Өнеркәсіп қайтсе өрістейді?

Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы биыл әлемдік эко­номиканың өсімі 3,9 пайызды құрайды деген болжам жасады. Аталған ұйым дерек­теріне сәйкес, Еуразиялық аймақта өсімнің төмен болатындығы айтылған. Ал экономикасы импортқа тәуелді Қазақстанда даму көрсеткіштері қандай болмақ? 

Егемен Қазақстан
22.05.2018 662
2

Бүгінгі таңда мемлекет алдында тұрған үлкен міндет – әлемнің озық 30 елінің қатарына кіру. Аталған межеге жету мақсатындағы ел Үкі­метінің 2018-2022 жылдарға арналған әлеу­меттік-экономикалық даму болжамында бәсе­кеге қабілетті өндірістер құру, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды жаңғырту, цифрлы технология­лар­ды қолдана отырып, жаңа индустрияларды, экспорттық әлеуетті арттыру, отын-энергетикалық кешенді, экономиканың базалық салаларын, агроөнеркәсіпті, көлік инфрақұрылымын, логистика, туризм, сауда, сондай-ақ құрылыс, кәсіпкерлік секторын дамыту көзделген. Ал Ұлттық экономика министрлігінің 2025 жылға дейінгі стратегиялық жоспарында дамыған елдер тізіміне кіру үшін ІЖӨ деңгейінің өсуін жан басына шаққанда 46 100 АҚШ долларына дейін жеткізіп, еңбек өнімділігін жылына орта есеппен 4,7%-ға, шикізаттық емес экспорттың үлесін 50%-ға, ал ІЖӨ-дегі шағын және орта бизнестің үлесін 35%-ға дейін жеткізу межеленген.

Осы орайда еліміздің экономикалық даму бары­сына қатысты пікірін білдірген Білім жә­не ғылым министрлігі Экономика институты Эко­номикалық саясат және жаһандану орта­лы­ғы­ның меңгерушісі, ҰИА академигі Оразалы Сәб­деннің айтуынша, озық елдер тізіміне енудегі бірінші мәселе – экономиканы әртараптандыру. Ал импортқа тәуелділіктен арылу тікелей өнер­кәсіптің құрылымын өзгертумен байланысты.

– Мемлекет басшысы индустриялық-инно­ва­циялық бағдарлама аясында кәсіп­орын­дар­ды көптеп ашып, экспортқа шығаратын бәсе­кеге қабілетті өнімдерді көбейту қажеттігін алға қойды. Ғалымдар тарапынан бұл мәселе төңірегінде жиырма бес жылдан астам уақыт бойы айтылып келеді. Экономикамыз үдемелі дамып, 30 елдің қатарына қосылу үшін ІЖӨ жылы­на кем дегенде 6-7 % өсуі керек. Әзірге сөз бен ісі­міздің арасында алшақтық басым. Ал өнер­кә­сіп­тің құрылымы туралы сөз еткенде елімізде машина жасау үлесінің төмендігіне назар аудару қажет. Кезінде бір ғана Алматының өзінде ауыр машина жасау, поршень зауыттары, С.М.Киров атындағы зауыттар алдыңғы орындарда тұрды. Шымкенттегі пресс-автомат зауытында цифрлы басқару бағдарламасымен басқарылатын цехтар жұмыс істеді. Бүгінде оның бірі де жоқ. Цифрлы экономикаға көшуді мақсат еткен ел үшін машина жасау, электроника, цифрлы салаға инвестиция салу кезек күттірмейді. Қазіргі кезде шетелдерде, тіптен көрші Ресейдің өзінде 3D жүйесімен үйлер салына бастады. Ал Қазақстан өнеркәсіптің осындай жаңа салалары жағынан артта қалып келеді, – дейді ғалым.

Ағымдағы жылы мемлекет басшылары, бизнес өкілдері қатысқан Давос форумының қоры­тын­дысына сәйкес жаһандық индекс рейтингі бойын­ша Қазақстан 57-орынды еншіледі. Ал өнеркәсіп, инновация, технология саласы бойынша 80-100-орындарда тұр. Осы орайда технология­ны трансферттеу қажеттілігі туындайды. Яғни біріншіден, шетелдерден жаңа технологияларды сатып алып, іске қосу болса, екіншіден, отандық ғылымға назар аудару қажет.

– Бүгінде елімізде тың жаңалықтар бар, бірақ ғылымның жайы мардымсыз, – дейді О.Сәбден. – Көрсеткіш шетелдермен салыстырғанда 20-30 есеге дейін төмен. Ғылым саласына берілетін қаржыны біртіндеп болса да көбейту керек. Салыстырмалы түрде алатын болсақ, Қазақстан экономикасы дағдарыс жылдарына дейін жылына 9-10 пайыз өсім беріп, көрсеткіш Қытаймен пара-пар болды. Бүгінде ғылымға бөлінетін қаржы өсудің орнына 3-4 есеге дейін төмендеп кетті. Қазіргі кезде ғылымның үлесі ІЖӨ-нің 0,14 пайызын құрайды. Оның үлесі ІЖӨ-нің кем дегенде 1,5-2 пайызы болуы керек. Дамыған мемлекеттерде бұл көрсеткіш төрт пайыздан жоғары.

Экономиканы әртараптандыру туралы сөз қозға­ғанда резервтеріміздің ішкі күшімізде жатқандығын да ескеруге тиіспіз. Яғни қоғамды шағын кәсіпке баулу қажет. Мемлекет басшысы шағын және орта бизнес ел экономикасының драйвері болуы қажеттігін баса айтты. Дамыған елдерде шағын кәсіпкерліктің үлесі ІЖӨ-нің 50-60 пайызын құраса, біздегі ресми көрсеткіш 25 пайыз. Экономика институтының зерттеулері бойынша, бұл көрсеткіш 20 пайызға да жетпейді, – дейді О.Сәбден. Ал Германия сияқты елдерде халықтың 70-80 пайызы шағын кәсіппен қамтылған екен. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің дерегі бойынша не зейнетақы салымдары, не сақтандыру төлемдері жоқ өзін-өзі қамтамасыз ететін азаматтардың саны 2,7 миллионға жуықтаған. Ғалымның айтуынша, бұл ойланарлық мәселе.

Эльвира СЕРІКҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу