«Әлеуметтік мемлекеттің» қазақстандық моделі

Елбасы Н.Ә.Назарбаев Парла­менттің бірлескен отырысында ел тұрғындарының өміріне тікелей әсер ететін, әлеуметтің әлеуетін арттыра түсетін бес бастамасын жария­лағаны белгілі. Президент ұсынған қадамдардың маңызы мен ауқым­ дылығы тұрғысынан Қазақстанның әл-ауқатын еселеумен бірге әлемдегі «әлеуметтік мемлекет» тұжырымдамасының қазақстандық моделін нақтылай түсті.

Егемен Қазақстан
08.03.2018 19222

Дамыған мемлекеттердің тәжіри­бесінен көріп отырғанымыздай, та­бысты әлеуметтік мемлекеттің уни­версалды формуласы жоқ. АҚШ-та азаматтарды әлеуметтік қамтамасыз ету жүгі мемлекетпен қатар жеке сектордың жауапкершілігінде болса, «Солтүстік Еуропалық» модель бойын­ша азаматтардың мемлекет тарапынан алатын әлеуметтік қолдауы олардың мемлекетке төлейтін салық көлеміне тікелей тәуелді. Осы орайда ширек ғасыр бұрын экономикалық жүйенің жаңа формациясына көшкен біздің ел үшін әлеуметтік мемлекеттің өзіндік моделі болуы заңды құбылыс.

Әдетте дамыған елдер әлеуметтік саясатты күшейту үшін салықты көтеруге мәжбүр болады. Дәлірек айтқанда, халыққа арналған әлеуметтік жәрдем бизнестің қалтасынан төленеді. Егер ол елдерде кәсіпкерлік ақсап жат­са, әлеуметтік көмек қысқарып, биз­неске жағдай жасалады. Ал бизнеске жеңілдік беру мен әлеуметтік саясат­ты күшейтуді қатар алып жүретін жағ­дай жасаған Қазақстан Президенті «әлеуметтік мемлекет» ұғымына жаңа көзқарас енгізді.

Қазақстандық модельдің ерекше­ ліктері тәуелсіздік жылдары жүргізіліп келе жатқан мемлекеттің әлеуметтік саясатымен үндес «Президенттің бес әлеуметтік бастамасы» бағдарламасын­ да толық айқындалды. Ең бастысы, бес әлеуметтік бастама халықаралық қауым­дастық мойындаған «әлеуметтік мемлекет» ұғымының үш принципіне де толық­ тай сәйкес келеді. Мәселен, мүмкіндіктің теңдігі принципіне сәйкес білім грантын 20 мыңға арттырып, 75 мың студентті жатақханамен қамтамасыз ету бастама­сы қала және ауыл жастарына бірдей са­палы білім алуда және еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болуда мемлекет тарапынан жасалған нақты қолдау.

Байлықтың әділ бөлінісі принципіне сәйкес азаматтарымыз «7 – 20 – 25» бағдарламасы арқылы қолжетімді бағамен баспаналы болуға мүмкіндік алса, 14 мыңға жуық кәсіпкер тиімді шарттармен шағын несие алу арқылы өз бизнесін дөңгелететін болады. Одан бөлек, жалақысы 25 айлық есептік көрсеткіштен төмен қазақстандықтар 10 пайыз табыс салығының орнына 1 пайыз салық төлейтін болады. Сон­дай-ақ Елбасы келешекте прогрессивті салық жүйесін енгізу мүмкін­дігі қарастырылатынын да атап өтті. Қоғамдық жауапкершілік принципі­ не келсек, түрлі әлеуметтік топтарға кіретін отандастарымыз қолжетімді баспана, «Нұрлы жер», «Өрлеу» және т.б. көптеген мемлекеттік бағдарлама­лардың қолдауын пайдаланып келеді.

Осылайша әлеуметтік мемлекеттің қазақстандық моделі дегеніміз – әлеумет­тік қолдауға мұқтаждарды қорғай оты­рып, адами капиталды үздіксіз дамы­ту арқылы еңбек өнімділігін арттыру және сол арқылы азаматтарымыздың әл-ауқатын күшейтіп, мемлекеттік бюджетке түсетін салмақты бірте-бірте азайту. Сондықтан «Президенттің бес әлеуметтік бастамасы» қазақстандық модельді одан әрі жетілдіріп, еліміздің дамыған 30 елдің қатарына кіруіне оң ықпал етеді деп сенеміз.

Шынайы әлеуметтік мемлекетте азаматтардың барлығына шығу тегіне, әлеуметтік жағдайына қарамастан, теңдей мүмкіндік беріледі. Бұл мүмкін­діктер әлеуметтік теңсіздіктің терең­деуіне тосқауыл болады. Орта білім және жоғары білімнің тегін болуы, студенттердің жатақханалармен толықтай қамтамасыз етілуі тұрмыстық жағдайы мүлдем нашар отбасы балаларының өзіне әлеуметтік лифті бойынша жоғары өрлеуге жол ашады. Шағын несиелеу бастапқы қаражаты жоқ адамның өзіне кәсіп ашуға көмектеседі. Тұрғын үйдің қолжетімді болуы қазақстандықтардың бәрін меншік иесіне айналдырып, еліміздің тұрақтылығын арттыра түседі. Осылайша «Президенттің бес әлеу­меттік бастамасы» салмағы мен ауқым­дылығы бойынша алдағы онжылдыққа бағдар болады деп ойлаймыз.

Ең бастысы, жер-жаһан жаңарып, тіршілік атаулы теңелетін жұрт жақ­сылыққа кенелетін береке-бірліктің бастауындай әз Наурыздың басын­ да жарияланған бұл Үндеудің игілігі ұлысты ұйыстырып отырған, ел мен жердің иесі ретінде бәріне жауапты мемлекет құраушы ұлттың болашағын баянды етуге арналғаны анық. Ендеше Елбасы ерекше атап өткендей, бес бас­тама балталаса да бұзылмайтын берік бірлігімізді бекемдей түседі деп бек сенеміз!

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2018

Семейде үйін су шайып кеткен отбасылар баспаналы болды

23.06.2018

Ақтөбеде тұңғыш рет пантеон орталығы бой көтерді

23.06.2018

Семейде қала әкімі полиция қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

23.06.2018

Бүгін - Мемлекеттік қызметші күні

23.06.2018

Қызылжарда Мағжан Жұмабаевқа ескерткіш орнатылды

23.06.2018

Семейде суға кеткен Бобровка тұрғындарының үйлері жөнделіп жатыр

23.06.2018

Дипломаттар халықаралық күн тәртібінің өзекті мәселелерін талқылады

22.06.2018

«Нұр Отан» Маңғыстау облыстық филиалы мемлекеттік және полиция қызметкерлерін марапаттады

22.06.2018

Қазақстан мен Ресейдің парламентаралық ынтымақтастығы нығая түспек

22.06.2018

Қазақстанның Ауыр атлетика федерациясы 2020 жылы Азия чемпионатын өткізуге ниет білдіргенін растады

22.06.2018

Маңғыстау облысында «Нұрлы жер» және «Қолжетімді баспана» бойынша отырыс өтті

22.06.2018

Астанада медиабілімнің даму мәселелері талқыланды 

22.06.2018

Солтүстік Қазақстанда бұршақ жаууы мүмкін

22.06.2018

Астана қаласы маңындағы орман көлемі 100 мың га дейін кеңейтіледі

22.06.2018

«Ақтау Теңіз Порты» АЭА мен DP World инвестициялық жобаларды жүзеге асырмақ

22.06.2018

Қызылорда облысында «Жасыл» технологияларды енгізу бойынша меморандумға қол қойылды

22.06.2018

Сыртқы істер министрлігінде Қазақстанның Польшадағы Елшісінің брифингі өтті

22.06.2018

Кіші Аралда желкенді кемелер жүзе бастады

22.06.2018

Шымкентте «Миграциялық ХҚО» ашылды

22.06.2018

Астраханьда Астананың 20-жылдығына арналған фотокөрме өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу