Наурыз күні дүниеге келіп, Наурыз атанғандар

Наурыз айы туғанда, Наурыз мерекесі төрімізге енгенде іңгәләп дүние есігін ашқандар жетерлік. Айталық ықылым замандар мен арғы-бергі ғасырлардан бері аталып, тойланып келген түркі халықтарының ортақ мерекесі – Наурызға кеңестік идеология бұғаулық салғаны белгілі. Оны діни наным-сенімдермен байланыстырып келген кеңестік атеист-ғалымдар да аз емес. 

Егемен Қазақстан
19.03.2018 76
2

Сөйтіп 1926 жылдан бергі кезеңде кеңестік империя аумағында наурыз мерекесін тойлауға тыйым салынған. Алайда тотаритарлық режим ежелден халқымыздың қанына сіңген, сана-сезімдеріне орныққан дәстүрді. Олардың көкейлері мен жүректерінен сызып тастай алмады.

Тіпті республиканың батыс өңірлерінде 14-наурыз жылдың басы деп саналып, бұл күні тұрғындар бір-бірімен құшақтасып, көріскен. Әр үйде мол дастарқан жайылатын салт-дәстүр комунистік саясаттың қылышынан қан тамып тұрған кезде де жойылмаған. Бүгінгі күні жоғары ресми органдар тарапынан бұл датаға түсіністік танытылып, Наурыз мерексі өз бастауын 14- наурыздан алатын болғаны да бір мерей. Әлбетте бүгінгі әңгімеміздің басты арқауы материалдың тақырыбына шығарып отырғанымыздай Наурыз күні дүниеге келгендер болмақ. Ежелгі наурыз тойы түркі халықтарының сана-сезімдерінен өшпеді дегеннен шығады. 1926 жылдан кейінгі кезеңнің өзінде бұдан берідегі отызыншы-сексенінші жылдар аяғында Наурыз есімін иеленген сәбилер қазақ жерінің қай қиырында да көп кездескен. Мұның өзі алдыңғы пікіріміздің басты дәлелі болмақ.

Бұған еліміздің батыс өңірінде орналасқан Ақтөбе, Батыс Қазақстан облыстарынан бірнеше нақты мысалдар келтіре кеткенді жөн көреміз. Осы орайда көзі тірісінде Ақжайық аймағына кеңінен танымал болған тұлға, Орал өңірінде қазақ телевизиясының өкілдігін өз қолымен құрып, облыстық телевизия және радио хабарларын тарату компаниясын ұзақ жылдар бойы басқарған азамат Наурызғали Сыдықовтың есімі ауызға бірінші оралады. Ол ішкі жан-дүниесі таза, өзге бір жанға қылдай қиянат жасап көрмеген көңілі мен пейілі Наурыздың ақша қарындай ақ, кіршіксіз жан еді. Өмірден ертерек кетіп қалды. Көзі тірі болғанда үлкен абырой мен бедел иесінің тоқсан жасқа толуын елі мен жұрты Наурыз тойымен бірге атап өтер еді.

Бұдан кейін Наурыз айында өмірге келген біз білетін Наурыз есімді перзенттердің легін Наурыз Бекмашев және Наурызбай Қарағойшин есімді азаматтар жалғастырады. Оның біріншісі елімізді Көшім атты асыл тұқымды жылқының өсу мен таралуына сүбелі үлес қосып жүрген белгілі ұйымдастырушы-жетекші болса, екіншісі ел басқарып, ел құрметіне бөленіп жүрген Нарын құмы топырағының төл тумасы Жаңақала ауданының әкімі Наурызбай Қарағойшин болып шығады.

Наурыз есімін иеленген бір замандасымыз ұзақ жылдар бойы облыстық «Орал өңірі» газетінде көлік жүргізушісі болып қызмет жасады. Ол бүгінде зейнет жасына жеткен ел ағасы. Қақ-соқпен ісі жоқ, бұл жалған өмірдің күңкіл-сүңкілі мен ырду-дырдуынан қашық жүретін табиғаты таза жан. Аталған аймақтарда Наурызгүл есімді ақылыа көркі сай қабақтары қашанда жайдары, ашық-жарқын, ел-жұртына сыйлы, әйел затының падишалары да баршылық. Мынандай да бір жәйт бар. Ресейде дүниеге келіп, кейін табиғи отанына оралған бір замандас құрбымыздың есімі –Марта деп қойылып кетіпті. Ол отбасымызбен араласып тұратын көңілімз бен сыйластығымыз жарасқан азаматтың асыл жар. Бір күні қонақтық үстінде, дастарқан басында бас қосқан сәтімізде оған: Мартаң не сенің, Марта деп атыңды кім қойып жүр? Марта емес, сенің есімін Наурызгүл. Қане, шұғыл өзгерт құжаттағы есіміңді деп әзіл-шынын араластыра тіл қатқаным бар. Не десін, ол менің достық-жолдастық рәуіштегі ұсыныс-тілегімді үнсіз қолдағандай түр көрсетті.

Қалай дегенде де біз білетін Наурыз есімді қазақ топырағының перзенттері көңілдері кім-кімге де Наурыз айының арайлап атқан ақ таңындай ашық, қолынан келмейтін көмегін аяп қалмайтн сүйегі асыл жандар. Қай-қайсысы да ынтымақ пен бірліктің, қайырымдылық пен тату-тәтті тірліктің ту ұстаушылары. Олардың бәрі де жылдың басы, жылдың алғашқы төлі –жақсылықтың жыршысы. Ендеше Наурыз күні дүниеге келіп Наурыз атанғандар екі-үш ауыз оң лебізге әбден лайықты деп білеміз.

Темір Құсайын,

«Егемен Қазақстан»

АҚТӨБЕ-ОРАЛ-АҚТӨБЕ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

18.12.2018

Қарағандының 2018 жылғы аруы белгілі болды

18.12.2018

Қарағанды облысында спорт кешені пайдалануға берілді

18.12.2018

«Астана» велоклубының жаңа маусымдағы құрамы анықталды

18.12.2018

«Айка» фильмі «Оскар» жүлдесіне үмітті картиналар тізіміне енді

18.12.2018

Отырарда «Оқсыз» спорт кешені ашылды

18.12.2018

Үндістанда ауруханадағы өрттен 6 адам қаза тапты

18.12.2018

Бүгін Қазақстан аумағында ауа райы құбылмалы болады

17.12.2018

Алтын домбыра иесі анықталды

17.12.2018

Батыс Қазақстан облысында Тәуелсіздік құрбандарына ас берілді

17.12.2018

Чемпиондар Лигасының 1/8-ші финалының жеребе тарту рәсімі өтті

17.12.2018

Жамбыл өңірінде 28 нысан ашылды

17.12.2018

Атыраулықтар «Елбасы жолы» фильмін тамашалады

17.12.2018

Тәуелсіздік күні БҚО-да 37 бала дүниеге келді

17.12.2018

Гиннестің рекордтар кітабына енген Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде қойылады 

17.12.2018

Татарстандағы қазақ студенттері Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда допты хоккейден ел кубогы біріншілігі өтуде

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу