Парасат пен пайымды ту еткен ғалым. Немесе инженер Тұрлыбек Ысқақов туралы

Әсілінде, үлкен іс бітірген адам­дар өте қарапайым келеді. Қан­­­ша­ма буырқанған өзен­дер­ді бой­ына сіңірсе де беті ты­нық көл си­яқты. Біз өмір-өнегесін сөз ет­келі отырған ғалым да осы кеп­тен. 

Егемен Қазақстан
17.01.2018 4485

Техника ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық және Қазақстан Рес­пуб­ликасының Ұлт­тық инженерлік акаде­мия­сының ака­демигі, Қазақстан Респуб­ли­касы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, КСРО космонавтика федерациясы Бай­қоңыр ғарыш айлағының ардагері, фи­зика-химия са­ласына өлшеусіз үлес қосқан, ұлылықтың үл­гісіндей бола білген инженер, ғалым-зерт­теуші Тұрлыбек Өтешұлы Ысқақов биыл жет­піс атты белеске шығып отыр.

Ғылыми және инженерлік тәжі­ри­бесі мол ғалым-зерттеушінің же­тек­шілігімен жүр­­гізіліп жатқан зерт­теулердің бүгінгі Қа­зақ­стан индус­три­ясының дамуына жә­не бә­се­кеге қабілетті қоғам құруда ерек­­ше прак­ти­калық маңызы бар. Соның бір дәлелі, си­ли­катты және қиын балқитын ме­талл емес ма­те­риалдарды золь-гель син­тездеу ісінің да­ми бастауы дер едік.

Көптеген оқулық пен ғылыми еңбек­­тер­дің авторы Тұрлыбек Өтеш­ұлы Жамбыл гид­ро­мелиоративті-құ­ры­лыс ин­с­титутының Қы­зыл­­орда фи­лиалын ұйым­­­дас­тыруға бел­се­не қатысып, онда же­ті жыл­ға жуық де­кан қыз­ме­тін атқарды. Игі­лік атаулы ізгі­лік­ке негіз­дел­се, халыққа қыз­мет етсем де­ген ға­лым­ның асқақ арманы өз айналасы­на білікті, қабілетті және шы­ғар­машыл қыз­меткерлерді жұмыл­ды­ру арқылы айқын кө­рі­нді.

1983 жылы КСРО Қорғаныс министр­лі­гінің тапсырысы бойынша «Байқо­ңыр» ға­рыш кешенінің нысандарына зерттеулер жүр­гі­зу үшін «Кристалл» проблемалық зерт­ха­на­сын ұйымдастырып, оны бас­қар­ды, содан кейін 1991 жылы осы зерт­хана негізінде Арнаулы материалтану ғы­лыми-зерттеу институтын ұйым­дас­ты­руға жетекшілік жасап, директор болып тағайындалды.

Ғалымның жүргізген зерттеулері экстре­малды жағдайларда жұмыс істеуге ар­нал­ған арнайы материалдар алуға бағыт­тал­­ған. Бұл мате­ри­алдар физи­ка-механи­ка­лық, тер­мия­лық және адге­зия­лық көр­сет­кіш­­тері бойынша шетелдік ба­ла­ма­л­а­­рынан ба­сым магний фосфатын байла­ныс­ты­ру­шы жүйелермен бір­ге КСРО Қорғаныс министрлігінің ны­сан­дарында «Байқоңыр» ғарыш ке­шені құрылыстарының жоғары тем­пе­ра­туралық газды-динамикалық әсер­лер­ден қорғау үшін термиялық төзімді қап­тамалар ретінде енгізілді. Міне, осын­дай игі істердің ортасында жүретін М.Әуезов атын­дағы Оң­тү­стік Қазақстан мем­лекеттік уни­вер­ситетінде 15 жылдан аса уақыт про­­рек­тор қызметін атқарған, қазір­гі таң­да атал­ған университеттің ректорының ке­ңес­шісі Тұрлыбек Өтешұлының кос­мо­навтика федерациясындағы «Бай­қоңыр» ғарыш айлағының ардагері және осы салаға теңіздей тер төккен ірі ғалым екен­дігін қасында жүргендердің өзі көп біле бермейді.

Т.Ысқақов жүзден астам патент пен өнертапқыш куәліктің авторы атанды. Бүгінде ғалымның үздіксіз ғылыми ізденіс саласындағы қол жеткізген табыстары өз дәрежесінде бағаланып келеді. Мәселен, «Энергия-Буран» ғарыш кешенін ұшыру бағ­дарламасын жү­зе­ге асыруға қатыс­қа­ны үшін С.П.Ко­ролев сыйлығы беріл­се, 2005 жыл­­дың 12 желтоқсанында Пре­зидент Жа­р­­лығымен «Ерен еңбегі үшін» ме­да­лімен марапатталды, сондай-ақ, «Қазақстан Республикасының білім бе­ру саласының құрметті қызметкері», «Қазақ­стан ғылымын дамытуға сіңір­­ген еңбег­і үшін», академик Ө.А.Жол­дас­беков атындағы сыйлық жә­не ме­далімен, «Ы.Алтынсарин» төс­бел­гісімен және «Нұр Отан» партия­сы­ның «Белсенді қыз­меті үшін» омырау белгісімен, ОҚО әкі­мінің «Облысқа сі­ңірген еңбегі үшін» ме­далімен ма­ра­патталған. «Қазақстанның құр­метті ин­женері», Ордабасы ау­данының құрметті азаматы.

Тұрлыбек Өтешұлы – жүрегінде оты, жанында жарығы бар талай шә­кіртті тәрбиелеп, білімнің биігіне шы­ғар­ған өнегелі ұстаз, адал жар, қамқор әке, аяулы ата, өзінен кейінгі туған-ту­ысқа жапы­рағын кең жайған аясы мол бәйтерек.

Пайымды парасат иесінің Қазақ­стан­­ның рухани жаңғыруы мен дамуы үшін жасаған әр қадамы, ғы­лым шыңындағы жаңаша ой-өрісті баспалдақтары біз мақтайтын емес, келер ұрпақ мақтанатын, бағдар алатын өнегелі жол.

Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»

Оңтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

19.08.2018

Өскеменде Құрбан айтта 300 адамға ет таратылады

19.08.2018

Австралияда орман өртенді

19.08.2018

Головкин - «Канело» рематчын британ телевидениесі көрсетеді

19.08.2018

Отгонцэцэг Галбадрах Еуропа кубогында чемпион атанды

19.08.2018

Экс-депутат жас мемлекеттік қызметшілерге дәріс оқыды

19.08.2018

«Алтын Тобылғы» әдебиет жүлдесіне өтініштерді қабылдау басталды

19.08.2018

Маңғыстаулық құрылысшылар төл мерекесін атап өтті

19.08.2018

Барлық жағдай жасалатын солтүстік аймаққа көбірек келіңіздер – Мемлекет басшысы

19.08.2018

Теміржолда сыбайлас жемқорлықты болдырмау жайы айтылды

19.08.2018

Астанада жол ақыны SMS арқылы төлеуге болады

19.08.2018

Зерендіде жастардың жазғы білім лагерінің екінші маусымы жұмысын жалғастыруда

19.08.2018

Азиада-2018: Бүгін қазақстандық спортшылар жарыс жолына шығады

19.08.2018

Елордада автобус жүргізушілері 400 мың теңгеге дейін жалақы алуы мүмкін

19.08.2018

Жакартада жанған жұлдыз

19.08.2018

Ауа райы болжамы: Ақмола облысы мен Астана аумағында дауыл тұрады

18.08.2018

Жакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

18.08.2018

Пара алған әкімдердің қылмысы әшкере болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу