Ақыл-ой иелерінен көз жазып қалмайық

Мына дүниені құлпыртатын да, құбылтатын да, жаңартатын да, жасартатын да, барыңды жетілдіретін де, орындасам деген мақсатыңа жеткізетін де – бір ғасыр бұрын ұлт ұс­тазы А.Байтұрсынұлы айтып кеткен білім жарысы. Сол жарыста, яғни ақыл-ойдың самғауында қана­тыңды талдырмайтын, ауырыңды жеңіл­дететін – білім мен ғылым. Осы ақиқат жолында ел білімін қайт­сек жақсартамыз, ғылымын қалай өрістетеміз деген ұлы ұғымды Елба­сы Нұрсұлтан Назарбаев: «Ақыл та­был­май, ештеңе табылмайды. Ой же­тілмей тұрып, ар-намыс шың­далмайды. Ар-намыссыз азамат, өзге­лердің көсегесі түгілі, өзінің көсегесін кө­герте алмайды. Онсыз ұлттық сана мен ұлттық намыс та тұл», деп азаттық алғаннан бері айтып келеді.

Егемен Қазақстан
12.02.2018 70

Иә, елдегі білім саласына қатысты реформалар санынан жаңылайық дедік. Жүйесіз жүргізілуінен бе, есте қалғаны онша көп болмай тұр. Оның зардабын қаладағы жайлы бөлмеде отырып жоба жасағандар емес, тікелей іске асыруға тиіс мекеме қызметкерлері көріп отырғаны да рас. Осындай оралымсыздықтың кесірінен бе, әлде ғылыми негізі жасалмай, жалаңдыққа бой алдырғандықтан ба, отандық білім саласының басынан дау-шар арылмай келеді. Мұның басты себебі, өзгенің үрдісін електен өткізбей, дайындықсыз бастап жіберуде жатқан жоқ па екен? Ондай реформаларды қолға алып, орта жолға тастағандарға сұрау болмайтыны да бар. Оның орнын басқандар өзінің жаңашылдығымен көзге түсуге тырысады. Осы тәсілмен ел болғалы бері 15-ке таяу министр жұмыс істеді. Әрине, жақсы ісін соңына жеткізе алмай кеткендер де болды.

Алда дәйекке келтірген Елбасы байламында ақыл туралы әдемі айтылады. Ақыл-ой биіктігі жеке адамдарға ғана емес, елге керек. Ақыл-ой иелерін, әсіресе талантты ұрпақты бала күнінен баулу кемел жұртқа тән қасиет. Бірақ біз сол кемелдікке жеткізетін дарынды ұл-қызға, білімі терең, ой әлемі мұхиттай оқымыстыға, мықты ұйымдастырушыға кей тұста толық қамқорлық жасай алмай келе жатқан секілдіміз. Бірінші, дарынды ұрпаққа келер болсақ, бүгіп қайтеміз, кейде оларға тиесілі орынды түрлі жолдармен пысықайлар қағып кетіп жатады. Есесіне бағаланбаған әлгіндей дарынды ұл-қызды өзгелер жетектеп кетіп жататынын жоққа шығара алмасақ керек. Мұндай жай кеңес заманында да болған. Оның арқауы әлі үзіле қоймағандай. Біз мұны былтыр көтеріп, Қостанай өңірінде Мәскеудің жетекші университеттері біраздан бері дарынды балалармен жұмыс істеп жүргенін, оқу орнының қызметкерлері келіп жаратылыстану пәндері бойынша ақыл кеңес беретінін, үздік талапкерлерге арнайы грант тағайындайтынын талқыға салғанбыз. Жақында бұл мәселе бас басылымда тағы да қозғалып, Солтүстік Қазақстан облысындағы әріптесіміз Өмір Есқали «Ақыл-ой көші ары асып бара ма?» (26.01.2018) деп шығыс және солтүстік өңірлердегі, Ақтөбе мен Атырау облыстарындағы ұрпақтарымыздың көрші елдің орта және жоғары оқу орындарына бет бұрғанын дәйектей жазды. Мәселен, шетке, оның ішінде Ресейге бет бұрғандар сегіз есе артқанын, айталық, бір гимназияны бітірген 52 түлектің 31-і Ресейде бағын сынап, оның 21-і тегін оқуға түскенін, өз елімізде сынақ тапсырған 12 үміткердің 2-уі ғана грантқа ие болғанын жеткізді. Тағы бір мысал, М.Жұмабаев ауданындағы мектеп бітірушілердің 70-80 пайызы көрші елге бет бұрып отыр екен. Осы бір түйткілдің себебін қайдан іздеуге болады, ертеңгі салдары қалай болар екен деген ой мазалайды. Бұл ұлтымыздың келешегіне қауіп төндіріп жүрмей ме?

Жасыратыны жоқ, біздің түлектер мектеп бітірген соң әуре-сарсаң басталады. ҰБТ «жыры», кешенді тест, оның қорытындысын шығару, ақшасы барлар ҰБТ-ны бірнеше рет тапсырып, ақылы оқуға түсуіне жол ашу, т.б. Осындай кезде қаншама үміткердің, ата-ананың жүйкесі жұқарады десеңізші.

 Алда жоғары оқу орындарына қа­былдау науқаны келе жатыр. Жалпы, бұл саладағы кейбір жүйесіздіктерден құтқару керек тәрізді. Неге бұлай деп отырмыз? Өйткені бұрын аз да бол­са ҰБТ-ға үміт артып келіп едік. Өт­кен жылы оны да реформаладық. Рес­пуб­ликалық «Дарын» орта­лығы да қал­тарыста қалғандай. Бұл жал­ғаса берсе, шеттен оқу іздейтіндер кө­беймесе азаймайды. Әрине, шетке барып білім алған жөн. Бірақ ертең олар жұ­мылып келіп жұртына қызмет жасай ма?

Шетелдерде қызмет етіп жүрген отан­дық ғалымдарды шақырсақ деп жүргенде өткен жылы елімізден 28 мыңнан аса кәсіби маман сыртқа кетіпті. Олардың қатарында 5 мың техникалық қызметкер, 2,5 мың экономист, 1700 педагог бар көрінеді. Басқа мемлекетке кеткендердің көбі 20-дан енді асқан жастар екен. Өзге жұртқа оқу іздеп барып қалып қойғандардан хабарымыз қаншалықты? Бұл да ойлануды қажет етеді. Жапония мен Қытай мемлекеттері алғыр кәсіби маманды бағалай отырып, шетелге кетуді шектейді екен. Қалай десек те, мектеп түлектерінен бастап, мықты кадрдан, яғни ақыл-ой иелерінен көз жазып қалмау жағына қам-қарекет жасау, елдің өркенін өсіріп, келешегін кемел ететіні анық.

Сүлеймен МӘМЕТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2018

Иранда 60 жолаушысы бар ұшақ апатқа ұшырады

18.02.2018

Эфиопияда төтенше жағдай жарияланды

18.02.2018

18 ақпанға арналған ауа райы болжамы

18.02.2018

Өскеменнің әкімі грейдермен қар тазалады

17.02.2018

Асқар Жұмағалиев Шымкентте цифрландыру жобаларымен танысты

17.02.2018

Білім министрлігі балалардың әлеуметтік желілердегі белсендігін бақылауға шақырды

17.02.2018

Головкин - "Канело" екінші жекпе-жегіне арналған трейлер шықты

17.02.2018

Жанат Жақиянов кәсіби бокстағы карьерасын аяқтады

17.02.2018

Болгарияда Қазақстан туралы деректі фильмдер көрсетіледі

17.02.2018

Астанада тұңғыш рет инклюзивті спорт фестивалі өтеді

17.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытайдың CCTV арнасына берген сұхбаты жарияланды (видео)

17.02.2018

Павлодарда Достық фестивалі өтті

17.02.2018

Мексиканың оңтүстігінде 7.2 балдық жер сілкінісі болды

17.02.2018

Белгілі жазушы-драматург Рахымжан Отарбаев дүниеден өтті

17.02.2018

Н.Назарбаев: Мемлекеттер арасындағы сенім мәселесі өте маңызды

17.02.2018

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2018

Елбасы Қытайдың «Бір белдеу-бір жол» бастамасына қосылудың пайдасын түсіндірді

16.02.2018

Қазақстан халқы 1 қаңтарда 18 млн 157 мыңға жетті

16.02.2018

Астанада Тұңғыш Президент Қоры сыйақысының лауреаттары марапатталды

16.02.2018

Сенатта жол-көлік оқиғаларының алдын алу бойынша уәкілетті органдармен кездесу өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Пассионар

Гумилев анықтамасына жүгін­сек,­ пассионарлық – жұлдыздардың әсе­рімен, табиғат пен тарихаттың қи­лы­ дүмпулерімен қайталанып тұра­тын­ заңды құбылыс. Пассио­нарлар бой­­­ларында тасыған күш-қуат­ты, жү­рек­теріндегі жалын жі­гер­ді айнала тө­ңірегін, келе-келе күллі қауым-жұр­тын өзгерту ора­йын­дағы мақсатты жұ­мысқа жұм­сайды. Олай болса, пассио­нарларды қоғамдық қозғалыстың не­ғұрлым белсенді тегершіктері, жа­ңа­шылдар, жасампаздар десек те жа­раса­ды.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Айтушың қандай, ағайын?

«Айтушы ақылды болса, тыңдау­шы дана болады» дейді халық ма­қа­лы. Осы бір тәмсілдің өн бойында үл­кен ұлағат жатқанына шек кел­ті­ру­дің өзі күнә. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Блокчейн: сый мен сын

Таяуда Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы Қаржы министріне қарата айтқан сөзінде блокчейн технологиясын са­лық жинау жүйесінде қолдануды құп­таған болатын. Бұл – бүкіл әлем­ге сыйы мен сынын қоса әкеле жат­қан төртінші өнеркәсіптік рево­лю­цияның бір жаңалығы.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ұзаққа созылған келіссөз

Германия канцлері Ангела Меркель жетекшілік ететін Христиан демо­кра­­тиялық одағы және Христиан со­циа­лис­тік одағы Германия социал-демо­­кра­тиялық партиясымен ұзақ­қа созылған келіссөздерден соң, коали­ция­лық үкімет құру бойынша мәмілеге келді. Келіссөздер барысында, сондай-ақ ортақ бағдарлама да бекітілді. Ал Бундестаг (парламент) сайлауы 2017 жылдың 24 қыркүйегінде өткен болатын.

Дархан ӨМІРБЕК, «Егемен Қазақстан»

Қалтафондағы қауіпті қосымша

Бұған дейін хабарлағанымыздай, өткен аптаның соңында Ақпа­рат және коммуникациялар ми­нистр­лігі «Дербес деректер және олар­ды қорғау туралы» Заңға қай­шы келгені үшін GetContact мобильді қосымшасының еліміздегі қолданысына шектеу қой­ған еді. Бірер күн бұрын Әзер­бай­жан да қосымшаға тыйым салған бола­тын. Қазақстандық қалтафон қол­дану­шылары бар болғаны бір ғана күн пайдаланған бұл қосымша несімен қауіпті еді? Жеке ақпаратты саудалайтын мұндай қосымшаларға төтеп беруге бола ма?

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу