Гүней Эфендиева: Түркі әлемін біріктіретін қадам

Халықаралық Түркі мәдениеті мен мұрасы қоры саяси-экономикалық, мәдени-гуманитарлық және білім беру салаларында қызмет етіп келеді. Таяуда аталған қордың басшысы Гүней Эфендиевамен әңгімелесудің сәті түскен еді.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 1445

– Гүней ханым, бірінші кезекте халықаралық Түркі мә­де­ниеті мен мұрасы қоры жөнінде кеңірек әңгімелеп берсеңіз.

– Жалпы, бұл қордың негізі 2009 жылы Нахчиванда қаланды. Кейінірек 2012 жылы ұйымның ере­желері бекітілді. Ал 2015 жы­­­лы Түркі мәдениеті мен мұ­ра­­сы қоры өз жұмысын бас-
тады.

Түркі әлемі – өте бай. Оның тереңдігі мен байлығын зерттеген сайын, тұңғиығына бата түсесіз. Түркілер әлемнің түкпір-түкпіріне таралған. Еуропада, Азияда, өзге де аймақтарда өмір сүреді. Бұдан бөлек, түркілердің діні де әртүрлі. Негізгі дініміз ислам болғанымен, христиандықты, буддизмді ұстанатын, шаман­дықты дұрыс көретін бауырластарымыз жетер­лік. Қысқаша айтқанда, Түркі әлемі – әр алуан және мұндай ерек­шеліктерге өте бай. Осы орайда, Қордың мақсаты түркі халық­тарын бір-біріне одан әрі жа­қын­дастыру, ортақ әлем қалып­тастыру. Өйткені біздің тіліміз – ортақ, өзара ұқсас әдет-ғұрып­тарымыз көп және тегіміз де бір. Алайда бір-біріміз жөнінде мә­ліметті аз білеміз. Сондықтан өзара жақындасудың маңызы зор.

Сонымен қатар бұл қор түркі мәдениеті мен мұрасын әлемге танытуды көздейді. Қазіргі таңда қордың төрт мүшесі бар. Олар: Қазақстан, Әзербайжан, Түркия және Қырғызстан. Ұйымның штаб-пәтері Бакуде орналасқан. Қордың құрылғанына көп болмаса да, бірқатар жобалар жасап, оларды әлемге таныстыру мақсатында жұмыс істеп жатырмыз.

– Былтыр Елбасы Нұр­сұл­тан Назарбаев қазақ тілін ла­тын әліпбиіне көшіру туралы ше­шім қабылдады. Таяу­да жаңа әліпбидің нұсқасы бекі­тілді. Қазақстанның осы қада­мының түркі әлеміне ықпалы қандай болады деп ойлайсыз?

– Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың латын әліпбиіне көшу жөніндегі шешімін зор қуанышпен қабылдадық. Бұл қадам Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл түркі әлемі үшін де пайдалы болмақ. Келешекте түркі халықтарын жақындастыруға орасан үлес қосатыны анық. Қазір екеуміз түрік тілінде сөйлесіп отырмыз. Яғни, екі елден болсақ та бір-бірімізді түсінісе аламыз. Тіпті өз ана тілімізде сөйлесек те, не айтып жатқанымызды білеміз. Өйткені біздің – түбіміз ортақ. тіліміз – ортақ.

Латынға көшудің пайдалы болатынына мысал келтірейін. Әзербайжандар «улдуз» дейді. Түріктер оны «йылдыз» деп атайды. Қазақшасы «жұлдыз». Бұл негізінде бір түбірден шыққан сөз. Әзербайжанға не Түркияға барып, «жұлдыз» деп айтсаң, түсінбеуі мүмкін. Ал оны латынша әріптермен жазғанда бірден ұға қояды. Яғни осылайша бір-бірімізге жақындай түсеміз.

Әзербайжан латын әліпбиіне Гейдар Әлиевтің кезінде көшкен-ді. Ол уақытта мұндай шешім қа­был­дау оңай емес-тұғын. Бүгінде Әзер­байжан бұл белесті сәтті бағын­дырды. Әліпбиді ауыстыру – оңай шаруа емес. Әйтсе де, бо­лашақта түркі тілдес мемлекет­тердің бәрі бұл жолдан өтеді.

– Былтыр Қазақстан Пре­зи­дентінің «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» атты мақа­ласы жарық көрді. Онда сананы жаңғырту мемлекет­тің қалыптасуында маңыз­ды рөл атқаратыны ай­тылды. Жал­­пы, Әзербай­жан хал­қы Н.Назар­баевтың және Қазақстан­ның баста­ма­­­ларын қалай қабыл­дайды?

– Жоғарыда айтып өткен латын әліпбиіне көшу осы «Рухани жаңғыру» аясында жасалған қадам екені белгілі. Бұл бағ­дар­ламалық ма­қала Қазақстан­ның дамуына үлкен үлес қоса­тынына сенімім мол. Қазіргі таңда атқарылып жатқан шаруалар тарихтан сабақ алған Қазақстанның заманауи қабіле­тін айшықтайды. Президент Н.Назарбаев – көреген Елбасы. Ол Қазақстанды дамыған, дүние жүзіндегі ал­дыңғы қатарлы, әлемдік аренада абыройлы мемлекетке айналдырып келеді.

Мен Астанаға үшінші рет ке­ліп отырмын. Бұған дейін 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жыл­дығының мерейтойына қатыс­тым. Сол кезде қатты қуандым. Өйткені біз – түбіміз бір түр­кілерміз. Қанымыз да ор­тақ. Тәуелсіз Қазақстанның мұн­дай деңгейге жеткеніне біз қатты қуандық. Ата-бабамыздың мұ­ра­сын сақтап, оны келешек ұрпаққа аман-есен жеткізу жо­лындағы іс-қимылды көргенде разы болдық.

Әңгімелескен Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу