ЭЫДҰ және Қазақстан

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында әлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру туралы міндетті алға қойған болатын. Бұл межеге жету үшін еліміз Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) бекіткен стандарттарына барынша жақындай түсуі қажет. Өйткені стратегияның негізгі межесі – үздік «отыздықтың» стандарты.

Егемен Қазақстан
19.04.2018 2295
2

Жалпы, ЭЫДҰ нендей ұйым? Оның құрамында кім­дер бар? Ұйым­ның стан­да­рттары қандай? «Тоғы­зын­шы территория» бұл іргелі бір­­­лес­тіктің төріне алшаң ба­­­­сып кіруі үшін қандай ба­ғыт­­­қа басымдық беруі тиіс? Біз бүгін осы сұрақтар төңіре­­­гін­де әңгіме өрбітуді жөн көр­дік.

Экономикалық ынтымақ­тас­тық және даму ұйымының іргетасы 1961 жылы қалан­ды. Құрылым екін­ші дүние­жү­зі­лік соғыстан зар­дап шек­кен «қарт құр­лық­тағы» ұлыс­­тарға кө­мек көр­се­ту­ді үйлестіру жұ­мы­­сы­мен ай­на­лысқан Еу­ро­палық эко­номикалық ынты­мақтас­тық ұйымының орны­­на кел­ді. ЭЫДҰ-ның мақсаты – өзі­не мүше ел­дер­дің өмір сүру деңгейін арт­тырып, жоғары және тұрақ­ты экономикалық өсімді қам­тамасыз ету. Ұйымның қыс­қаша түсініктемесі осы.

Әйтсе де, мұндай халық­ара­лық ұйымның құрамына кіру немесе оны­мен әріп­тес­­тік байланыс орнату бір­қа­тар артықшылықтар бе­ре­ді. Мә­­се­лен, ЭЫДҰ-мен әріп­тес­­тікті жолға қою – әлем­­­дік аренадағы абырой­ды ас­­қақ­татады. Сонымен қа­тар мүше мем­­лекеттермен өзара тәжірибе алма­су, ық­пал­дас­тық жұмыстары жүр­гі­­зіледі.

Қазіргі таңда ЭЫДҰ-ға 35 мемлекет мүшелікке енген. Кейінгі уақытта ұйым қа­тысушылар санын ұлғайту жө­нінде саясат ұстанып отыр. Соған сәйкес, бірқатар мем­ле­кет ЭЫДҰ-ға мүше бо­лу­ға құлшыныс танытуда. Қазақстан өзінің ұйымға мү­ше болу ниетін 2011 жылы біл­дірді.

Еліміздің іргелі ұйыммен ынты­мақ­тастығы 2010 жыл­дан бастап жан-жақты жүр­гі­зіліп келеді. Осы бағыт­та­­ғы жұмысты үйлестіру үшін Үкі­мет қаулысымен ЭЫДҰ-мен өзара іс-әрекет жө­ніндегі кеңес құрыл­ды. Ал 2013 жылы Ортаазия­­­лық Бастамасының тең төр­ағасы өкілеттігіне қабыл­дан­ды. Осылайша, Қазақстан ұйымның басқару органы­ның құрамына кірген ЭЫДҰ-ға мүше емес тұңғыш мемлекет атанды.

Іргелі ұйыммен Қазақ­стан ара­сын­дағы ын­ты­мақ­тастық негізгі екі бағыт бойынша жүргізіледі. Бірін­шісі – бірлескен жобаларды іске асыру. Екінші басымдық ЭЫДҰ коми­тетімен ынты­мақ­­тастықты терең­де­ту­ге ба­ғыт­талған. ЭЫДҰ ұсы­­ныс­та­ры мемлекеттік бас­қару, ша­­ғын жә­не орта би­з­несті да­мыту, бәсе­ке­лестікті ны­ғайту, қосылған құн жер­гілікті тізбегі мен жасыл қаржы­лар­ды да­мыту тәрізді ба­ғыттар бойын­ша құ­ры­лы­м­дық реформаларды жүр­­гі­з­уге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Қазақстан мен ЭЫДҰ арасын­дағы тәжірибе алма­су­дың сапалы платформасы – Ын­тымақ­тас­тықтың елдік бағдар­ла­­ма­сы аясында белсенді өза­ра тиімді іс-қимыл жасалып келеді. Ұйым аталған бағ­дар­ламаны 2018 жылға дейін ұзартқан болатын. Былтыр Алматыда өткен «Ортақтаса гүлденуге ашық нарықтар» тақырыбындағы Еуразия апталығында ЭЫДҰ тарапы Қазақстанның Білім беру саясаты жөніндегі комитетте «Қатысушы» деңгейіне дейін және Құрыш коми­те­тінде «Қауымдастырылған мү­ше» дең­гейіне дейін өз мәр­тебесін арттыру жолында сапалы жұмыстар жүр­гізіп жат­қанына назар аударған-ды. Бұл да халықаралық ұйым­мен ын­тымақтастықтың да­муына оң ықпал беретін көр­сеткіштер.

2016 жылғы наурызда ЭЫДҰ мен «Қазақстан Респуб­ли­касының монополияға қар­сы заңнамасы мен саясаты­на шолу» жүргізу туралы ке­лі­сім­ге қол қойылған-тұғын. Көп ұзамай еліміз ұйымның Бәсекелестік жөніндегі коми­те­тіне қаты­су­шы ретінде кірді. Бұдан бө­лек, Қазақстан ЭЫДҰ-ның бірқатар коми­тет­терімен ын­ты­мақтас­тық орнатқан.

«Назарбаев универ­си­тет­­тің» Мемлекеттік саясат саласындағы философия док­торы, профессор Колин Нокс­тың пайымдауын­ша, тәу­елсіздік алғалы бері Қа­зақ­­станда атқарылған ауқым­ды өзгерістер өте көп. Со­лар­­дың бірі – дамыған отыз ел­­дің қатарына кіру мін­деті. Де­генмен К.Нокс «тоғызы­н­шы территорияны» тізімнің ба­сындағы мемлекеттермен са­лыстыру дұрыс емес екенін айтады.

«Қазақстанды өзімен деңгейлес елдермен салыс­тыру керек. Мәселен, Қазақ­стан­ды әлемнің дамыған 30 елінің 26-30 сатысына жай­ғасқан мемлекеттердегі жағ­дай­мен бағам­дап көрген жөн. Содан кейін қай салаға көңіл бөлу керек екені нақты­ла­нады. Өйткені Қазақстан сол 26-30 орындағы елдерді тізімнен ығыс­ты­рып шығуы тиіс», дейді ол.

Жалпы, ЭЫДҰ-ның стандартына теңесу оңай емес. Мысалы, ұйым құрамына кірген мемлекеттердегі ішкі жалпы өнімнің жылдық өсімі төрт пайыздан кем болмауы тиіс. Инвестиция көлемі 30 пайызға дейін жетуі қажет. Бұл тұрғыдан алғанда Қазақстанның ұпайы түгел. Былтыр ІЖӨ көлемі кей тоқ­санда 4,3 пайызға жетсе, жал­пы жыл қорытындысы бойынша
4 пайызды құрады.

Инвестиция салу жөнінен де Қазақстан әлем назарын өзіне ауда­рып отыр. Сөзіміз дәлелді болу үшін деректерді сөйлетейік. Мәсе­лен, 2017 жылғы 10 айда құны 300 миллиард теңгеден асатын ке­лі­сім­дерге қол қойылды. Әлем­дік банк пен Халықаралық қаржы кор­по­­рациясының Doing Business рей­­тингінде Қазақстан 35-ші са­ты­ға жай­ғасқ­ан. Оның ішінде, «Ми­но­­ри­тарлық инвесторларды қор­ғау» көр­сеткіші бойынша үшінші, «Ке­лі­сімдерді орын­д­ауды қамтамасыз ету» көр­сет­кішінде тоғызыншы са­ты­ға жайғасқан. Бұл – елімізде инвес­торларға жасалған жайлы жағдайды көрсетеді.

Әйтсе де, әлі де бағын­ды­ратын белестер жетерлік. Был­тыр денсаулық сақтау са­ла­сына бөлінген қаражат ІЖӨ-нің 3,6 пайызын құрады. Ал ЭЫДҰ-ға мүше мемлекеттерде бұл меже орта есеппен 8,9 пайызды құрай­ды. Бірақ осы салаға жылдан жылға бөлін­ген сома көлемі артып келеді. Мәселен, 2014 жылы денсаулық сақтауға бөлінген қаражат ІЖӨ-нің 3,1 пайызын құрады. Биыл 1 070,3 миллиард теңге бөлінді.

Қысқаша айтқанда, ЭЫДҰ-ның стан­дарттарынан асып түсетін, кей жерлерде сәл жет­пей қалатын тұс­­та­рымыз бар. Алайда оның бә­рі ке­зең-кезеңімен атқа­ры­лады. Қазіргі таң­дағы көрсеткіштер, жүргізіліп жатқан жұмыстар, дамыған отыз ел­дің қатарына кіру міндеті орындалып келе жат­қанын көрсетеді. Енде­ше, осы бағыттағы биік меже­ні ба­ғындыру уақыттың енші­сін­дегі шаруа.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

24.09.2018

Юлия Путинцева WTA жаңартылған рейтингінде 46-орынға көтерілді

24.09.2018

БҰҰ Бас Ассамблеясының 73-ші сессиясы өз жұмысын бастады

24.09.2018

Виктория көліндегі апатта қаза тапқандар саны 225 адамға жетті

24.09.2018

Солтүстік Қазақстанда Жансүгір батырға еңселі кесене тұрғызылды

24.09.2018

Музей қызметкерлеріне үстемеақы төленгені жөн

24.09.2018

Жергілікті ерекшеліктер ескерілсе игі

24.09.2018

Қайрат «қаһарына» мінді

24.09.2018

Илон Масктың SpaceX компаниясы алғашқы жолаушының есімін жариялады

24.09.2018

Өзен арнасын бекіту – кезек күттірмейтін мәселе

24.09.2018

Медициналық көмек сапасы артады

24.09.2018

Атты әскер дивизиясының тағдыры

24.09.2018

Ұлттық рухтың ұстыны

24.09.2018

ШҚМТУ – ғылыми зерттеулер мен заманауи технологиялар орталығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу