Уақыт талабына ілесуді міндеттейді

 Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биыл Қазақстан халқына жолдаған «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауын мұ­қият оқып шыққаннан кейін елі­міз экономикасының осынша дамы­ған­дығына көз жеткіземіз және көңіл түкпіріндегі мақтанышымызды да жасыра алмаймыз. Айналдырған 26 жылдың ішінде экономикада да, саясатта да сөзімізді ешкім жүре тыңдамайтын, санасатын мемлекетке айналдық. Міне, бұл жүрегі Отаным деп соғатын кез келген қазақстандықтың алдағы күнге сенімділігін арттыратын жағдай екені даусыз. Әлем даму, алға жылжу үстінде. Бірақ яғни төртінші өнеркәсіптік революция шарттарына ілесуге кез келген елдің қолы жете бермейді.  

 
Егемен Қазақстан
02.02.2018 868

Еліміз тәуелсіздігін алғанда біз де бала емес едік, институтты енді бітір­ген бозбала шағымыз болатын. Социа­листік қоғам құрған жоспарлы эко­номика ыдырап, оның зардабы ауыл шаруашылығына көп ауырлық әкел­генін ешкім ұмыта қойған жоқ. Көп­теген шаруашылықтар ұстаған­ның қолында, тістегеннің аузында кетті. Ауыл шаруашылығында дағдарыс бас­талды. Адамдар ауылдан қалаға көш­ті, аңтарылып не істерін білмей қи­н­алды, оның арты жұмыссыздыққа соқты. Осының барлығын жас та болсақ көзімізбен көрдік, оның қиын­дықт­арын өзіміз де бастан өткер­дік. Бір қоғамнан екінші қоғамға, жос­пар­лауға негізделген экономикадан сұр­а­нысқа жұмыс істейтін нарыққа көшу­дің барлық қиындықтарын бастан кешіп қана қоймай, жеңдік десек болады. Менің әкем Жанаәбіл 90-жыл­дары жоғары оқу орнын бітірген балалары­ның жұрт секілді қалаға кетуіне сонша ықыласты болмады. «Балам, малдан айырылмаңдар, қазақты мал асыраған», деді. Әке сөзін жерге тастамай, ауылда қалдым, мал басын сақтап қалдық, ди­қан­дықты да тастамадық.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жыл сайын халыққа арнаған Жолдауларында экономиканы дамытудың нақты бағы­тын сілтеп, алға жетелеп отырды десем, артық емес. Оның ішінде ауыл шаруа­­шы­лығында мал басын асыл­дан­дыру мен егін шаруашылығына озық тех­нологияларды енгізуге күш салдық. Қуатты, озық техникалар алдық, оған мемлекеттің көмегі де аз болған жоқ. Әңгіме қазақ баласы­ның мал бағуында емес, малды қалай бағуында болды. Нұрсұлтан Әбішұлы осы Жолдауындағы «Ақылды технологиялар – агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі» деп аталатын үшінші басымдықта «Біз егін егіп, дәнді дақылдарды өсіруді үй­рендік. Оны мақтан тұтамыз. Алайда ол жеткіліксіз», деп атап өтті. Біз мал бағу­ды да үйрендік, бірақ ол да жет­кі­­лік­сіз. Ауыл шаруашылығының осы екі саласына да жоғары өнімді­лік, эко­логия­лық таза өнім өндіру, экспорт­тық әлеуетті күшейту міндеттері тұр. Оған мой­ны озық елдерден үйрену мен ғы­лым жетіс­тіктеріне мойынсұну, оны тәжі­ри­беге енгізе білу үшін ізденістер керек. 

Төртінші өнеркәсіптік революция жағ­дайында даму салаларды цифрландыруды міндеттейді. Оның қандай жетістік екенін өзіміз көріп отырмыз. Біздің шаруашылықтарда қазір ірі қара­ның цифрландырылған төрт жайы­лымы бар. Бірнеше гектар шөбі құна­рлы жайылым электрлендірілген сым­дармен, бағандармен қоршалады, қор­шау­дың ішінде мал суаратын скважина, табиғи қалыпқа жақындатылған, мал сүйкенетін бағандар орнатылған. Сиыр­­лар жайылып келіп, су ішеді, күй­­сейді, оның салмақ қосуына толық жағ­дай жасалған. Бейнекамера орна­тыл­ған, малға ешкім тиісе алмайды. Ал бұрын қалай еді? Бір табын сиыр­ды екі бақташы бағады, бұл жерде олар­дың шаруашылыққа, малға жана­шырлығы әртүрлі болатын. Кейде жайы­лымға ұзатып жаймайды, кешке ерте қораға айдап әкеліп тығады, таң­ер­тең салқынмен ерте шығармайды, ұйық­­тап қалады, мал ұрлығы да болмай қалмайтын. Әртүрлі жағдай­ға кезі­гіп отыратынбыз. Ал ол екеуіне айына 100 мың теңгеден төлейміз, жылына 1 миллион 200 мың тек екі бақ­та­шының айлық жалақысына кетіп оты­рады. Ал мына цифрландырылған жайылымды жасауға осы қаржының жартысы да кетпейді, оның есесі­не қан­шама қаржы үнемделеді, ең­бек жеңіл­дендіріледі. Қазақстанның сол­түстік облыстарындағы кең жеріміз­дің кез келген жерінен осындай цифр­ландырылған жайылым жасау­ға болады, оны тым аздырмай, шөбі шүйгін жерлерге көшіріп отыруды шаруа­шы­лықтар өзі шешер еді. Ізден­ген кәсіпкерге қазір бәрін де жасауға мүм­кін­дік бар ғой. Ертеде аталарымыз да жа­йы­лымды реттеп отырған жоқ па еді? 

Цифрландыруды жылқы шаруа­шылығына, түйе шаруашылығына да пайдалан. Ұзын аяқты мал өрістеп жайылады, түз тағысы, адамның қасқыры бар дегендей, ұрлық та аз емес. Цифр­­ландырылған шаруашылықта мал ұр­лығы да болмайды, мал иесі ү­йд­е отырып, чиптелген айғырдың үйірі қайда жүргенін біліп отырады. Егін шаруа­шылығында да осы озық технологияны молынан пайдалана бастады. Қазір егін шаруашылығын цифрландырғанда осы науқанға кететін шығынды 30-40 пайызға дейін үнемдей аламыз. Комбайн астықты орып келе жатып, алқапта ешқандай уақыт шығын етпей тасымал машинасына бункердегі астықты құяды. Ал тасымал көлігі еш жаққа бұрылмай, тура элеваторға немесе шаруашылықтың қырманына бет түзейді. Өйтпеске амалы да жоқ, өйткені кеңседе тасымал машинасының қай шақырымда кетіп бара жатқаны кәсіпкерге, диспетчерге мәлім. Ал бұрын астық комбайн бункерінен бір ұрланатын, одан астықты тиеп алған тасымал машинасын қарап тұрған ешкім жоқ, ол элеваторға дейін үйіне, таныс­тарына соғады, қорабындағы қызыл дән­­нен малына деп бір-екі қабын, тауы­ғына деп бір-екі қабын тастайды. Жұ­мыс ырғағында осындай көріністер жиі орын алатын. Бір жағынан уақыттан ұты­латын едік, екіншіден ысырапқа жол бе­ре­тін­біз. Астық шаруашылығын цифрлан­дыру – егін егу науқанын да, жинау нау­қ­анын да тез арада бітіруге ұмтылу де­г­ен сөз. Ауыл шаруашылығында үнем­делген уақытты табыс деп түсіне бер. 

Ауыл шаруашылығын цифрлан­дыру­дың қарапайым адамдар екінші жағын да айта бастады. Иә, ол рас, шаруашылықты компьютерлендіру адам атқаратын жұмыстарды азайтады. Мал шаруашылығында мыңдаған бас ірі қараны бір немесе екі адам ғана бағады. Ал бұрын оған ондаған малшы керек болатын. Енді жұмыстан босап қалған жандар өмірде дымсыз қалғандай жүрексінеді. Олай қорық­пау керек. Оларды қажетті іске қайта даярлау ісі жүргізіліп те отыр емес пе? Ал мемлекеттің ауыл шаруа­­шылы­ғындағы көптеген бағдар­ла­ма­лары дәл осы босаған адамдарға арнал­­ған. «Сыбаға», «Құлан» сияқ­ты толып жат­­қан жеңілдіктер қарас­ты­рыл­ған бағ­дар­ламаларды пайдаланса жұмы­с­­сыз қалатын ешкім жоқ. Бізде адам­дар­ға осы мәселені түсіндіруіміз керек, мұн­дай жұмыстар жергілікті жерде жүріп те жатыр. Ерінбеген, ең­бек­тенген жан жұмыс нәтижесін көреді. 

Ауыл шаруашылығын қарқынды дамытсақ, оның өнімін экспорттау әлеуеті де өседі. Мысалы, Қостанай облысы Ресейдің өндірісті қалаларымен шектеседі. Солардың барлығына ет керек, сүт керек. Біздің нарығымыз қасымызда. Маған ауылдың әлеуметтік жағдайы туралы сұрақтар жиі қойы­лады. Елбасы Жолдауларында алдымен еліміздің индустриясын дамыту мәселелері қаралғаны бел­гілі. Өндіріс экономиканың флагманы болып қала береді. Енді ауыл шаруашылығына да кезек келе жатыр. Елбасы ауыл шаруа­шылығын экономиканың драйвері, қозғаушысы екенін айтып келеді. Мысалы, Торғай өңірінде Ақшығанақ деген ауыл бар. Сонда қазір 4 мың ірі қара, 4 мың жылқы, 15 мың уақ мал бар. Бірақ жол жоқ, әлеуметтік жағдай керемет болып тұр деп айта алмаймыз. Облыс орталығынан тым қашық. Бірақ сол ауылда босап қалған бір де үй жоқ, тұрғындар кетіп жатқан жоқ. Алдағы уақытта ауыл адамдары сол жерді гүлдендіреді, керемет үйлер де салынатын болады. Торғай өңіріндегі де, Тобыл өңіріндегі де алыс ауылдарда қаладағыдай еңселі үй салып алғандар қатары көріне бастады. Мүмкін ауыл біз көргендей емес, басқаша дамитын болады. Оны жастар жасайды, менің оларға сенімім мол. 

Ауыл шаруашылығын барынша цифрлы дамыту, компьютерлендіру алдағы уақытта тек дамуға бастайды. Әрине қандай өнеркәсіп революциясы, компьютерлендіру ісі өздігінен алға баспайды. Ол тек ізденістің, еңбектің арқасында мүмкін болады, уақыт талабына ілесе білуді білсек болғаны. Сондықтан қандай даму болғанда да еңбек өзінің құндылығын жоймайды. Еңбек бәрін де жеңбек.

Алмат ТҰРСЫНОВ,
«Қарасу» АӨК» ЖШС 
бас директоры,
Қазақстанның Еңбек Ері

Қостанай облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.05.2018

Оңтүстік және Солтүстік Корея көшбасшылары екінші рет кездесті

26.05.2018

Астанада «Қолөнер – рухани жаңғырудың жарқын жолы» атты шеберлік сыныбы өтті

26.05.2018

Қазақстанның барлық балалары ТОКАМАК ғылыми орталығымен танысулары қажет - Даниал Ахметов

26.05.2018

150-ден астам студент Ақтөбе облысы әкімінің шәкіртақысын иеленді

26.05.2018

Астананың 120 гектардай жері саябақ пен гүлзарға айналады

26.05.2018

«Тоғызқұмалақ» мобильді қосымшасының авторы арнайы марапатқа ие болды

26.05.2018

Балалар үйлерінің тәрбиеленушілері Оңтүстік Қазақстанға экскурсиямен барды

26.05.2018

Павлодарда Оқушылар сарайында IT-сыныптар ашылды

26.05.2018

Батыс Қазақстанның Ақжайық ауданында жерлестер форумы өтті

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу