Ақыл иесі (әңгіме)

Егемен Қазақстан
19.03.2018 221
2

Бөрібасардың үйшігінен шықпағанына бүгін үшінші күн. Бүктетіле жатқан қалпы нәр сызбады. Тек арагідік сойдым-сойдым тілінген тері арасындағы қанталаған жараларын алма-кезек жалап қояды. Арқабайдың тысқа шыққан сайын «Бөрбасар!» деген шақыруына да елең етпеді. Әншейінде иесін көрсе арсалаңдай жүгіретін Бөрібасар Арқабайға өкпелегендей қабақ астынан қарап үнсіз жата берді.

Кешегі қанды айқас Бөрібасар үшін ит өмі­ріндегі мәңгі есінде қалар айқас болды. Соңғы кез­де осы үйге келгіштеп жүрген нән тақырбас­­­ты Бөрібасар әу бастан-ақ ұнатпаған еді. Қақ­падан басы көрінгеннен ырылдап ішке ат­тап бастырмайтын. Арқабай үйден шыға әл­гі­ге жік-жаппар болып, Бөрібасарға дауыс кө­те­ре: – Кет-ей! Мұның мұндайы жоқ еді. Өй, оңбаған! – деп қонағын алдынан күтіп үйіне кір­гізіп алатын.

Бөрібасар сонда иесі Арқабайға көз қиығы­мен қарап іштей осыны да ақыл иесі адам дей­ді-ау. Кімнің жақсы, кімнің жаман екенін түрі мен репетінен-ақ байқамай ма екен?» дегендей бір-екі әупілдей үріп үйшігіне кіріп кететін.

Кеше Арқабай үйінен қарғыбауын алып шыққанда қыдыртатын болды деп қатты қуа­н-
­ған Бөрібасар, артынша әлдене бір жаман­дық­ты сезгендей иесіне жалтақтай қарады.

– Бүгін сенің өнеріңді көреміз. Қазақы төбеттігіңді көрсететін күн болып тұр, – деп екі алақанымен екі қапталынан қаққан Арқа­байдың үнінен кейін Арлан сезіктене түсті.

Неткен қанды алаң, қан мен қанды сілекей сасыған иіс. Қыңсылаған иттер. Итжығыс арпалыстар Бөрібасардың басын айналдырды. Үйлеріне жиі келгіштеп кеткен әлгі нән тақырбас осында жүр екен. Жетегінде дәу шетелдік алпауыт қара төбет. Қос ұрты жел тербеген түңліктей салп-салп етсе, бас терісі салбырап жер сүзіп тұр. Үсті-басы қолаңса сасиды. Бай­қаса, оны Арланмен айқастырғалы тұрған секіл­ді. Бір сәтте нән тақырбас «Фас!» деді. Сол-ақ екен алып төбет Бөрібасарға тарпа бас салды. Мұндай жағдайды күтпеген Бөрібасар жалма-жан жалт бұрылып, шапшаңдық танытты.

Әйтсе де төбелестің әбден «дәмін» татып көргендіктен бе, қара төбет қарпып қалуға күш салды. Қиқулаған адамдар жан-жақтан анталап тұр. Ит болып өмірге келгелі мұндай сұмдықты көрмеген Бөрібасар ақырында өзін қорғауға көшті. Тұла бойы қара төбеттің ақсиған азуына ілігіп, сау тамтығы қалмады. Қара төбеттің көздері қызыл шоққа айналып, бір мезетте Бөрібасардың бүйіріне ауыз салғанда, жылдамдық танытқан Бөрібасар қанды төбеттің шабын қақырата жарып жіберді. Қарны ақтарыла қансыраған қара төбет қыңсылай құлады...

Ертеңіне Арқабайдың үйіне шетелдік екі-үш сұр машина келіп тоқтады. Қымбат көліктен түскен он шақты адамның ішінде кешегі нән тақырбас ерекше сұсты көрінді. Олар Арқабайдың есігінің алдында көп-көрім уақыт даурығысып жатты. Ақыры Арқабай әлгі бағасы қымбат шетелдік иттің емделу қаржысын мойнына алды ма, әйтеуір үйден оралған пакет алып шықты. Іс мұнымен түгел біт­педі ме, әлде толық қарыз-құрызынан құ­тыл­­ма­ды ма араға уақыт өте, түн жарымында Бөрі­басар қақпа алдында ыңырсыған адамның дауысын естігендей болды. Қақпаға жақын келгенде иесі Арқабайдың иісін сезе кетті. Үсті басын қан жуған, итше таланған Арқабайды әлгілер соққыға жығып, тастап кеткен екен.

Бөрібасар Арқабайдың арқасындағы ыр­си­ған қанды жарасын үнсіз қыңсылап жалай берді.

Мақсат Қарғабай

Оңтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

24.09.2018

Юлия Путинцева WTA жаңартылған рейтингінде 46-орынға көтерілді

24.09.2018

БҰҰ Бас Ассамблеясының 73-ші сессиясы өз жұмысын бастады

24.09.2018

Виктория көліндегі апатта қаза тапқандар саны 225 адамға жетті

24.09.2018

Солтүстік Қазақстанда Жансүгір батырға еңселі кесене тұрғызылды

24.09.2018

Музей қызметкерлеріне үстемеақы төленгені жөн

24.09.2018

Жергілікті ерекшеліктер ескерілсе игі

24.09.2018

Қайрат «қаһарына» мінді

24.09.2018

Илон Масктың SpaceX компаниясы алғашқы жолаушының есімін жариялады

24.09.2018

Өзен арнасын бекіту – кезек күттірмейтін мәселе

24.09.2018

Медициналық көмек сапасы артады

24.09.2018

Атты әскер дивизиясының тағдыры

24.09.2018

Ұлттық рухтың ұстыны

24.09.2018

ШҚМТУ – ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялар орталығы

24.09.2018

Тіл арқылы этномәдени кодтарды ашу

24.09.2018

Өнегесі өріс жайса...

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу