Айым да сен, Ғалия, күнім де сен...

Ақмола қаласы елордаға айналып, абыр-сабыр болып жатқан 1998 жылдың көктемі-тін. Қалалық газеттің тілшісі деген атымыз бар, ұшып-қонып жүрген шақ. Бір күні өңірге аты мәлім байырғы журналист, қарт қаламгер Октябрь Әлібеков ағамыз үйіне шақырды. Бардым. Күн жексенбі еді. Өкең мені алыстан келген бауырым деді ме, ерекше іш тартып, айрықша ілтипат білдірді.

Егемен Қазақстан
05.04.2018 13180
2

Әңгіме қызған тұста жең­ге­мізге «ана бір дүниені жалғап жіберші» деп көнетоз қоңыр папканы алдырды. Ашты. Ішінен ақ жамылған әйелдің фотосын алып шықты. – Мынау, – деді: «Атақты Балуан Шолаққа «Айым да сен, Ғалия, күнім де сен...» деп ән салдырған Ғалияның суре­ті. Осы дүниені өзіңе берейін деп ша­қырып едім. Кәдеге жара­тар­сың».

Бұл жәдігерді Өкеңе 1995 жылы белгілі кәсіпкер Марат Нә­биев әкеліп берген екен. Су­ретті алғаш рет 1996 жылы аға­мыз өзі басқарған облыс­тық газетте жариялапты. Жоғарыдағы Марат Әскенұлы 1987 жылы Ақмола облысы Бұланды ауданы (бұрынғы Макинка), Тастыөзектегі Балуан Шолақтың зиратын тауып, басын көтерген абзал азамат.

Қазір Өкең жоқ. 2010 жылы дүниеден өтті. Абзал ағаның аманаты ретінде суреттің көшірмесі бізде қалды. Кейінгі кезде бұл фотоны анда-мында жариялаушылар көбейді. Көрген сайын Октябрь Қайырұлы ақсақалдың аманаты еске оралады.

Өкең шын мәнінде Арқа өңір­іне қатысты тарихи оқиға­лар­ға жіті назар аударатын адам еді. Со­ның бір дәлелі – осы сурет. Октябрь аға бұл жәдігерді маған ама­нат­тай отырып, Ғалияға қа­тыс­ты өзі білетін оқиғаларды ай­тып еді. Содан есімде қалғаны, то­ғыз жолдың торабы Ақмолада қыр қазақтарының саудасын орта­қтастыратын Сұлтанай Қамза деген ноғай болыпты. Оның саудасын жүргізетін түбі жаңаарқалық Тілеу атты дәулетті қазақ екен. Оның үлкен әйелінен Ғалия, Мәрзия атты екі қыз туған. Мына фотодағы Ғалия осы.

Одан кейін академик-зерт­теу­ші Ахмет Жұбанов «Замана бұл­бұлдары» атты монографиясында ертеректе алматылық Мәкура Есілбаевадан жазып алған мәліметті келтіреді. Онда: «Ғалия қара сұрлау келген, ат жақты, бетінде аздаған шешек дағы бар, жанары өткір, сөзге шешен, оң қолынан өнер тамған шебер адам болған. Бір кемшілігі алқымында шешектен қалған дақ көп болғандықтан, тамағын орамалымен қымтап байлайтын әдеті бар» делінген екен. Осы деректі мына суреттен де байқауға болатын сияқты.

Сөйтіп Балуан Шолақ ата­мыз­дың әні арқылы Ғалия апамыз да тарихта қалды. 1998 жы­лы С.Оспанов құрастырып бас­тырған «Балуан Шолақ» атты кі­тап­тан «Ғалия» әнінің алты түр­лі нұсқасын көруге болады. Не­гізі бұл ән туралы академик Ахмет Жұбанов: ««Ғалия» әні – әннің төресі. Үлкен жүректен, шын сезімнен туған дүние... Бірақ бабына келтіріп орындау көрінгеннің қолынан келе бермейді», депті. (А.Жұбанов «Замана бұлбұлдары» Алматы, 2001 ж, 134-б).

Расында осы бір үлкен сезім­нен туған әннің авторы мен кей­іпкерінің кейінгі тағдыры жай­лы жоғарыдағы Октябрь аға­мыз­дан естіп, қағазға түсірген де­рекке үңілсек, дәл осы тұста Балуан Шо­лақ атамызға орыстар жо­ғал­­тқан сексен өгіздің жаласы жа­былып, қамауға алынды. Ал Ға­лияға «Шолақ пәлен жылға сот­талып, жер аударыпты» деген жаң­сақ хабар жетеді. Сөйтіп апамыз ата-анасының нұсқауымен Есенжолдың Қанапиясына тоқалдыққа барады. Бұл адаммен де дәм-тұзы жараспай семейлік Қали деген жігітке шығады. Сөйтіп жүргенде туберкулез дертіне шалдығып, 1922 жылы қайтыс болып, мүрдесі қазіргі елорданың «Жастар» шағын ауданы аумағында орналасқан ескі зиратқа жерленеді. Екі жылдың алдында бір топ қазақ жастары марқұм апамыздың жамбасы тиген нүктені тауып, басына жаңадан белгі орнатты.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

24.09.2018

Юлия Путинцева WTA жаңартылған рейтингінде 46-орынға көтерілді

24.09.2018

БҰҰ Бас Ассамблеясының 73-ші сессиясы өз жұмысын бастады

24.09.2018

Виктория көліндегі апатта қаза тапқандар саны 225 адамға жетті

24.09.2018

Солтүстік Қазақстанда Жансүгір батырға еңселі кесене тұрғызылды

24.09.2018

Музей қызметкерлеріне үстемеақы төленгені жөн

24.09.2018

Жергілікті ерекшеліктер ескерілсе игі

24.09.2018

Қайрат «қаһарына» мінді

24.09.2018

Илон Масктың SpaceX компаниясы алғашқы жолаушының есімін жариялады

24.09.2018

Өзен арнасын бекіту – кезек күттірмейтін мәселе

24.09.2018

Медициналық көмек сапасы артады

24.09.2018

Атты әскер дивизиясының тағдыры

24.09.2018

Ұлттық рухтың ұстыны

24.09.2018

ШҚМТУ – ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялар орталығы

24.09.2018

Тіл арқылы этномәдени кодтарды ашу

24.09.2018

Өнегесі өріс жайса...

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу