Тіл мәдениетін зерделеген Мырзатай Серғалиев

Белгілі ғалым, Ұлттық ғылым академиясының академигі Мырзатай Серғалиев – қақ-соқтан аулақ, жастардың көңілін жықпай, тілегін қабыл алып жүретін қарапайым қазақ еді. 

Егемен Қазақстан
19.03.2018 2216
2

Ол қазіргі сантүрлі сауалға жүк болып, кейде жүйкені тоздырған тіл мәдениетін зерттеген, зерделеген ғалым болатын. Тіл құдіретін, тіл көркемдігін саралап, сөйлеген сәтте һәм көркем дүниеге қолдану барысында тілдің халықтық үлгісін бұзбау – ғылыми жұмысының негізгі арқауы болды. Сөз ұстаған жыраулар мен жыршылардың, қалам тербеген қаламгерлердің мұрасын терең барлап, ана тілін қадір тұтқан ғалым соңына мол мұра қалдырды. Оның негізгі бағыты көркем әдебиет тілі мен стилистика негіздеріне синтаксис мәселелеріне арналды. Ол тіл ғылымымен бірге жазушылықты да қатар алып жүрді. Ой әлемінен қанат қағып, өмір көшімен жарасым тапқан шығармалары көпшіліктің көңілінен шығып, оң бағасын алды.

Айтулы ғалымның 80 жылдығына орай, «Серғалиев сабақтары-2018» аясында «Рухани жаңғыру және тіл білімі мәселелері» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция елордадағы Еуразия ұлттық университетінде өтті. Конференцияны университеттің проректоры, профессор Дихан Қамзабекұлы ашып, ғалымның өмір жолына еңбектеріне тоқталса, профессор Нұргелді Уәли сөз мәдениетіне ерекше мән бергенін тілге тиек етті. Ал филология ғылымдарының докторы Гүлдархан Смағұлова академик М.Серғалиевтің азаматтық және ғалымдық тұлғасын туралы толғанып профессор Бағдан Момынова қазақ тіліндегі гибрид сөздер бойынша ғалымның зерттеулеріне үңілді. Профессор Шерубай Құрманбайұлы қазіргі БАҚ тіліндегі будан атауларға қатысты байламын академик талдауларымен ұштастыра отырып, нақты мысалдарға жүгінді. Сол секілді профессор Сарқыт Әлісжан қазақ стилистикасының сардары туралы түйінді пікірін жеткізіп, ұстаз алдындағы шәкірттік қарызы мен парызы туралы ой тербеді. Ал академиктің жары Зәуреш Серғалиева конференцияны ұйымдастырған азаматтарға алғысын білдірді.

Алқалы басқосу секцияларда жалғасып, академиктің Оқу-зертханасында қорытындыланды.

Сүлеймен МӘМЕТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу