Аймақтар • 17 Қаңтар, 2018

Түлкиевтің туындысы

1477 рет
көрсетілді
4 мин
оқу үшін

Қазақтан шыққан атақты қылқалам шеберлерінің бірі Бексейіт Түлкиев болатын. Кескіндемелік туындылары кезінде Бүкілодақтық және халықаралық көрмелерге койылып келген талантты бүгінгі ұрпақ біле ме осы? Таяуда жолымыз Ақтоғай ауданындағы Жәмші ауылына түсіп, ондағы мәдениет үйіне бас сұққанымызда, алдымыздан Бексейіт суретшінің бедерлі бояулары көзге шалынып еді. Бейнелеу өнері саласындағы шығармашылық енбегін спортпен етене ұштастырған бірегей тұлғаның біраз туындылары аталмыш ауылдағы мектеп қабырғасынан да орын тауыпты. Бізді қызықтырған бір жайт, ол бағалы туындылардың бұл ауылға қалай келгендігінде еді... 

Түлкиевтің туындысы

Не керек, әңгіме әріден бас­талды. Алдымен ауыл тарихымен таныстық. Біз ат шалдырған Жәмші кеңшары бүгінде Нұркен Әбдіров атындағы ауыл 1979 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен шаңырақ көтеріпті. Кеңшарға аты берілген Жәмші өзені, өзінің бастауын Көрпетай, Нұртай тауларынан ала отырып, Оңтүстік Балқаш көліне құяды. Бұл өңір бұрыннан атақты Машақ болыстың, Дүйсенбай батырдың, Тумабай, Жарықшақ, Аққыз, Талпақ қажылар өткен тарихты өлке. Жалпаққайың, Қос­шоқы, Қызылтас, Айдай, Ұран­қай, Сораң, Төрешоқы сияқ­ты шоқылар бар.

Жәмші кеңшарының қалып­тасуына, шаруашылығы мен инфрақұрылымының дамуына еңбек сіңірген ең алғашқы басшы – Қауаз Мұқажанов есімді айтулы азамат. Білікті басшы селоға сол кездің өзінде су құбырын тартып, орталық жы­лу жүйесін енгізген. Қауаз Мұқажанов басшылық етіп тұр­ған уақытта кеңшарда қой малын 50-60 мың­ға жеткізіп, рес­публика ға­­лымдарымен бірлесе оты­рып құйрықты қой тұқымы ішінде дүние жүзінде бұрын бол­­­маған етті-жүнді «Дегерес» қойын өсіріп, бүкілодақтық кон­курстың жеңімпазы атанады.

Міне, осындай жетістікті жемісті жылдар ішінде бірегей басшы Қауаз Мұқажанов Жәмші ауылына Бексейіт Түлкиевті де арнайы шақыртып, қаламақы төлеп, майлы бояуда бірнеше сурет салдыртыпты. Солардың ішінде Түл­киевтің тырнақалды туындысы «Көкпардың» да қайта салынған, толықтырылған нұсқасы бар. Әңгі­меміздің басында айтып кеткендей, Жәмші ауылы бүгінде қазақтың ерлігі елге үлгі батырларының бірі Нұркен Әбдіровтің атында. Қылқалам шебері Жәмшіге келген сапарында Нұркен ба­тырдың ерлікпен жау базасына өзінің жартылай өртеніп бара жатқан ұшағын бағыттаған сәтін де өз қиялында сәтті бейнелеген.

«Бұл есімді естігенде елең етпейтін қазақ жоқ. Бірақ көбі оны тек шығыс жекпе-жегінің шебері, таэквондоның майталманы екенін ғана қаперге алып, суретшілік дарынымен аса таныс емес. Әрі кетсе Мұстафа Өзтүріктің шәкірті екенін айтамыз», дейді ауыл әкімі Жантемір Есбергенов.

Бір таңғаларлығы, бүгінде Нұркен ауылының әкімі Жантемір Есбергенов те, мектеп директоры Сағындық Бәкіров те суретші. Біз айтқан «Көкпар», «Н.Әбдіров» туындыларын Бексейіт Түлкиев Жәмшіге 1989 жылы әкеліп тапсырыпты.

Түлкиевтің таңғажайып туын­дылары әлем болмаса да, қазақ назарына жол тартатын уақыт әлдеқашан жеткен. Оның бір ғана «Көкпарының» өзі ұлттық бояу­ға қанық сурет. Құнды картинадан қазақтың болмысы мен бітімі, ондағы «өмірдің өзі – көк­пар» деген философияны аңға­ру аса қиын емес. Ұшып бара жатқан бөрік пен серке сілкілеп жүріп аттан ауып қалған қазақ жігітінің астындағы қазанат өз бетінше қарсылық қақпасында жанталасып жатуының өзі драма. Шындап келгенде «өнер – өнер үшін» ғой!

Мирас АСАН,
​​​​​​​«Егемен Қазақстан»

Қарағанды облысы,
Ақтоғай ауданы