Ақыл иесі (әңгіме)

Егемен Қазақстан
19.03.2018 225
2

Бөрібасардың үйшігінен шықпағанына бүгін үшінші күн. Бүктетіле жатқан қалпы нәр сызбады. Тек арагідік сойдым-сойдым тілінген тері арасындағы қанталаған жараларын алма-кезек жалап қояды. Арқабайдың тысқа шыққан сайын «Бөрбасар!» деген шақыруына да елең етпеді. Әншейінде иесін көрсе арсалаңдай жүгіретін Бөрібасар Арқабайға өкпелегендей қабақ астынан қарап үнсіз жата берді.

Кешегі қанды айқас Бөрібасар үшін ит өмі­ріндегі мәңгі есінде қалар айқас болды. Соңғы кез­де осы үйге келгіштеп жүрген нән тақырбас­­­ты Бөрібасар әу бастан-ақ ұнатпаған еді. Қақ­падан басы көрінгеннен ырылдап ішке ат­тап бастырмайтын. Арқабай үйден шыға әл­гі­ге жік-жаппар болып, Бөрібасарға дауыс кө­те­ре: – Кет-ей! Мұның мұндайы жоқ еді. Өй, оңбаған! – деп қонағын алдынан күтіп үйіне кір­гізіп алатын.

Бөрібасар сонда иесі Арқабайға көз қиығы­мен қарап іштей осыны да ақыл иесі адам дей­ді-ау. Кімнің жақсы, кімнің жаман екенін түрі мен репетінен-ақ байқамай ма екен?» дегендей бір-екі әупілдей үріп үйшігіне кіріп кететін.

Кеше Арқабай үйінен қарғыбауын алып шыққанда қыдыртатын болды деп қатты қуа­н-
­ған Бөрібасар, артынша әлдене бір жаман­дық­ты сезгендей иесіне жалтақтай қарады.

– Бүгін сенің өнеріңді көреміз. Қазақы төбеттігіңді көрсететін күн болып тұр, – деп екі алақанымен екі қапталынан қаққан Арқа­байдың үнінен кейін Арлан сезіктене түсті.

Неткен қанды алаң, қан мен қанды сілекей сасыған иіс. Қыңсылаған иттер. Итжығыс арпалыстар Бөрібасардың басын айналдырды. Үйлеріне жиі келгіштеп кеткен әлгі нән тақырбас осында жүр екен. Жетегінде дәу шетелдік алпауыт қара төбет. Қос ұрты жел тербеген түңліктей салп-салп етсе, бас терісі салбырап жер сүзіп тұр. Үсті-басы қолаңса сасиды. Бай­қаса, оны Арланмен айқастырғалы тұрған секіл­ді. Бір сәтте нән тақырбас «Фас!» деді. Сол-ақ екен алып төбет Бөрібасарға тарпа бас салды. Мұндай жағдайды күтпеген Бөрібасар жалма-жан жалт бұрылып, шапшаңдық танытты.

Әйтсе де төбелестің әбден «дәмін» татып көргендіктен бе, қара төбет қарпып қалуға күш салды. Қиқулаған адамдар жан-жақтан анталап тұр. Ит болып өмірге келгелі мұндай сұмдықты көрмеген Бөрібасар ақырында өзін қорғауға көшті. Тұла бойы қара төбеттің ақсиған азуына ілігіп, сау тамтығы қалмады. Қара төбеттің көздері қызыл шоққа айналып, бір мезетте Бөрібасардың бүйіріне ауыз салғанда, жылдамдық танытқан Бөрібасар қанды төбеттің шабын қақырата жарып жіберді. Қарны ақтарыла қансыраған қара төбет қыңсылай құлады...

Ертеңіне Арқабайдың үйіне шетелдік екі-үш сұр машина келіп тоқтады. Қымбат көліктен түскен он шақты адамның ішінде кешегі нән тақырбас ерекше сұсты көрінді. Олар Арқабайдың есігінің алдында көп-көрім уақыт даурығысып жатты. Ақыры Арқабай әлгі бағасы қымбат шетелдік иттің емделу қаржысын мойнына алды ма, әйтеуір үйден оралған пакет алып шықты. Іс мұнымен түгел біт­педі ме, әлде толық қарыз-құрызынан құ­тыл­­ма­ды ма араға уақыт өте, түн жарымында Бөрі­басар қақпа алдында ыңырсыған адамның дауысын естігендей болды. Қақпаға жақын келгенде иесі Арқабайдың иісін сезе кетті. Үсті басын қан жуған, итше таланған Арқабайды әлгілер соққыға жығып, тастап кеткен екен.

Бөрібасар Арқабайдың арқасындағы ыр­си­ған қанды жарасын үнсіз қыңсылап жалай берді.

Мақсат Қарғабай

Оңтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Мемлекеттер басшылары Қасым-Жомарт Тоқаевты Президент лауазымына кірісуімен құттықтады

21.03.2019

Қазақстан Шотландияны 3-0 есебімен ұтты

21.03.2019

Н.Назарбаев пен Қ.Тоқаев Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Н.Назарбаев Армения Президенті Армен Саркисянмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Назарбаев Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Қазақстан-Испания экономикалық ынтымақтастық Мадридте талқыланды

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Наурыз мерекесіне орай құттықтауы

21.03.2019

Ономастика комиссиясы Қостанайдағы Абай даңғылының орнына басқа көшені таңдауды ұсынды

21.03.2019

Қостанайда  халықаралық медиа форум өтті

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу