Парасат пен пайымды ту еткен ғалым. Немесе инженер Тұрлыбек Ысқақов туралы

Әсілінде, үлкен іс бітірген адам­дар өте қарапайым келеді. Қан­­­ша­ма буырқанған өзен­дер­ді бой­ына сіңірсе де беті ты­нық көл си­яқты. Біз өмір-өнегесін сөз ет­келі отырған ғалым да осы кеп­тен. 

Егемен Қазақстан
17.01.2018 4406

Техника ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық және Қазақстан Рес­пуб­ликасының Ұлт­тық инженерлік акаде­мия­сының ака­демигі, Қазақстан Респуб­ли­касы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, КСРО космонавтика федерациясы Бай­қоңыр ғарыш айлағының ардагері, фи­зика-химия са­ласына өлшеусіз үлес қосқан, ұлылықтың үл­гісіндей бола білген инженер, ғалым-зерт­теуші Тұрлыбек Өтешұлы Ысқақов биыл жет­піс атты белеске шығып отыр.

Ғылыми және инженерлік тәжі­ри­бесі мол ғалым-зерттеушінің же­тек­шілігімен жүр­­гізіліп жатқан зерт­теулердің бүгінгі Қа­зақ­стан индус­три­ясының дамуына жә­не бә­се­кеге қабілетті қоғам құруда ерек­­ше прак­ти­калық маңызы бар. Соның бір дәлелі, си­ли­катты және қиын балқитын ме­талл емес ма­те­риалдарды золь-гель син­тездеу ісінің да­ми бастауы дер едік.

Көптеген оқулық пен ғылыми еңбек­­тер­дің авторы Тұрлыбек Өтеш­ұлы Жамбыл гид­ро­мелиоративті-құ­ры­лыс ин­с­титутының Қы­зыл­­орда фи­лиалын ұйым­­­дас­тыруға бел­се­не қатысып, онда же­ті жыл­ға жуық де­кан қыз­ме­тін атқарды. Игі­лік атаулы ізгі­лік­ке негіз­дел­се, халыққа қыз­мет етсем де­ген ға­лым­ның асқақ арманы өз айналасы­на білікті, қабілетті және шы­ғар­машыл қыз­меткерлерді жұмыл­ды­ру арқылы айқын кө­рі­нді.

1983 жылы КСРО Қорғаныс министр­лі­гінің тапсырысы бойынша «Байқо­ңыр» ға­рыш кешенінің нысандарына зерттеулер жүр­гі­зу үшін «Кристалл» проблемалық зерт­ха­на­сын ұйымдастырып, оны бас­қар­ды, содан кейін 1991 жылы осы зерт­хана негізінде Арнаулы материалтану ғы­лыми-зерттеу институтын ұйым­дас­ты­руға жетекшілік жасап, директор болып тағайындалды.

Ғалымның жүргізген зерттеулері экстре­малды жағдайларда жұмыс істеуге ар­нал­ған арнайы материалдар алуға бағыт­тал­­ған. Бұл мате­ри­алдар физи­ка-механи­ка­лық, тер­мия­лық және адге­зия­лық көр­сет­кіш­­тері бойынша шетелдік ба­ла­ма­л­а­­рынан ба­сым магний фосфатын байла­ныс­ты­ру­шы жүйелермен бір­ге КСРО Қорғаныс министрлігінің ны­сан­дарында «Байқоңыр» ғарыш ке­шені құрылыстарының жоғары тем­пе­ра­туралық газды-динамикалық әсер­лер­ден қорғау үшін термиялық төзімді қап­тамалар ретінде енгізілді. Міне, осын­дай игі істердің ортасында жүретін М.Әуезов атын­дағы Оң­тү­стік Қазақстан мем­лекеттік уни­вер­ситетінде 15 жылдан аса уақыт про­­рек­тор қызметін атқарған, қазір­гі таң­да атал­ған университеттің ректорының ке­ңес­шісі Тұрлыбек Өтешұлының кос­мо­навтика федерациясындағы «Бай­қоңыр» ғарыш айлағының ардагері және осы салаға теңіздей тер төккен ірі ғалым екен­дігін қасында жүргендердің өзі көп біле бермейді.

Т.Ысқақов жүзден астам патент пен өнертапқыш куәліктің авторы атанды. Бүгінде ғалымның үздіксіз ғылыми ізденіс саласындағы қол жеткізген табыстары өз дәрежесінде бағаланып келеді. Мәселен, «Энергия-Буран» ғарыш кешенін ұшыру бағ­дарламасын жү­зе­ге асыруға қатыс­қа­ны үшін С.П.Ко­ролев сыйлығы беріл­се, 2005 жыл­­дың 12 желтоқсанында Пре­зидент Жа­р­­лығымен «Ерен еңбегі үшін» ме­да­лімен марапатталды, сондай-ақ, «Қазақстан Республикасының білім бе­ру саласының құрметті қызметкері», «Қазақ­стан ғылымын дамытуға сіңір­­ген еңбег­і үшін», академик Ө.А.Жол­дас­беков атындағы сыйлық жә­не ме­далімен, «Ы.Алтынсарин» төс­бел­гісімен және «Нұр Отан» партия­сы­ның «Белсенді қыз­меті үшін» омырау белгісімен, ОҚО әкі­мінің «Облысқа сі­ңірген еңбегі үшін» ме­далімен ма­ра­патталған. «Қазақстанның құр­метті ин­женері», Ордабасы ау­данының құрметті азаматы.

Тұрлыбек Өтешұлы – жүрегінде оты, жанында жарығы бар талай шә­кіртті тәрбиелеп, білімнің биігіне шы­ғар­ған өнегелі ұстаз, адал жар, қамқор әке, аяулы ата, өзінен кейінгі туған-ту­ысқа жапы­рағын кең жайған аясы мол бәйтерек.

Пайымды парасат иесінің Қазақ­стан­­ның рухани жаңғыруы мен дамуы үшін жасаған әр қадамы, ғы­лым шыңындағы жаңаша ой-өрісті баспалдақтары біз мақтайтын емес, келер ұрпақ мақтанатын, бағдар алатын өнегелі жол.

Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»

Оңтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2018

Станимир Стойлов: 4 таймның тек біреуінде ғана осал болдық

22.02.2018

Белоруссия сапындағы Динара Әлімбекова Олимпиада чемпионы атанды

22.02.2018

ЕО - Орталық Азия қарым-қатынастарының 25 жылдығына орай халықаралық конференция өтті

22.02.2018

Бақытжан Сағынтаев отандық сарапшылармен өңірлерді дамыту мәселелерін талқылады

22.02.2018

Астанада «Енді ешқашан: Ашаршылық, Холокост, Камбоджа, Қожалы, Руанда» фотокөрмесі өтті

22.02.2018

Астанада әйелдер күресінің академиясы ашылды

22.02.2018

Тамара Дүйсенова «Нұр Отан» партиясының Хатшысы қызметіне тағайындалды

22.02.2018

Джордже Деспотович: «Біз ертеңгі кездесуде жоғары нәтижеге жетуге тырысамыз»

22.02.2018

Станимир Стоилов: «Ертеңгі кездесуде қорғаныста барынша сақ болып, өз ойынымызды көрсетуіміз қажет»

22.02.2018

Жоржи Жезуш: «Біздің жоғары нәтижеге жетуге мүмкіндігіміз бар»

22.02.2018

Астананың 20 жылдығына орай өтетін маңызды шаралар белгілі болды

22.02.2018

Желсон Мартинш: «Біз біртұтас команда ретінде ойнаймыз»

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы қаржы пирамидасының басты белгілерін атады

22.02.2018

Ұлттық банк басшысы теңге бағамына қатысты болжам жасады

22.02.2018

Тараздағы «Жеңіс» саябағы қайта жаңғыртылады

22.02.2018

Ақышев: Теңге жыл басынан бері 4%-ға нығайды

22.02.2018

Атырау облыстық театрына «Академиялық» мәртебе салтанатты түрде табысталды

22.02.2018

Мейірбек Сұлтанхан «Астана – биік төрім, Қызылорда – туған жерім!» республикалық айтыста жеңімпаз атанды

22.02.2018

Шетелдік ЖОО-лардың қазақстандық студенттерге қызығушылығы жоғары

22.02.2018

Атырауда мемлекеттік туды 91 метр биіктікке көтереді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу