңын сыйламай отыр.

«Бүгін АҚШ-тың Қауіпсіздік Кеңесі алаңын өз мақсатында қолданып отырғанының куәсі болдық. Кеңестің тұрақты мүшесі және БҰҰ Жарғысы автор­­лары­ның бірі саналатын АҚШ неліктен халықаралық қауіп­сіздік пен бейбітшілікке жа­уап беретін ҚК-нің беделіне нұқсан келтіріп отыр? Күн тәртібінде тал­қыланатын мә­се­ле Кеңестің жарғысына сай кел­мейтіні бәрімізге белгілі», деді В.Небензя.

Ресей өкілінің пайымдауынша, Ақ үй билігін Иран халқының құ­қығы қызықтырмайды. Ке­рі­сінше, осы жағдайды АҚШ өз мүддесіне пайдаланып кетуді көздейді. Яғни, адам құқығын желеу етіп, Ирандағы ядролық бағ­дарлама төңірегіндегі мәселені өзіне ыңғайлы етіп шешуге талпынады, деді ол. Осы орайда, В.Небензя Қауіпсіздік Кеңесі Иран­дағы ахуал ушығып кетпес үшін ондағы жағдайға араласпау керек екенін атап көрсетті.

Бұдан кейін Иранның БҰҰ-дағы Тұрақты өкілі Голямали Хошру баяндама жасады. Ол өз елінің ішкі жағдайына араласқан АҚШ тарапын сынға алды. Ақ үйдің Иран ісіне араласуы 1953 жылдан басталады. Бұл жолы да америкалықтар елдегі ішкі жағдайға араласып отыр, деді Г.Хошру.

Боливия өкілі Педро Луис те күн тәртібіндегі мәселенің Кеңес қарастыратын тақырыптар аясына жатпайтынын айтты. Оның пікірінше, Ирандағы ахуал халықаралық қауіпсіздік пен бейбітшілікке қауіп төндірмейді.

Бұдан кейін сөз алған бір­қа­тар мемлекеттің өкілдері Иран­дағы болып жатқан жағдайға қын­жылыс білдіріп, ел үкіметін мәселені оң реттеуге шақырды. Жиын соңында Қазақстанның Тұрақты өкілі журналистермен кездесіп, олардың сұрақтарына жауап берді.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

Лионель Месси «Алтын бутса» сыйлығын бесінші рет жеңіп алды

21.05.2018

Қазақстан мен Халықаралық ҚҚДБ арасындағы Қарыз туралы келісім туралы заң жобасы қаралды

21.05.2018

Қ. Тоқаев Толеранттық және бейбітшілік жөніндегі жаһандық кеңестің басшысымен кездесті

21.05.2018

Шымкент-2 жаңа теміржол вокзалы салынады

21.05.2018

Елбасы Өзбекстан Республикасының Президентімен телефон арқылы сөйлесті

21.05.2018

ОҚО-да Нобель сыйлығы лауретының қатысуымен ғылыми-практикалық дөңгелек үстел өтті

21.05.2018

Қазақстанның аграрлық ғылымының дамуына арналған баспасөз конференциясы өтті

21.05.2018

Филиппо Оноранти: Алқалы жиынның алар орны да ерекше

21.05.2018

Ханс-Пол Бюркнер: Мұнай мен газ ғана емес, басқа салалардың да дамуы керек

21.05.2018

Мырзакелді Кемел: Болашаққа бағдарланған форум

21.05.2018

«Нұр Отан» Атырау мен Павлодарда ІТ-мамандарын дайындатын ІТ-орталықтар ашты

21.05.2018

Бурабай ұлттық паркіне арналған «A day in Burabay» бірегей фотоальбомы жарық көрді

21.05.2018

Алматыда 5 жасар бала менингиттен көз жұмды

21.05.2018

Мекен-жай анықтамасын Telegram-бот арқылы алуға болады

21.05.2018

Нұрлан Ноғаев: Бизнес субъектілеріне мемлекеттің қолдауы аймақтың экспорттық әлеуетін арттыруға септігін тигізеді

21.05.2018

Алматылық педагогтар СДУ-да бас қосты

21.05.2018

Қазақстанда тұңғыш рет көз іші қатерлі ісігіне шалдыққан балаларға СИАХТ отасы жасалады

21.05.2018

Самал Еслямова: Біз бұл кинокартинаны түсіру үшін 7 жылымызды сарп еттік

21.05.2018

Жезқазған қаласының әкімі өз еркімен қызметінен кетті

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу