ЭЫДҰ және Қазақстан

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында әлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру туралы міндетті алға қойған болатын. Бұл межеге жету үшін еліміз Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) бекіткен стандарттарына барынша жақындай түсуі қажет. Өйткені стратегияның негізгі межесі – үздік «отыздықтың» стандарты.

Егемен Қазақстан
19.04.2018 2111

Жалпы, ЭЫДҰ нендей ұйым? Оның құрамында кім­дер бар? Ұйым­ның стан­да­рттары қандай? «Тоғы­зын­шы территория» бұл іргелі бір­­­лес­тіктің төріне алшаң ба­­­­сып кіруі үшін қандай ба­ғыт­­­қа басымдық беруі тиіс? Біз бүгін осы сұрақтар төңіре­­­гін­де әңгіме өрбітуді жөн көр­дік.

Экономикалық ынтымақ­тас­тық және даму ұйымының іргетасы 1961 жылы қалан­ды. Құрылым екін­ші дүние­жү­зі­лік соғыстан зар­дап шек­кен «қарт құр­лық­тағы» ұлыс­­тарға кө­мек көр­се­ту­ді үйлестіру жұ­мы­­сы­мен ай­на­лысқан Еу­ро­палық эко­номикалық ынты­мақтас­тық ұйымының орны­­на кел­ді. ЭЫДҰ-ның мақсаты – өзі­не мүше ел­дер­дің өмір сүру деңгейін арт­тырып, жоғары және тұрақ­ты экономикалық өсімді қам­тамасыз ету. Ұйымның қыс­қаша түсініктемесі осы.

Әйтсе де, мұндай халық­ара­лық ұйымның құрамына кіру немесе оны­мен әріп­тес­­тік байланыс орнату бір­қа­тар артықшылықтар бе­ре­ді. Мә­­се­лен, ЭЫДҰ-мен әріп­тес­­тікті жолға қою – әлем­­­дік аренадағы абырой­ды ас­­қақ­татады. Сонымен қа­тар мүше мем­­лекеттермен өзара тәжірибе алма­су, ық­пал­дас­тық жұмыстары жүр­гі­­зіледі.

Қазіргі таңда ЭЫДҰ-ға 35 мемлекет мүшелікке енген. Кейінгі уақытта ұйым қа­тысушылар санын ұлғайту жө­нінде саясат ұстанып отыр. Соған сәйкес, бірқатар мем­ле­кет ЭЫДҰ-ға мүше бо­лу­ға құлшыныс танытуда. Қазақстан өзінің ұйымға мү­ше болу ниетін 2011 жылы біл­дірді.

Еліміздің іргелі ұйыммен ынты­мақ­тастығы 2010 жыл­дан бастап жан-жақты жүр­гі­зіліп келеді. Осы бағыт­та­­ғы жұмысты үйлестіру үшін Үкі­мет қаулысымен ЭЫДҰ-мен өзара іс-әрекет жө­ніндегі кеңес құрыл­ды. Ал 2013 жылы Ортаазия­­­лық Бастамасының тең төр­ағасы өкілеттігіне қабыл­дан­ды. Осылайша, Қазақстан ұйымның басқару органы­ның құрамына кірген ЭЫДҰ-ға мүше емес тұңғыш мемлекет атанды.

Іргелі ұйыммен Қазақ­стан ара­сын­дағы ын­ты­мақ­тастық негізгі екі бағыт бойынша жүргізіледі. Бірін­шісі – бірлескен жобаларды іске асыру. Екінші басымдық ЭЫДҰ коми­тетімен ынты­мақ­­тастықты терең­де­ту­ге ба­ғыт­талған. ЭЫДҰ ұсы­­ныс­та­ры мемлекеттік бас­қару, ша­­ғын жә­не орта би­з­несті да­мыту, бәсе­ке­лестікті ны­ғайту, қосылған құн жер­гілікті тізбегі мен жасыл қаржы­лар­ды да­мыту тәрізді ба­ғыттар бойын­ша құ­ры­лы­м­дық реформаларды жүр­­гі­з­уге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Қазақстан мен ЭЫДҰ арасын­дағы тәжірибе алма­су­дың сапалы платформасы – Ын­тымақ­тас­тықтың елдік бағдар­ла­­ма­сы аясында белсенді өза­ра тиімді іс-қимыл жасалып келеді. Ұйым аталған бағ­дар­ламаны 2018 жылға дейін ұзартқан болатын. Былтыр Алматыда өткен «Ортақтаса гүлденуге ашық нарықтар» тақырыбындағы Еуразия апталығында ЭЫДҰ тарапы Қазақстанның Білім беру саясаты жөніндегі комитетте «Қатысушы» деңгейіне дейін және Құрыш коми­те­тінде «Қауымдастырылған мү­ше» дең­гейіне дейін өз мәр­тебесін арттыру жолында сапалы жұмыстар жүр­гізіп жат­қанына назар аударған-ды. Бұл да халықаралық ұйым­мен ын­тымақтастықтың да­муына оң ықпал беретін көр­сеткіштер.

2016 жылғы наурызда ЭЫДҰ мен «Қазақстан Респуб­ли­касының монополияға қар­сы заңнамасы мен саясаты­на шолу» жүргізу туралы ке­лі­сім­ге қол қойылған-тұғын. Көп ұзамай еліміз ұйымның Бәсекелестік жөніндегі коми­те­тіне қаты­су­шы ретінде кірді. Бұдан бө­лек, Қазақстан ЭЫДҰ-ның бірқатар коми­тет­терімен ын­ты­мақтас­тық орнатқан.

«Назарбаев универ­си­тет­­тің» Мемлекеттік саясат саласындағы философия док­торы, профессор Колин Нокс­тың пайымдауын­ша, тәу­елсіздік алғалы бері Қа­зақ­­станда атқарылған ауқым­ды өзгерістер өте көп. Со­лар­­дың бірі – дамыған отыз ел­­дің қатарына кіру мін­деті. Де­генмен К.Нокс «тоғызы­н­шы территорияны» тізімнің ба­сындағы мемлекеттермен са­лыстыру дұрыс емес екенін айтады.

«Қазақстанды өзімен деңгейлес елдермен салыс­тыру керек. Мәселен, Қазақ­стан­ды әлемнің дамыған 30 елінің 26-30 сатысына жай­ғасқан мемлекеттердегі жағ­дай­мен бағам­дап көрген жөн. Содан кейін қай салаға көңіл бөлу керек екені нақты­ла­нады. Өйткені Қазақстан сол 26-30 орындағы елдерді тізімнен ығыс­ты­рып шығуы тиіс», дейді ол.

Жалпы, ЭЫДҰ-ның стандартына теңесу оңай емес. Мысалы, ұйым құрамына кірген мемлекеттердегі ішкі жалпы өнімнің жылдық өсімі төрт пайыздан кем болмауы тиіс. Инвестиция көлемі 30 пайызға дейін жетуі қажет. Бұл тұрғыдан алғанда Қазақстанның ұпайы түгел. Былтыр ІЖӨ көлемі кей тоқ­санда 4,3 пайызға жетсе, жал­пы жыл қорытындысы бойынша
4 пайызды құрады.

Инвестиция салу жөнінен де Қазақстан әлем назарын өзіне ауда­рып отыр. Сөзіміз дәлелді болу үшін деректерді сөйлетейік. Мәсе­лен, 2017 жылғы 10 айда құны 300 миллиард теңгеден асатын ке­лі­сім­дерге қол қойылды. Әлем­дік банк пен Халықаралық қаржы кор­по­­рациясының Doing Business рей­­тингінде Қазақстан 35-ші са­ты­ға жай­ғасқ­ан. Оның ішінде, «Ми­но­­ри­тарлық инвесторларды қор­ғау» көр­сеткіші бойынша үшінші, «Ке­лі­сімдерді орын­д­ауды қамтамасыз ету» көр­сет­кішінде тоғызыншы са­ты­ға жайғасқан. Бұл – елімізде инвес­торларға жасалған жайлы жағдайды көрсетеді.

Әйтсе де, әлі де бағын­ды­ратын белестер жетерлік. Был­тыр денсаулық сақтау са­ла­сына бөлінген қаражат ІЖӨ-нің 3,6 пайызын құрады. Ал ЭЫДҰ-ға мүше мемлекеттерде бұл меже орта есеппен 8,9 пайызды құрай­ды. Бірақ осы салаға жылдан жылға бөлін­ген сома көлемі артып келеді. Мәселен, 2014 жылы денсаулық сақтауға бөлінген қаражат ІЖӨ-нің 3,1 пайызын құрады. Биыл 1 070,3 миллиард теңге бөлінді.

Қысқаша айтқанда, ЭЫДҰ-ның стан­дарттарынан асып түсетін, кей жерлерде сәл жет­пей қалатын тұс­­та­рымыз бар. Алайда оның бә­рі ке­зең-кезеңімен атқа­ры­лады. Қазіргі таң­дағы көрсеткіштер, жүргізіліп жатқан жұмыстар, дамыған отыз ел­дің қатарына кіру міндеті орындалып келе жат­қанын көрсетеді. Енде­ше, осы бағыттағы биік меже­ні ба­ғындыру уақыттың енші­сін­дегі шаруа.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу